Alionoctula

	Alionoctula
	Kruskop, Solovyeva & Kaznadzey, 2018
	; Karlik koromandelski (A. coromandra )
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ssaki
Podgromada	żyworodne
Infragromada	łożyskowce
Rząd	nietoperze
Podrząd	mroczkokształtne
Nadrodzina	Vespertilionoidea
Rodzina	mroczkowate
Podrodzina	mroczki
Plemię	karliki
Rodzaj	Alionoctula
	Typ nomenklatoryczny
	Vesperugo stenopterus Dobson, 1875
Gatunki
	19 gatunków (w tym 2 wymarłe) – zobacz opis w tekście
	19 gatunków (w tym 2 wymarłe) – zobacz opis w tekście

Alionoctula – rodzaj ssaków z podrodziny mroczków (Vespertilioninae) w obrębie rodziny mroczkowatych (Vespertilionidae).

Rozmieszczenie geograficzne

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Azji, Australii i Melanezji^[2]^[3].

Morfologia

Długość ciała (bez ogona) 33,4–64 mm, długość ogona 19,4–57 mm, długość ucha 5–16 mm, długość tylnej stopy 3–12,1 mm, długość przedramienia 25–42 mm; masa ciała 2,9–22 g^[3]^[4].

Systematyka

Rodzaj zdefiniował w 2018 roku zespół rosyjskich zoologów – Siergiej Kruskop, Jewgienija Sołowjowa i Anna Kaznadziej – w artykule zatytułowanym Nietypowy karlik: pozycja taksonomiczna borowca malajskiego (Pipistrellus stenopterus; Vespertilionidae; Chiroptera), opublikowanym w czasopiśmie „Zoological Studies”^[1]. Gatunkiem typowym jest (oryginalne oznaczenie) karlik wąskoskrzydły (A. stenopterus).

Etymologia

Alionoctula: łac. alio ‘gdzie indziej’; nowołac. noctula ‘nocny nietoperz’, zdrobnienie od łac. nox, noctis ‘noc’^[1].

Podział systematyczny

Takson wyodrębniony z rodzaju Pipistrellus na podstawie danych genetycznych i morfologicznych^[5]. Do rodzaju należą następujące występujące współczesne gatunki^[6]^[4]^[2]^[7]:

Gatunek	Autor i rok opisu	Nazwa zwyczajowa^[7]	Podgatunki^[3]^[2]^[4]	Rozmieszczenie geograficzne^[3]^[2]^[4]	Podstawowe wymiary^[3]^[4]^[a]	Status IUCN^[8]
Alionoctula dhofarensis	Benda, Reiter, Uhrin & Varadínová, 2016		gatunek monotypowy	od Hawf (południowo-wschodni Jemen) do Mirbat (południowo-zachodni Oman); zakres wysokości: 60–735 m n.p.m.	DC: 4,6–5,7 cm DO: 3,1–4,2 cm DP: 3,3–3,8 cm MC: brak danych	NE
Alionoctula abramus	(Temminck, 1838)	karlik japoński	gatunek monotypowy	Rosja (Ussuri), Półwysep Koreański, Japonia, Tajwan, Chińska Republika Ludowa na południe do północnej Mjanmy, północnego Laosu i środkowego Wietnamu, rozproszone populacja w Indiach	DC: 3,8–6 cm DO: 2,7–4,5 cm DP: 2,9–3,6 cm MC: 3,8–5,8 g	LC
Alionoctula endoi	Imaizumi, 1959	karlik dziuplowy	gatunek monotypowy	endemit Japonii: Honsiu i Sikoku; zakres wysokości: 100–1500 m n.p.m.	DC: 4–4,9 cm DO: 2,8–3,8 cm DP: 3–3,4 cm MC: 5,6–8,7 g	NT
Alionoctula sturdeei	O. Thomas, 1915	karlik tajemniczy	gatunek monotypowy	endemit Japonii: znany tylko z miejsca typowego na wyspie Haha-jima, z archipelagu Ogasawara	DC: około 3,7 cm DO: około 3,1 cm DP: około 3 cm MC: brak danych	EX
Alionoctula javanica	(J.E. Gray, 1838)	karlik jawajski	4 podgatunki	Mjanma, południowo-środkowa Chińska Republika Ludowa przez Azję Południowo-Wschodnią na wschód do Filipin i Timoru; zakres wysokości: 0–2380 m n.p.m.	DC: 4–5,5 cm DO: 2,6–4 cm DP: 2,9–3,7 cm MC: 4,1–8 g	LC
Alionoctula babu	(O. Thomas, 1915)		gatunek monotypowy	Północny Pakistan, północne Indie, skrajnie południowo-zachodnia Chińska Republika Ludowa, Nepal, Bhutan i Bangladesz	DC: około 4,6 cm^[9] DO: około 3,6 cm^[9] DP: 3,3–3,4 cm^[9] MC: brak danych	NE
Alionoctula coromandra	(J.E. Gray, 1838)	karlik koromandelski	gatunek monotypowy	północno-wschodni Afganistan na wschód do Bangladeszu i Chińskiej Republiki Ludowej (południowy Tybet), na południe do Sri Lanki, Andamanów i Nikobarów oraz kontynentalnej Azji Południowo-Wschodniej; zakres wysokości: 100–2000 m n.p.m.	DC: 3,4–4,9 cm DO: 2,2–3,9 cm DP: 2,5–3,5 cm MC: 3,4–8,3 g	LC
Alionoctula ceylonica	(Kelaart, 1852)	karlik cejloński	6 podgatunków	wschodni Pakistan (Pendżab i Sindh), Indie, Bangladesz, Sri Lanka, wschodnio-środkowa Mjanma, południowy Wietnam, południowa Chińska Republika Ludowa (południowe Kuangsi oraz wyspy Weizhou i Hajnan) oraz północne Borneo; zakres wysokości: 0–2150 m n.p.m.	DC: 4,5–6,4 cm DO: 3–4,5 cm DP: 3,3–4,2 cm MC: 7–10 g	LC
Alionoctula tenuis	(Temminck, 1840)	karlik delikatny	6 podgatunków	północno-wschodni Afganistan, subkontynent indyjski, południowo-wschodnia Chińska Republika Ludowa (z Hajnanem), Azja Południowo-Wschodnia na wschód do Filipin, Moluki (Seram i Ambon) oraz Timor; zakres wysokości: 0–2650 m n.p.m.	DC: 3,3–4,5 cm DO: 2–3,5 cm DP: 2,5–3,1 cm MC: 2,9–4,2 g	LC
Alionoctula murrayi	C.W. Andrews, 1900		gatunek monotypowy	endemit Australii: Wyspa Bożego Narodzenia	DC: 3,5–4 cm^[10] DO: 3–3,1 cm^[10] DP: 3–3,3 cm^[10] MC: 3–4,5 g^[10]	EX
Alionoctula paterculus	O. Thomas, 1915	karlik ojcowski	2 podgatunki	północne i północne-wschodnie Indie, Mjanma, południowo-środkowa Chińska Republika Ludowa (Junnan), wschodni Laos, Wietnam oraz północna i południowo-zachodnia Kambodża; niepotwierdzony w północno-zachodniej Tajlandii; zakres wysokości: 0–2400 m n.p.m.	DC: 4,2–4,8 cm DO: 3,1–3,8 cm DP: 2,6–3,4 cm MC: 4,3–5,7 g	LC
Alionoctula stenoptera	(Dobson, 1875)	karlik wąskoskrzydły	gatunek monotypowy	południowa część półwyspowej Tajlandii, półwyspowa Malezja, Singapur, Sumatra, Wyspy Riau, północne i zachodnie Borneo oraz Filipiny (południowo-zachodnie Mindanao); zakres wysokości: 100–1200 m n.p.m.	DC: 5,1–6,2 cm DO: 3,7–5,7 cm DP: 3,7–4,2 cm MC: 13–22 g	LC
Alionoctula minahassae	(A.B. Meyer, 1899)	karlik skryty	gatunek monotypowy	endemit Indoznezji: północne Celebes (znany z całą pewnością z północno-wschodniego półwyspu Minahasa)	DC: około 5,9 cm DO: około 3,7 cm DP: około 3,6 cm MC: brak danych	DD
Alionoctula collina	O. Thomas, 1920	karlik górski	gatunek monotypowy	Indonezja i Papua-Nowa Gwinea: Nowa Gwinea (Góry Centralne) oraz Wyspy d’Entrecasteaux (Goodenough); zakres wysokości: 700–2900 m n.p.m.	DC: 3,5–5,3 cm DO: 3–4,5 cm DP: 3,4–3,8 cm MC: 4,3–8,5 g	LC
Alionoctula papuana	(W.C.H. Peters & Doria, 1881)	karlik leśny	gatunek monotypowy	Moluki (Ambon, Seram, Wyspy Kai i Aru), Nowa Gwinea (wraz z kilkoma pobliskimi wyspami) oraz Archipelag Bismarcka; zakres wysokości: 0–1300 m n.p.m.	DC: 3,4–5 cm DO: 2,2–3,5 cm DP: 2,7–3,2 cm MC: 3,9–5,8 g	LC
Alionoctula angulata	(W.C.H. Peters, 1880)	karlik nowogwinejski	2 podgatunki	wschodnia Nowa Gwinea i pobliskie wyspy, Archipelag Bismarcka oraz Wyspy Salomona (na wschód do Nendö); zakres wysokości: 0–2400 m n.p.m.	DC: 3,3–4,8 cm DO: 2,7–4,1 cm DP: 3,1–3,7 cm MC: 3,2–4,3 g	LC
Alionoctula wattsi	D.J. Kitchener, Caputi & B. Jones, 1986	karlik brzegowy	gatunek monotypowy	endemit Papui-Nowej Gwinei: południowo-wschodnia Nowa Gwinea oraz wyspa Samarai; zakres wysokości: 0–200 m n.p.m.	DC: 3,4–4,1 cm DO: 1,9–2,8 cm DP: 2,8–3,3 cm MC: około 3,4 g	LC
Alionoctula westralis	Koopman, 1984	karlik nadbrzeżny	gatunek monotypowy	endemit Australii: północne wybrzeże od Cape Bossut (Australia Zachodnia) do Karumby (zachodni Queensland) wraz z Wyspami Tiwi	DC: 3,4–4,2 cm DO: 2,9–3,7 cm DP: 2,7–3,1 cm MC: 2,7–4,8 g	LC
Alionoctula adamsi	D.J. Kitchener, Caputi & B. Jones, 1986	karlik leśny	gatunek monotypowy	endemit Australii: Terytorium Północne (Top End i Wyspy Tiwi), Queensland (Jork i Wyspa Księcia Walii, rzadko na południe do pobliża Blackwater)	DC: 3,5–4,4 cm DO: 2,6–3,5 cm DP: 2,9–3,3 cm MC: 3–6,2 g	LC

Kategorie IUCN: LC – gatunek najmniejszej troski, NT – gatunek bliski zagrożenia, EX – gatunek wymarły, DD – gatunki o nieokreślonym stopniu zagrożenia; NE – gatunki niepoddane jeszcze ocenie.

Uwagi

↑ DC – długość ciała; DO – długość ogona; DP – długość ogona; MC – masa ciała

Przypisy

1 2 3 S.V. Kruskop, E. Solovyeva & A. Kaznadzey. Unusual Pipistrelle: Taxonomic Position of the Malayan Noctule (Pipistrellus stenopterus; Vespertilionidae; Chiroptera). „Zoological Studies”. 57, s. e60, 2018. DOI: 10.6620/ZS.2018.57-60. (ang.).
1 2 3 4 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 2: Eulipotyphla to Carnivora. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 218–220. ISBN 978-84-16728-35-0. (ang.).
1 2 3 4 5 R. Moratelli, C. Burgin, V. Cláudio, R. Novaes, A. López-Baucells & R. Haslauer: Family Vespertilionidae (Vesper Bats). W: D.E. Wilson & R.A. Mittermeier (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 9: Bats. Barcelona: Lynx Edicions, 2019, s. 777–783. ISBN 978-84-16728-19-0. (ang.).
1 2 3 4 5 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 530–531. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).
↑ S.S. Zhukova, A.P. Yuzefovich, V.S. Lebedev & S.V. Kruskop. Reassessment of the Taxonomic Borders Within Pipistrellus (Chiroptera, Vespertilionidae, Pipistrellini). „Diversity”. 17 (5), s. 317, 2025. DOI: 10.3390/d17050317. (ang.).
↑ N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.2) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-06-20]. (ang.).
1 2 Nazwy zwyczajowe za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 120–121. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
↑ Taxonomy: Pipistrellus – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2025-06-20]. (ang.).
1 2 3 O. Thomas. On pipistrels of the genera Pipistrellus and Scotozous. „Journal of the Bombay Natural History Society”. 24 (1), s. 31, 1915. (ang.).
1 2 3 4 C.W. Andrews: A Monograph of Christmas Island (Indian Ocean). London: Printed by order of the Trustees, 1900, s. 26. (ang.).

[8] DC – długość ciała; DO – długość ogona; DP – długość ogona; MC – masa ciała

[kru&inni-1] 1 2 3 S.V. Kruskop, E. Solovyeva & A. Kaznadzey. Unusual Pipistrelle: Taxonomic Position of the Malayan Noctule (Pipistrellus stenopterus; Vespertilionidae; Chiroptera). „Zoological Studies”. 57, s. e60, 2018. DOI: 10.6620/ZS.2018.57-60. (ang.).

[icmw-2] 1 2 3 4 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 2: Eulipotyphla to Carnivora. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 218–220. ISBN 978-84-16728-35-0. (ang.).

[hmw-3] 1 2 3 4 5 R. Moratelli, C. Burgin, V. Cláudio, R. Novaes, A. López-Baucells & R. Haslauer: Family Vespertilionidae (Vesper Bats). W: D.E. Wilson & R.A. Mittermeier (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 9: Bats. Barcelona: Lynx Edicions, 2019, s. 777–783. ISBN 978-84-16728-19-0. (ang.).

[amw-4] 1 2 3 4 5 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 530–531. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).

[zhu&inni-5] S.S. Zhukova, A.P. Yuzefovich, V.S. Lebedev & S.V. Kruskop. Reassessment of the Taxonomic Borders Within Pipistrellus (Chiroptera, Vespertilionidae, Pipistrellini). „Diversity”. 17 (5), s. 317, 2025. DOI: 10.3390/d17050317. (ang.).

[mdd-6] N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.2) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-06-20]. (ang.).

[miiz-7] 1 2 Nazwy zwyczajowe za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 120–121. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).

[9] Taxonomy: Pipistrellus – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2025-06-20]. (ang.).

[tho-10] 1 2 3 O. Thomas. On pipistrels of the genera Pipistrellus and Scotozous. „Journal of the Bombay Natural History Society”. 24 (1), s. 31, 1915. (ang.).

[and-11] 1 2 3 4 C.W. Andrews: A Monograph of Christmas Island (Indian Ocean). London: Printed by order of the Trustees, 1900, s. 26. (ang.).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[a]

[8]

[9]

[10]