Alopoglossidae
| Alopoglossidae | |||
| Goicoechea, Frost, De la Riva, Pellegrino, Sites Jr., Rodrigues, & Padial, 2016[1] | |||
 Alopoglossus angulatus | |||
| Systematyka | |||
| Domena | |||
|---|---|---|---|
| Królestwo | |||
| Typ | |||
| Podtyp | |||
| Gromada | |||
| Rząd | |||
| Nadrodzina |
Gymnophthalmoidea | ||
| Rodzina |
Alopoglossidae | ||
| Typ nomenklatoryczny | |||
|
Rodzina: Alopoglossus Boulenger, 1885 | |||
| Synonimy | |||
| |||
| Rodzaje i gatunki | |||
| |||
Alopoglossidae – monotypowa rodzina jaszczurek z nadrodziny Gymnophthalmoidea w obrębie rzędu łuskonośnych (Squamata).
Rozmieszczenie geograficzne
Rodzina obejmuje gatunki występujące w Ameryce Centralnej (Kostaryka i Panama) i Południowej (Kolumbia, Wenezuela, Gujana, Surinam, Gujana Francuska, Brazylia, Ekwador, Peru i Boliwia)[6][7].
Systematyka
Rodzinę wyróżnił w 2016 roku międzynarodowy zespół herpetologów – Hiszpanie Noemí Goicoechea, Ignacio J. De la Riva i José Manuel Padial, Amerykanie Darrel Richmond Frost i Jack Walter Sites oraz Brazylijczycy Katia Cristina Machado Pellegrino i Miguel Trefaut Rodrigues – w artykule zatytułowanym Systematyka molekularna jaszczurek tejowatych (Teioidea/Gymnophthalmoidea: Squamata) na podstawie analizy 48 loci w ramach porównań drzew filogenetycznych i porównań podobieństwa, opublikowanym w czasopiśmie „Cladistics”[1]. Rodzaj Alopoglossus zdefiniował w 1885 roku belgijsko-brytyjski zoolog George Albert Boulenger w publikacji własnego autorstwa zatytułowanej Katalog jaszczurek w Muzeum Brytyjskim (Historii Naturalnej)[5]. Gatunkiem typowym jest (późniejsze oznaczenie) Alopoglossus copii.
Etymologia
- Alopoglossus: gr. αλωπος alōpos ‘jak lis’ (tj. w kolorze lisa, rudy), od αλωπηξ alōpēx, αλωπεκος alōpekos ‘lis’[8]; γλωσσα glōssa ‘język’[9].
- Ptychoglossus: gr. πτυξ ptux, πτυχος ptukhos ‘fałda, warstwa’, od πτυσσω ptussō ‘sfałdować’[10]; γλωσσα glōssa ‘język’[9]. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Ptychoglossus bilineatus Boulenger, 1890.
- Diastemalepis: gr. διαστημα diastēma ‘odległość, przerwa’[11]; λεπις lepis, λεπιδος lepidos ‘łuska, płytka’, od λεπω lepō ‘łuszczyć’[12]. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Diastemalepis festae Peracca, 1896.
- Gonioptychus: gr. γωνια gōnia ‘kąt, róg’[13]; πτυξ ptux, πτυχος ptukhos ‘fałda, warstwa’, od πτυσσω ptussō ‘sfałdować’[10]. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Gonioptychus bicolor Werner, 1916.
Podział systematyczny
Z analizy filogenetycznej przeprowadzonej przez Moralesa i współpracowników (2020) wynika, że przedstawiciele rodzaju Ptychoglossus nie tworzą kladu, do którego nie należeliby również przedstawiciele rodzaju Alopoglossus; na tej podstawie autorzy uznali rodzaj Ptychoglossus za młodszy synonim rodzaju Alopoglossus i przenieśli do tego ostatniego rodzaju gatunki zaliczane we wcześniejszych publikacjach do rodzaju Ptychoglossus[14]; w takim ujęciu do rodziny należy jeden rodzaj Alopoglossus wraz z następującymi gatunkami[6]:
- Alopoglossus amazonius Ruthven, 1924
- Alopoglossus andeanus Ruibal, 1952
- Alopoglossus angulatus (Linnaeus, 1758)
- Alopoglossus atriventris Duellman, 1973
- Alopoglossus avilapiresae Ribeiro-Júnior, Choueri, Lobos, Venegas, Torres-Carvajal & Werneck, 2020
- Alopoglossus bicolor (Werner, 1916)
- Alopoglossus bilineatus (Boulenger, 1890)
- Alopoglossus brevifrontalis (Boulenger, 1912)
- Alopoglossus buckleyi (O’Shaughnessy, 1881)
- Alopoglossus carinicaudatus (Cope, 1876)
- Alopoglossus collii Ribeiro-Júnior, Choueri, Lobos, Venegas, Torres-Carvajal & Werneck, 2020
- Alopoglossus copii Boulenger, 1885
- Alopoglossus danieli (Harris, 1994)
- Alopoglossus embera Peloso & Morales, 2017
- Alopoglossus eurylepis (Harris & Rueda, 1985)
- Alopoglossus festae (Peracca, 1896)
- Alopoglossus gansorum Ribeiro-Júnior, Sánchez-Martínez, Moraes, Costa De Oliveira, Carvalho, Choueri, Werneck & Meiri, 2021
- Alopoglossus gorgonae (Harris, 1994)
- Alopoglossus grandisquamatus (Rueda, 1985)
- Alopoglossus harrisi Hernández-Morales, Sturaro, Sales-Nunes, Lotzkat & Peloso, 2020
- Alopoglossus indigenorum Ribeiro-Júnior, Sánchez-Martínez, Moraes, Costa De Oliveira, Carvalho, Choueri, Werneck & Meiri, 2021
- Alopoglossus kugleri (Roux, 1927)
- Alopoglossus lehmanni Ayala & Harris, 1984
- Alopoglossus meloi Ribeiro-Júnior, 2018
- Alopoglossus myersi (Harris, 1994)
- Alopoglossus plicatus Taylor, 1949
- Alopoglossus romaleos (Harris, 1994)
- Alopoglossus stenolepis (Boulenger, 1908)
- Alopoglossus tapajosensis Ribeiro-Júnior, Sánchez-Martínez, Moraes, Costa De Oliveira, Carvalho, Choueri, Werneck & Meiri, 2021
- Alopoglossus theodorusi Ribeiro-Júnior, Meiri & Fouqet, 2020
- Alopoglossus vallensis (Harris, 1994)
- Alopoglossus viridiceps Torres-Carvajal & Lobos, 2014
Przypisy
- 1 2 N. Goicoechea, D.R. Frost, I. De la Riva, K.C.M. Pellegrino, J. Sites Jr., M.T. Rodrigues & J.M. Padial. Molecular systematics of teioid lizards (Teioidea/Gymnophthalmoidea: Squamata) based on the analysis of 48 loci under tree‐alignment and similarity‐alignment. „Cladistics”. 32 (6), s. 32, 2016. DOI: 10.1111/cla.12150. (ang.).
- ↑ G.A. Boulenger. First report on additions to the lizard collection in the British Museum (Natural History). „Proceedings of the Zoological Society of London”. 58, s. 83, 1890. (ang.).
- ↑ M.G. Peracca. Descrizione di un nuovo genere e di una nuova specie di Teiidae raccolta nel Darien dal dott. E. Festa.. „Bollettino dei musei di zoologia ed anatomia comparata della R. Università di Torino”. 11 (235), s. 1, 1896. (ang.).
- ↑ F. Werner. Bemerkungen über einige niedere Wirbeltiere der Anden von Kolumbien mit Beschreibungen neuer Arten. „Zoologischer Anzeiger”. 47, s. 305, 1916. (niem.).
- 1 2 G.A. Boulenger: Catalogue of the lizards in the British Museum (Natural History). Cz. 2: Iguanidæ, Xenosauridæ, Zonuridæ, Anguidæ, Anniellidæ, Helodbrmatidæ, Vaeanidæ, Xantusiidæ, Teiidæ, Amphisbænidæ. London: The Trustees, 1885, s. 383. (ang.).
- 1 2 P. Uetz & J. Hallermann: Higher taxa: Alopoglossidae. The Reptile Database. [dostęp 2025-08-04]. (ang.).
- ↑ R. Midtgaard: Alopoglossidae. RepFocus - A Survey of the Reptiles of the World. [dostęp 2025-08-04]. (ang.).
- ↑ Jaeger 1959 ↓, s. 14.
- 1 2 Jaeger 1959 ↓, s. 111.
- 1 2 Jaeger 1959 ↓, s. 212.
- ↑ Jaeger 1959 ↓, s. 80.
- ↑ Jaeger 1959 ↓, s. 139.
- ↑ Jaeger 1959 ↓, s. 112.
- ↑ Cristian Hernández Morales, Marcelo J. Sturaro, Pedro M. Sales Nunes, Sebastian Lotzkat i Pedro L.V. Peloso. A species-level total evidence phylogeny of the microteiid lizard family Alopoglossidae (Squamata: Gymnophthalmoidea). „Cladistics”. 36 (3), s. 301–321, 2020. DOI: 10.1111/cla.12407. (ang.).
Bibliografia
- Edmund C. Jaeger, Source-book of biological names and terms, wyd. 3, rewizja 2, Springfield: Charles C. Thomas, 1959, s. 1–316, OCLC 11069271 (ang.).