Alupolon
Alupolon – lekki i wytrzymały stop aluminium o typie duralowym, opracowany w latach 20. XX w. i wyrabiany w Walcowni Metali w Czechowicach-Dziedzicach[1][2][3][4]. Znak towarowy „Alupolon” został zarejestrowany w 1926 roku[5], a patent nr 8156 na ten stop został przyznany przez Urząd Patentowy RP w 1927 roku[6].
Zastosowanie
Przed II wojną światową alupolon był stosowany jako jeden z metali (obok duraluminium, hiduminium i elektronu), z których wykonywany był kadłub bombowca PZL.37 „Łoś”. Z alupolonu zbudowany był także ścigacz rzeczny KU-30, charakteryzujący się wyjątkowo niskim zanurzeniem i lekkością[2][3][4].
W PRL-u nadal korzystano z alupolonu produkowanego w walcowni metali w Czechowicach-Dziedzicach – od 1956 roku bito z niego monety o nominałach 5, 10, 20 i 50 groszy oraz 1 złoty[7].
Produkcja
Według niektórych realcji prace nad alupolonem i jego produkcja były objęte ścisłą tajemnicą[2], jednak jego skład i proces jego wytwarzania były opisane publicznie w Kalendarzu Chemika: Al 94,3–95,3%; Cu 3,5–4,5%; Mn 0,5%; Mg 0,5%; Si 0,2–0,25% i Fe ⩽ 0,2%[4][7]. Jego szczególne właściwości wynikać miały z zastosowanej obróbki cieplnej. Aby surowy materiał nadawał się do obróbki plastycznej, przechodził on wstępny proces odpuszczenia w temperaturze 330 °C. Po jej zakończeniu był on ponownie utwardzany w temperaturze 450 °C w obecności NaCl i NH4Cl[2][3].
Współcześnie większość polskich specjalistów zajmujących się metalurgią uważa, że alupolon był tożsamy z duraluminium[2][3].
Przypisy
- ↑ Metalowcy w Dziedzicach, „Metalowiec”, 2 (3), 1946, s. 3.
- 1 2 3 4 5 Marcin Kałuski, Rzeczny superścigacz, „Kronika Beskidzka”, 63 (16), 17 kwietnia 2019, s. 26.
- 1 2 3 4 Jacek Cwetler, Historyczne ciekawostki: Latający kuter z Walcowni „Dziedzice”, [w:] Czecho.pl [online], Pless Intermedia, 16 października 2022 [dostęp 2026-05-27].
- 1 2 3 To była tajna broń Polaków? Tajemnic wciąż jest wiele, [w:] Interia Historia [online], 30 sierpnia 2024 [dostęp 2026-05-27].
- ↑ Nr. Rej. 14791, „Wiadomości Urzędu Patentowego”, 4 (zeszyt 5), Warszawa, 31 maja 1927, s. 337.
- ↑ Wykaz patentów udzielonych przez Urząd Patentowy Rzeczpospolitej Polskiej w roku 1927, patent nr 8156, Urząd Patentowy Rzeczpospolitej Polskiej, 1928, s. 47.
- 1 2 Jerzy Chałupski, Specjalizowany katalog monet polskich – PRL [online], Riderò [dostęp 2026-05-27].