Amazoneura
| Amazoneura[1] | |||
| Machado, 2004[2] | |||
| Systematyka | |||
| Domena | |||
|---|---|---|---|
| Królestwo | |||
| Typ | |||
| Gromada | |||
| Podgromada | |||
| Rząd | |||
| Podrząd | |||
| Nadrodzina | |||
| Rodzina | |||
| Rodzaj |
Amazoneura | ||
| Typ nomenklatoryczny | |||
|
Amazoneura westfalli (Machado, 2001) | |||
| Gatunki | |||
| |||
Amazoneura – rodzaj ważek z rodziny Protoneuridae[3].
Rozmieszczenie geograficzne
Rodzaj obejmuje gatunki występujące w północno-zachodniej Ameryce Południowej – w Ekwadorze, północnym Peru, północno-zachodniej Brazylii (stany Amazonas i Acre)[4] i południowo-zachodniej Kolumbii[5].
Morfologia
Są to Protoneuridae średniej wielkości[2] (długość ciała 37–51 mm[5]), o długim i smukłym odwłoku. Ogólne ubarwienie ciemne z metalicznym połyskiem. Tył głowy czarny[2].
Systematyka
Rodzaj Amazoneura wprowadził w 2004 roku brazylijski entomolog Angelo B.M. Machado. Autor zaliczył do rodzaju trzy gatunki: dwa zaliczane dotąd do Forcepsioneura oraz nowo przez siebie opisany Amazoneura juruaensis. Na gatunek typowy Machado wyznaczył Amazoneura westfalli, którego opisał w 2001 roku pod nazwą Forcepsioneura westfalli[2]. W 2005 roku Lencioni uznał Amazoneura za młodszy synonim Forcepsioneura, ale Machado przywrócił go w 2009 roku na podstawie dowodów morfologicznych i zoogeograficznych oraz przedstawił poprawioną diagnozę rodzaju[6]. Ostatecznie odrębność rodzaju potwierdziły badania filogenetyczne (Dijkstra et al., 2014)[7]. W 2026 roku Faasen opisał czwarty gatunek i zaktualizował diagnozę rodzaju[5].
Rodzaj Amazoneura został zaliczony do rodziny Protoneuridae[8]. W 2014 roku Dijkstra et al. na podstawie badań filogenetycznych wydzielili z Protoneuridae szereg rodzajów i obniżyli jej rangę do podrodziny Protoneurinae w obrębie rodziny łątkowatych (Coenagrionidae)[7]. W 2025 roku Pessacq et al. na podstawie kompleksowych badań filogenetyki molekularnej wspartych badaniami morfologii przywrócili Protoneuridae w randze rodziny i na nowo ją zdefiniowali[9].
Etymologia
Amazoneura: nazwa pochodzi od Amazonii i nawiązuje do tego, że trzy znane gatunki z tego rodzaju występują w tym regionie[2]; przyrostek -neura występuje w prawie wszystkich (oprócz jednej) nazwach rodzajowych w rodzinie Protoneuridae[3].
Podział systematyczny
Do rodzaju należą następujące gatunki[3]:
- Amazoneura ephippigera (Selys, 1886)
- Amazoneura juruaensis Machado, 2004
- Amazoneura submontana Faasen, 2026
- Amazoneura westfalli (Machado, 2001)
Przypisy
- ↑ Amazoneura, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
- 1 2 3 4 5 Angelo B.M. Machado, Studies on neotropical Protoneuridae. 15. Amazoneura gen. nov. with description of A. juruaensis sp. nov. (Odonata, Zygoptera), „Revista Brasileira de Zoologia”, 21 (2), 2004, s. 333–336, DOI: 10.1590/S0101-81752004000200029 (ang.).
- 1 2 3 Paulson, D., Schorr, M., Abbott, J., Bota-Sierra, C., Deliry, C., Dijkstra, K.-D. & Lozano, F. (koordynatorzy), World Odonata List [online], OdonataCentral, University of Alabama, 2026 [dostęp 2026-04-08] (ang.).
- ↑ wynik wyszukiwania: Amazoneura, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [online] [dostęp 2025-10-27] (ang.).
- 1 2 3 Tim Faasen, Notes on Amazoneura, with description of A. submontana, a new species of damselfly from Peru (Odonata: Protoneuridae), „International Journal of Odonatology”, 29, 2026, s. 72–80, DOI: 10.48156/1388.2026.1917379 (ang.).
- ↑ Angelo B.M. Machado, Studies on Neotropical Protoneuridae. 21. The status of Amazoneura Machado, 2004 (Odonata: Protoneuridae), „Lundiana: International Journal of Biodiversity”, 9 (1), 2009, s. 53–56, DOI: 10.35699/2675-5327.2008.23214 (ang.).
- 1 2 Klaas-Douwe B. Dijkstra, Vincent J. Kalkman, Rory A. Dow, Frank R. Stokvis, Jan Van Tol, Redefining the damselfly families: a comprehensive molecular phylogeny of Zygoptera (Odonata), „Systematic Entomology”, 39 (1), 2014, s. 68–96, DOI: 10.1111/syen.12035 (ang.).
- ↑ Schorr, M., Lindeboom, M. & Paulson, D., World Odonata List, wrzesień 2010 [zarchiwizowane 2010-09-26] (ang.).
- ↑ Pablo Pessacq, Danielle Anjos-Santos, Adolfo Cordero-Rivera, M. Olalla Lorenzo-Carballa, A reappraisal of the family status of Neotropical Protoneuridae (Odonata: Zygoptera) using morphological and molecular information, „Zoological Journal of the Linnean Society”, 203 (3), 2025, DOI: 10.1093/zoolinnean/zlaf012 (ang.).