Amblyodipsas

	Amblyodipsas
	Peters, 1857
	; Amblyodipsas polylepis
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	zauropsydy
Podgromada	diapsydy
Rząd	łuskonośne
Podrząd	węże
Infrarząd	Alethinophidia
Nadrodzina	Elapoidea
Rodzina	gleboryjcowate
Podrodzina	aparalakty
Rodzaj	Amblyodipsas
	Typ nomenklatoryczny
	Calamaria microphthalma Bianconi, 1852
Synonimy
	Choristodon Smith, 1849; Calamelaps Günther, 1866; Rhinocalamus Günther, 1888; Clothelaps Cope, 1895; Choristocalamus de Witte & Laurent, 1947;
	Choristodon Smith, 1849; Calamelaps Günther, 1866; Rhinocalamus Günther, 1888; Clothelaps Cope, 1895; Choristocalamus de Witte & Laurent, 1947;
Gatunki
	9 gatunków – zobacz opis w tekście
	9 gatunków – zobacz opis w tekście

Amblyodipsas – rodzaj węży z podrodziny aparalakt (Aparallactinae) w rodzinie gleboryjcowatych (Atractaspididae).

Rozmieszczenie geograficzne

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Senegalu, Gambii, Gwinei Bissau, Gwinei, Sierra Leone, Wybrzeżu Kości Słoniowej, Mali, Nigrze, Nigerii, Chadzie, Burkina Faso, Togo, Beninie, Republice Środkowoafrykańskiej, Sudanie Południowym, Ugandzie, Somalii, Kenii, Angoli, Demokratycznej Republice Konga, Tanzanii, Zambii, Malawi, Mozambiku, Zimbabwe, Botswanie, Namibii, Eswatini i Południowej Afryce^[7]^[8].

Systematyka

Rodzaj zdefiniował w 1857 roku niemiecki zoolog Wilhelm Peters w artykule zatytułowanym O Amblyodipsas, rodzaju węża z Mozambiku, opublikowanym w czasopiśmie „Monatsberichte der Königlichen Preussische Akademie des Wissenschaften zu Berlin”^[1]. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) A. microphthalma.

Etymologia

Choristodon: gr. χωριστος khōristos ‘dający się oddzielić, rozdzielny’, od χωριζω khōrizō ‘rozdzielić, podzielić’^[9]; οδους odous, οδοντος odontos ‘ząb’^[10] . Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Choristodon concolor Smith, 1849.
Amblyodipsas: gr. αμβλυς amblus ‘tępy, niewyraźny, matowy’, od αμβλυνω amblunō ‘stępić’; διψας dipsas, διψαδος dipsados ‘jadowity wąż, którego ukąszenie wywołuje silne pragnienie’^[1].
Calamelaps: zbitka wyrazowa nazw rodzajów: Calamaria H. Boie, 1826 oraz Elaps Schneider, 1801^[3]. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Calamaria unicolor Reinhardt, 1843.
Clothelaps: gr. κλωθω klōthō ‘skręcać, wydłużać’^[11]; ελοψ elops, ελοπος elopos ‘niemy’, tu w znaczeniu ‘rodzaj jakiegoś węża’^[12] . Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Atractaspis hildebrandtii Peters, 1877 (= Calamelaps polylepis Bocage, 1873).
Rhinocalamus: gr. ῥις rhis, ῥινος rhinos ‘pysk, ryj, dziób’^[13]; καλαμος kalamos ‘trzcina’^[14]. Gatunek typowy: Rhinocalamus dimidiatus Günther, 1888.
Choristocalamus: gr. χωριστος khōristos ‘dający się oddzielić, rozdzielny’, od χωριζω khōrizō ‘rozdzielić, podzielić’^[9]; καλαμος kalamos ‘trzcina’^[14].

Podział systematyczny

Do rodzaju należą następujące gatunki^[7]:

Amblyodipsas concolor (Smith, 1849)
Amblyodipsas dimidiata (Günther, 1888)
Amblyodipsas katangensis de Witte & Laurent, 1942
Amblyodipsas microphthalma (Bianconi, 1852)
Amblyodipsas polylepis (Bocage, 1873)
Amblyodipsas rodhaini (de Witte, 1930)
Amblyodipsas teitana Broadley, 1971
Amblyodipsas unicolor (Reinhardt, 1843)
Amblyodipsas ventrimaculata (Roux, 1907)

Uwagi

↑ Młodszy homonim Choristodon Jonas, 1844 (Mollusca).
↑ Nowa nazwa dla Choristodon Smith, 1849.

Przypisy

1 2 3 W.C.H. Peters. Über Amblyodipsas, eine Schlangengattung aus Mossambique. „Monatsberichte der Königlichen Preussische Akademie des Wissenschaften zu Berlin”. Aus dem Jahre 1856, s. 593, 1856. (niem.).
↑ Appendix. W: A. Smith: Illustrations of the zoology of South Africa, consisting chiefly of figures and descriptions of the objects of natural history collected during an expedition into the interior of South Africa, in the years 1834, 1835, and 1836; fitted out by "The Cape of Good Hope association for exploring Central Africa": together with a summary of African zoology, and an inquiry into the geographical ranges of species in that quarter of the globe. Cz. 3: Reptilia. London: Smith, Elder, & Co., 1838–1849, s. 18. (ang.).
1 2 A.C.L.G. Günther. Fifth Account of new Species of Snakes in the Collection of the British Museum. „The Annals and Magazine of Natural History”. Third Series. 18, s. 26, 1866. (ang.).
↑ A.C.L.G. Günther. Contribution to the Knowledge of Snakes of Tropical Africa. „The Annals and Magazine of Natural History”. Sixth Series. 1, s. 322, 1888. (ang.).
↑ E.D. Cope. The classification of the Ophidia. „Transactions of the American Philosophical Society”. New Series. 18, s. 211, 1896. (ang.).
↑ G.-F. de Witte & R.F. Laurent. Revision d’un groupe de Colubridae africains: genres Calamelaps, Miodon, Aparallactus, et formes affines. „Mémoires du Musée Royal D’Histoire Naturelle de Belgique”. Deuxième Serie. 29, s. 1–134, 1947. (fr.).
1 2 P. Uetz & J. Hallermann: Genus: Amblyodipsas. The Reptile Database. [dostęp 2025-06-08]. (ang.).
↑ R. Midtgaard: Amblyodipsas. [w:] Taxonomy [on-line]. RepFocus - A Survey of the Reptiles of the World. [dostęp 2025-06-08]. (ang.).
1 2 Jaeger 1959 ↓, s. 55.
↑ Jaeger 1959 ↓, s. 171.
↑ Jaeger 1959 ↓, s. 60.
↑ Jaeger 1959 ↓, s. 90.
↑ Jaeger 1959 ↓, s. 222.
1 2 Jaeger 1959 ↓, s. 42.

Bibliografia

Edmund C.E.C. Jaeger Edmund C.E.C., Source-book of biological names and terms, wyd. 3, rewizja 2, Springfield: Charles C. Thomas, 1959, s. 1–316, OCLC 11069271 (ang.).

[2] Młodszy homonim Choristodon Jonas, 1844 (Mollusca).

[7] Nowa nazwa dla Choristodon Smith, 1849.

[Peters-1] 1 2 3 W.C.H. Peters. Über Amblyodipsas, eine Schlangengattung aus Mossambique. „Monatsberichte der Königlichen Preussische Akademie des Wissenschaften zu Berlin”. Aus dem Jahre 1856, s. 593, 1856. (niem.).

[Smith-3] Appendix. W: A. Smith: Illustrations of the zoology of South Africa, consisting chiefly of figures and descriptions of the objects of natural history collected during an expedition into the interior of South Africa, in the years 1834, 1835, and 1836; fitted out by "The Cape of Good Hope association for exploring Central Africa": together with a summary of African zoology, and an inquiry into the geographical ranges of species in that quarter of the globe. Cz. 3: Reptilia. London: Smith, Elder, & Co., 1838–1849, s. 18. (ang.).

[Günther1866-4] 1 2 A.C.L.G. Günther. Fifth Account of new Species of Snakes in the Collection of the British Museum. „The Annals and Magazine of Natural History”. Third Series. 18, s. 26, 1866. (ang.).

[Günther1888-5] A.C.L.G. Günther. Contribution to the Knowledge of Snakes of Tropical Africa. „The Annals and Magazine of Natural History”. Sixth Series. 1, s. 322, 1888. (ang.).

[Cope-6] E.D. Cope. The classification of the Ophidia. „Transactions of the American Philosophical Society”. New Series. 18, s. 211, 1896. (ang.).

[Witte&Laurent-8] G.-F. de Witte & R.F. Laurent. Revision d’un groupe de Colubridae africains: genres Calamelaps, Miodon, Aparallactus, et formes affines. „Mémoires du Musée Royal D’Histoire Naturelle de Belgique”. Deuxième Serie. 29, s. 1–134, 1947. (fr.).

[Uetz&Hallermann-9] 1 2 P. Uetz & J. Hallermann: Genus: Amblyodipsas. The Reptile Database. [dostęp 2025-06-08]. (ang.).

[repfocus-10] R. Midtgaard: Amblyodipsas. [w:] Taxonomy [on-line]. RepFocus - A Survey of the Reptiles of the World. [dostęp 2025-06-08]. (ang.).

[CITEREFJaeger1959[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=wu.89043220607&seq=95_55]-11] 1 2 Jaeger 1959 ↓, s. 55.

[CITEREFJaeger1959[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=wu.89043220607&seq=211_171]-12] Jaeger 1959 ↓, s. 171.

[CITEREFJaeger1959[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=wu.89043220607&seq=100_60]-13] Jaeger 1959 ↓, s. 60.

[CITEREFJaeger1959[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=wu.89043220607&seq=130_90]-14] Jaeger 1959 ↓, s. 90.

[CITEREFJaeger1959[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=wu.89043220607&seq=262_222]-15] Jaeger 1959 ↓, s. 222.

[CITEREFJaeger1959[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=wu.89043220607&seq=82_42]-16] 1 2 Jaeger 1959 ↓, s. 42.

[1]

[a]

[2]

[3]

[4]

[5]

[b]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]