Anahita Ratebzad

Anahita Ratebzad (paszto ‏آناهیتا راتبزاد‎; ur. 1 listopada 1931 w prowincji Kabul, zm. 7 września 2014 w Dortmundzie) – afgańska polityczka. Jedna z pierwszych kobiet wybranych do Izby Ludowej Afganistanu.

Urodziła się 1 listopada 1931 w wiosce Gildara w prowincji Kabul. Jej ojciec został zmuszony do życia na uchodźstwie w Iranie z powodu wspierania demokratycznych reform uderzających we władzę rodziny królewskiej Afganistanu. Dorastała w biedzie. Uczęszczała do francuskojęzycznej szkoły. W wieku 15 lat została zmuszona do ślubu z Keramuddinem Kakarem, wykształconym za granicą chirurgiem^[1].

W latach 1950–1954 studiowała na Uniwersytecie Michigan, zdobywając dyplom z pielęgniarstwa. Gdy Uniwersytet Kabulski rozpoczął przyjmowanie kobiet, w 1962 roku ukończyła na tej uczelni studia medyczne^[1][2].

Była związana z rządzącą Afganistanem dynastią Barakzai oraz innymi liberalnymi rodzinami. Ratebzad prowadziła tam takie działania, jak promowanie poglądów lewicowych, swobody seksualnej, działalności kulturalnej i kursów piśmiennictwa^[2].

W 1965 roku wzięła udział w kongresie założycielskim Ludowo-Demokratycznej Partii Afganistanu. W tym samym roku była współzałożycielką Sazman-e Zanan-e Dimukratik-e Afghanistan, lewicowej organizacji wspierającej prawa kobiet. Była to pierwsza organizacja poświęcona prawom kobiet w historii kraju^[2]. 8 marca 1965, wspólnie z grupą kobiet, zorganizowała pierwszy w historii kraju marsz kobiet, mający na celu świętowanie dnia kobiet^[1]. Była kochanką Babraka Karmala. Później zainicjowała małżeństwo brata Karmala ze swoją córką. Z pomocą Karmala z powodzeniem wystartowała w wyborach parlamentarnych w Afganistanie w 1965 roku, uzyskując mandat w Izbie Ludowej Afganistanu. W 1976 roku została członkinią komitetu centralnego Ludowo-Demokratycznej Partii Afganistanu. Po rewolucji kwietniowej została mianowana ministrą do spraw społecznych. W późniejszych latach została ambasadorem kraju do Jugosławii, jednak po jakimś czasie została odwołana razem z pozostałymi politykami pochodzącymi z frakcji Parcham. Gdy Babrak Karmal został wybrany na prezydenta Afganistanu, ponownie objęła ważne stanowiska w administracji, stając się m.in. członkinią biura politycznego. Została również członkinią Rady Rewolucji oraz ministrą edukacji^[2].

W latach 1980–1985 była wiceprzewodniczącą Rady Rewolucji. Stanowisko to było ówcześnie odpowiednikiem wiceprezydenta kraju oraz oznaczało drugą osobę w państwie w precedencji. Została pierwszą kobietą na tak wysokim stanowisku w historii kraju. Do dzisiaj żadna kobieta nie zajęła tak wysokiego stanowiska w administracji Afganistanu^[1].

Gdy w 1992 roku rząd II Republiki został obalony, a władzę przejęli talibowie, została zmuszona do ucieczki z kraju. Początkowo żyła wraz ze swoją rodziną w Indiach, w 1995 roku przeprowadziła się jednak do Sofii w Bułgarii. W 1996 roku udzielono jej azylu w Niemczech, gdzie w Dortmundzie żyła do swojej śmierci w 2014^[1].