Andrija Mandić

Andrija Mandić

Андрија Мандић

Data i miejsce urodzenia	19 stycznia 1965 Šavnik
Zawód, zajęcie	polityk
Alma Mater	Uniwersytet Czarnogóry
Stanowisko	przewodniczący Zgromadzenia Czarnogóry (od 2023)
Odznaczenia

Andrija Mandić, cyr. Андрија Мандић (ur. 19 stycznia 1965 w Šavniku^[1]) – czarnogórski polityk narodowości serbskiej, lider Nowej Serbskiej Demokracji, deputowany, kandydat w wyborach prezydenckich, od 2023 przewodniczący Zgromadzenia Czarnogóry.

Ukończył studia na wydziale metalurgiczno-technologicznym Uniwersytetu Czarnogóry w Podgoricy^[2]. Zajmował się prowadzeniem własnego przedsiębiorstwa w branży metalurgicznej i hutniczej^[3]. Na początku lat 90. zaangażował się w działalność polityczną. Był zastępcą federacyjnego ministra handlu w okresie rządów Slobodana Miloševicia^[2]. Wstąpił do utworzonej Serbskiej Partii Narodowej, od 2003 pełnił funkcję przewodniczącego tego ugrupowania. Od 2001 był posłem do Zgromadzenia Czarnogóry, pozostającej wówczas w ramach federacji^[2].

W czasie referendum niepodległościowego w 2006, zakończonych zwycięstwem zwolenników niepodległości, wraz ze swoją partią opowiadał się za utrzymaniem federacji z Serbią^[2]. Przed wyborami parlamentarnymi w 2006 utworzył koalicję wyborczą, która skupiała ugrupowania czarnogórskich Serbów. Lista ta zdobyła w wyborach 12 mandatów i stała się największą siłą opozycyjną w parlamencie^[4]. Andrija Mandić uzyskał wówczas mandat posła do parlamentu niepodległej Czarnogóry. Został członkiem Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy^[5].

W 2008 wystartował w wyborach prezydenckich w 2008, zakończonych w pierwszej turze zwycięstwem Filipa Vujanovicia. Zajął w nich 2. miejsce z wynikiem 19,6% głosów^[6]. W 2009 został przewodniczącym Nowej Serbskiej Demokracji, ugrupowania powstałego m.in. na bazie jego dotychczasowej partii^[7], które później współtworzyło koalicję pod nazwą Front Demokratyczny^[2]. W 2009, 2012 i 2016 wybierany na kolejne kadencje czarnogórskiego parlamentu^[8].

Andrija Mandić został oskarżony o udział w grupie osób przygotowujących przy wsparciu GRU zamach stanu przed wyborami parlamentarnymi w 2016. Wśród oskarżonych znaleźli się też m.in. oficerowie rosyjskiego wywiadu, obywatele Serbii i Milan Knežević, inny z liderów Frontu Demokratycznego. Według oskarżenia uczestnicy spisku mieli dążyć do zabójstwa premiera i do przejęcia władzy przez siły prorosyjskie. Czarnogórska opozycja proces ten uznała za motywowany politycznie. W 2019 Andrija Mandić został skazany na karę 5 lat pozbawienia wolności^[9][10][11]. W 2021 sąd odwoławczy nakazał powtórzenie procesu^[12]. W 2024 został w tej sprawie uniewinniony^[13]; wyrok uniewinniający uprawomocnił się w 2026^[14].

W 2020 był umieszczony na niemandatowym miejscu listy wyborczej współtworzonej przez NSD koalicji, powrócił do czarnogórskiego parlamentu w trakcie kadencji w 2022^[15]. Kandydował również w wyborach prezydenckich w 2023, w pierwszej turze otrzymał 19,3% głosów (3. miejsce wśród 7 pretendentów)^[16]. W tym samym roku ponownie uzyskał mandat deputowanego^[17]. W październiku 2023 został wybrany na przewodniczącego czarnogórskiego parlamentu^[18].

• Order Flagi Serbii I klasy (Serbia, 2021)^[19]
• Order Honoru ze Złotymi Promieniami (Republika Serbska, 2023)^[20]