Andrzej Furier

Andrzej Marek Furier (ur. 2 listopada 1960, Klempicz, pow. Czarnków) – polski historyk, kaukazoznawca^[1][2][3].

Jest absolwentem Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (1985), pracę magisterską poświęcił walce Gruzinów o niepodległość w XIX w. W latach 1987–1991 przebywał na stypendium doktoranckim w stolicy Gruzji, gdzie na Uniwersytecie w Tbilisi obronił rozprawę doktorską poświęconą pobytowi Polaków na Kaukazie w XIX i na początku XX w.^[4] (1991). W tym czasie ogłosił w Gruzji drukiem pierwsze publikacje na temat relacji polsko-gruzińskich ^[5]. Po powrocie do kraju kontynuował te badania, pracując najpierw w Polskiej Akademii Nauk, a potem na uczelniach wyższych^[6]. W latach 1991 i 1995 przeprowadził badania socjologiczne w Gruzji i Armenii, które miały na celu określenie stanu świadomości narodowej i historycznej tamtejszej inteligencji. Były to pierwsze takie badania na terenie tych dwóch krajów zakaukaskich^[7]. Ich wyniki zostały opublikowane i wykorzystane do napisania rozprawy habilitacyjnej (2001, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu), która wprowadziła do nauki w Polsce wyniki nowych badań na temat gruzińskiej historii w XX w. i przemian społeczno-politycznych z okresu GSRR^[8]. Monografia doczekała się dwóch kolejnych wydań ^[9]. Po habilitacji został w 2001 profesorem nadzwyczajnym na Uniwersytecie Szczecińskim. Współpracował z miejscowymi organizacjami, jak Związek Sybiraków, organizując konferencje na temat zesłań na terenie ZSSR^[10]. W roku 2010 uzyskał tytuł profesora^[1]. W 2012 podjął pracę w Instytucie Wschodnim UAM na stanowisku profesora zwyczajnego^[10].

Po habilitacji kontynuował badania na temat polskiej obecności na Kaukazie, publikując na temat osiągnięć Polaków, jak Józef Chodźko^[11]. Efektem tych badań były publikacje na temat gruzińskiej historii i polskiej obecności na Kaukazie, które wprowadziły do polskiej nauki nieznane wcześniej wydarzenia z przeszłości Gruzji, jak bitwa pod Didgori w 1121 r.^[12] Te badania umożliwiły zakończenie prac nad monografią Polacy w Gruzji^[13]. Podsumowała ona badania na temat polskiej obecności w tym kraju i stanowiła podstawę wniosku o nadanie tytułu profesorskiego (nominacja 2010). Została nagrodzona przez "Przegląd Wschodni" w kategorii najlepsza książka o Polakach na Wschodzie^[14]. W okresie po uzyskaniu tytułu profesora nauk humanistycznych prowadził badania związane z problematyką bezpieczeństwa. Zorganizował w 2003 r. międzynarodową konferencję poświęconą współczesnym przemianom na Kaukazie^[15]. Widoczne w publikacjach poszerzanie pola badawczego doprowadziło go do zainteresowania się przemianami na obszarze poradzieckim i wschodnim wymiarem integracji europejskiej – od Rosji i Ukrainy po Gruzję i Azerbejdżan. W efekcie pojawiła się monografia o Borysie Jelcynie i tom studiów o Ukrainie^[16]. Swoim rodzinnym stronom poświęcił dwie książki - o Lubaszu i bohaterze walk o niepodległość w 1918 r., dowódcy Powstania Wielkopolskiego Zdzisławie Orłowskim^[17]. Kolejne książki zostały poświęcone Konsulatowi Generalnemu RP w Tbilisi, gruzińskim przemianom politycznym i zesłanemu na Kaukaz w XIX w. Antoniemu Zielińskiemu. Dorobek naukowy Andrzeja Furiera tworzy ponad dwieście czterdzieści publikacji naukowych i kilkanaście książek. Większość stanowią artykuły poświęcone Kaukazowi i polskiej obecności na Wschodzie.