Andrzej Hamada
![]() Andrzej Hamada w 2008 | |
| Data i miejsce urodzenia |
12 maja 1925 |
|---|---|
| Alma Mater | |
| Praca | |
| Budynki | |
| Odznaczenia | |
Andrzej Hamada (ur. 12 maja 1925 w Gdańsku) – polski architekt, publicysta, znawca historii Opola[1].
Życiorys
Urodził się w rodzinie Grzegorza (1889–1987)[2], wysokiego urzędnika państwowego, działacza amatorskiego ruchu śpiewaczego, i Janiny z domu Czuszkiewicz. Wczesne dzieciństwo spędził w Gdańsku i Gdyni, gdzie jego ojciec z polecenia Rządu Polskiego uruchomił towarowy transport kolejowy dla obsługi portów[3].
W przeddzień wybuchu II wojny światowej mieszkał z rodzicami w Krakowie i tam, po ich wspólnym powrocie z ucieczki na wschód, spędził czas okupacji niemieckiej[3]. Uczęszczał na tajne komplety nauczania organizowane przez przedwojenną kadrę nauczycielską[4]. Jako uczeń polskiego technikum budowlanego (Państwowa Szkoła Przemysłowa), współpracował z Armią Krajową (Grupa „Żelbet”), która, wykorzystując jego umiejętności rysunku technicznego, powierzyła mu zadanie nanoszenia na mapę Krakowa obiektów wroga[5].
Po wojnie podjął studia na Wydziale Architektury Politechniki Gdańskiej[5], które ukończył w 1951 roku. Dostał nakaz pracy do Żyrardowa, a w kolejnym roku Łodzi[6]. W 1952 roku został skierowany do pracy w biurze architektonicznym w Opolu[5]. Współtworzył opolski oddział Stowarzyszenia Architektów Polskich, dziś jest jego prezesem honorowym. Wiele lat pełnił funkcję Głównego Architekta Wojewódzkiego[5]. Oddany był pracy zawodowej, początkowo odbudowie zrujnowanego Opola, następnie tworzeniu jego nowego oblicza.
Zafascynowany tysiącletnią przeszłością piastowskiego miasta odkrywał jego historyczne uroki. Wsłuchany w opowieści Szymona Koszyka, a później Fryderyka Kremsera o ziemi ojczystej, znajdował czas, poza absorbującą pracą zawodową, na studiowanie dostępnych archiwaliów. Główne pasje jego zainteresowań to geneza kształtu przestrzennego miasta i jego architektura, od wczesnośredniowiecznego grodu słowiańskiego na Ostrówku poprzez wielki gotyk i barok do współczesnych form modernizmu[5].
Obecnie przebywa na emeryturze. Obserwując i studiując historię Opola, oddaje się całkowicie swojej pasji: ze szkicownikiem w ręku wędruje szlakiem zabytków, rysuje i opowiada[1].
Ma na koncie ponad 200 rysunków, w których ukazuje swą ogromną wiedzę historyczną i architektoniczną. Wykorzystuje tusz i akwarele. Jest autorem kilku książek, wzbogaconych swoimi szkicami[5]. Od ponad 20 lat publikuje teksty i ilustracje na łamach pisma Uniwersytetu Opolskiego „Indeks”[5].
Kariera
Wybrane prace
- budynek Filharmonii w Opolu[1] (1952)
- adaptacja Konsulatu Republiki Federalnej Niemiec na wyspie Pasieka w Opolu[1] (1992)
- obiekty handlowe i spożywcze, w tym pierwszy typu Samoobsługa[1] (1957), Delikatesy[1] (1959)
- wnętrza (m.in. Urzędu Miasta Opola, Opolskiego Urzędu Wojewódzkiego, Opolskiego Teatr Lalki i Aktora)[5]
- wzorcowy pawilon handlowy Anatol[7] w Opolu: nowatorska konstrukcja stalowa, powielana w skali krajowej
Odznaczenia i wyróżnienia
- Odznaka Honorowa Za Zasługi dla Województwa Opolskiego (2025)[8]
- Złota odznaka za Opiekę nad Zabytkami (2025)[9][10]
- Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1976)
- Odznaka „Zasłużony Działacz Kultury” (1976)
- Złota Odznaka SARP (1975)
- Harcerski Krzyż ZHP (1937)
- Status Twórcy (1986)
- Tytuł Zasłużonego Obywatela Miasta Opola[11] (2006)
- Nagroda Prezydenta Miasta Opola za ochronę dziedzictwa kulturowego (2010)[12]
- Diamentowe Spinki - nagroda specjalna „Nowej Trybuny Opolskiej” (2016)[13]
- Honorowy Prezes Stowarzyszenia Architektów Polskich
Publikacje
- 2005 Opole niegdyś i dzisiaj, Wydawnictwo Unitex przy współpracy Wydziału Gospodarki i Promocji Miasta Opola
- 2008 Architektura Opola wpisana w dzieje miasta, Oficyna Piastowska, Opole
- 2017 Architektoniczne ABC Opola, Wydawnictwo i Drukarnia św. Krzyża, Opole
Życie prywatne
Był żonaty z Hanną z domu Czarnecką. Ich córka, Katarzyna, również architekt, żyje i pracuje we Francji, gdzie pełni funkcję zastępcy mera w obrębie Metropolii Wielkiego Paryża[5].
Przypisy
- 1 2 3 4 5 6 Znany architekt świętuje 100. urodziny. "Chodząca encyklopedia" i znawca win [online], architektura.muratorplus.pl [dostęp 2025-05-16].
- ↑ Tadeusz Rogowicz. Grzegorz Hamada (1889–1987). „Gdański Rocznik Kulturalny”. Nr 14, s. 163–168, 1992. Gdańsk: Gdańskie Towarzystwo Przyjaciół Sztuki. ISSN 0860-2492. [dostęp 2026-01-08].
- 1 2 Andrzej Hamada o Opolu. W 1952 roku witały mnie gruzy, ale nie przeraziły [online], plus.nto.pl, 17 lipca 2021 [dostęp 2025-05-16].
- ↑ Barbara Stankiewicz, "Życiorys z szuflady", "Indeks" - czasopismo Uniwersytetu Opolskego, grudzień 2014 [dostęp 2025-05-16] (pol.).
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Barbara Stankiewicz, "Życiorys z szuflady", "Indeks" - czasopismo Uniwersytetu Opolskiego, grudzień 2014 [dostęp 2025-05-16] (pol.).
- ↑ Mirosław Dragon, 100-letni opolski architekt Andrzej Hamada: "Jak Opole wyglądało po wojnie? To było morze ruin" [online], Nowa Trybuna Opolska, 16 września 2025 [dostęp 2026-01-08].
- ↑ Radio Opole, Opolski Mały Rynek wpisany w życiorys Andrzeja Hamady [ZDJĘCIA] [online], Opolski Mały Rynek wpisany w życiorys Andrzeja Hamady [ZDJĘCIA], 6 kwietnia 2019 [dostęp 2025-05-14].
- ↑ Radio Opole, Andrzej Hamada - nie tylko o historii miasta [ZDJĘCIA] [online], Andrzej Hamada - nie tylko o historii miasta [ZDJĘCIA], 31 maja 2025 [dostęp 2025-08-18].
- ↑ Andrzej Hamada [online], Czas na Opole, 3 lipca 2025 [dostęp 2025-08-16].
- ↑ Andrzej Hamada wyróżniony Złotą Odznaką za opiekę nad zabytkami [online], opole.tvp.pl [dostęp 2026-01-08].
- ↑ Zasłużeni Obywatele Miasta Opola | Miasto Opole [online], www.opole.pl [dostęp 2025-05-23].
- ↑ Opole: Rozdano Nagrody Prezydenta [online], samorzad.pap.pl [dostęp 2026-01-08].
- ↑ Krzysztof Strauchmann, Diamentowe i Złote Spinki 2016 wręczone. Zobaczcie zdjęcia z gali w Nysie [online], Nowa Trybuna Opolska, 20 maja 2016 [dostęp 2026-01-08].
Linki zewnętrzne
- Tytan. Opowieść o Andrzeju Hamadzie – film dokumentalny w reż. Macieja Marcińskiego.
