Andrzej Rachuba

Andrzej Rachuba

Data i miejsce urodzenia	29 maja 1951 Pułtusk
profesor nauk humanistycznych
Specjalność: historia nowożytna Polski, Wielkie Księstwo Litewskie[1]
Alma Mater	Uniwersytet Warszawski
Doktorat	28 kwietnia 1979
Habilitacja	1989
Profesura	4 listopada 1999[1]
Instytut	Instytut Historii PAN
Odznaczenia

Andrzej Wojciech Rachuba (ur. 29 maja 1951 w Pułtusku^[2]) – polski historyk, specjalizujący się w historii nowożytnej, długoletni prezes Towarzystwa Miłośników Historii (1996–1999, 2005–2022)^[3][4], od 2023 – prezes Polskiego Towarzystwa Badaczy Wieku Siedemnastego^[5].

W 1975 obronił pracę magisterską na Uniwersytecie Warszawskim. W 28 kwietnia 1979 uzyskał stopień doktora na Wydziale Historycznym UW, na podstawie pracy Wielkie Księstwo Litewskie wobec rokoszu Jerzego Lubomirskiego 1664–1667, napisanej pod kierunkiem Tadeusza Wasilewskiego^[6], a w 1989 stopień doktora habilitowanego w Instytucie Historii Polskiej Akademii Nauk. W 1999 otrzymał tytuł profesora.

Pracował w Instytucie Historii PAN (1979-2026), pełnił funkcję kierownika Pracowni Nauk Pomocniczych Historii i Edytorstwa (1997-2021), oraz przewodniczył Radzie Naukowej Instytutu (2006-2018)^{[7] [8]}. Specjalizuje się w historii nowożytnej Polski oraz Wielkiego Księstwa Litewskiego.

Od 1988 r. członek-założyciel Polskiego Towarzystwa Heraldycznego (w latach 2004-2008 i od 2012 jego wiceprezes, w latach 2008-2012 i obecnie – członek Zarządu Głównego)^[9].

Został wybrany na członka Komitetu Nauk Historycznych PAN na kadencję 2020–2023^[10] i na kadencję 2024–2027^[11].

Od 2011 współredaktor czasopisma „Studia Źródłoznawcze” (w latach 2011–2019 wspólnie z Marią Koczerską, od 2020 wspólnie z Piotrem Węcowskim)^[12].

W 2010 wszedł w skład komitetu poparcia Jarosława Kaczyńskiego w wyborach prezydenckich^[13].

• Metryka Litewska. Księga Sigillat 1709–1719, Warszawa 1987
• Metryka Litewska. Rejestry podatkowe Wielkiego Księstwa Litewskiego. Województwo wileńskie 1690 r., Warszawa 1989
• Konfederacja Kmicicowska i Związek Braterski wojska litewskiego w latach 1660–1663, Warszawa 1989
• Urzędnicy centralni i dygnitarze Wielkiego Księstwa Litewskiego XIV–XVIII wieku. Spisy (oprac. i wstęp z Henrykiem Lulewiczem), Kórnik 1994
• Urzędnicy inflanccy XVI–XVIII w. Spisy (oprac. z Krzysztofem Mikulskim), Kórnik 1994
• Ciechanowieccy herbu Dąbrowa (współaut.), Warszawa 1997
• Metryka Litewska. Rejestry podymnego Wielkiego Księstwa Litewskiego. Województwo brzeskie litewskie 1667–1690 r., Warszawa 2000
• Metryka Litewska. Księga Wpisów nr 131, Warszawa 2001
• Metryka Litewska. Rejestry podymnego Wielkiego Księstwa Litewskiego. Województwo nowogródzkie 1690 r. (oprac. z Henrykiem Lulewiczem), Warszawa 2002
• Wielkie Księstwo Litewskie w systemie parlamentarnym Rzeczypospolitej w latach 1569–1763, Warszawa 2002
• Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Spisy, t. IV, Ziemia smoleńska i województwo smoleńskie XIV-XVIII wiek (redakcja i współautorstwo z H. Lulewiczem i P.P. Romaniukiem), Warszawa 2003
• Pamiętniki Filipa, Michała i Teodora Obuchowiczów (1630-1707), redakcja i opracowanie wraz z H. Lulewiczem, Warszawa 2003
• Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Spisy, t. I, Województwo wileńskie XIV-XVIII wiek (redakcja i współautorstwo z H. Lulewiczem i P.P. Romaniukiem przy współpracy Uł. Jemialianczyka i A. Macuka), Warszawa 2004
• Deputaci Trybunału Głównego Wielkiego Księstwa Litewskiego 1697−1794. Spis (redakcja i współautorstwo wraz Przemysławem P. Romaniukiem przy współpracy A. Macuka i J. Aniszczenki), Warszawa 2004
• Deputaci Trybunału Głównego Wielkiego Księstwa Litewskiego 1582–1696. Spis (redakcja i współautorstwo z H. Lulewiczem), Warszawa 2007
• Historia Litwy. Dwugłos polsko-litewski (współautorstwo z J. Kiaupienė i Z. Kiaupa), Warszawa 2008
• Metryka Litewska. Rejestry podymnego Wielkiego Księstwa Litewskiego. Województwo mścisławskie 1667 r., Warszawa 2008
• Вялікае Княства Літоўскае ў парламенцкай сістэме Рэчы Паспалітай (1569–1763 гг.), tłum. z języka polskiego M. Ramanouski, redakcja Henadz Sahanowicz, Mińsk 2008
• Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Spisy, t. II. Województwo trockie XIV–XVIII wiek (redakcja i współautorstwo z H. Lulewiczem, P.P. Romaniukiem i A. Haratymem przy współpracy A. Macuka i J. Aniszczenki), Warszawa 2009
• Metryka Litewska. Rejestry podymnego Wielkiego Księstwa Litewskiego. Województwo smoleńskie 1650 r. (redakcja i współautorstwo ze S. Duminem) Warszawa 2009
• Konfederacje wojska litewskiego w latach 1655–1663, Zabrze 2010
• Dzieje rodziny Ciechanowieckich herbu Dąbrowa (XIV–XXI wiek) (redakcja i współautorstwo z H. Lulewiczem, J. Sikorską-Kuleszą, S. Duminem, A. Haratymem, A. Macukiem i A. Pospiszil), Warszawa 2013
• Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Spisy, t. III, Księstwo Żmudzkie XV-XVIII wiek (redakcja i współautorstwo z H. Lulewiczem, P.P. Romaniukiem, A. Haratymem), Warszawa 2014
• Rejestry popisowe pospolitego ruszenia szlachty Wielkiego Księstwa Litewskiego z 1621 r. (oprac.), Warszawa 2015
• Metryka Litewska. Rejestry podymnego Wielkiego Księstwa Litewskiego. Województwo połockie 1667 i 1690 r. (redakcja i opracowanie z. H. Lulewiczem), Warszawa 2018
• Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Spisy, t. V, Ziemia połocka i województwo połockie XIV-XVIII wiek, red. H. Lulewicza (współautorstwo z H. Lulewiczem, A. Haratymem, A. Macukiem, A. Radomanem, przy współpracy W. Hałubowicza i P.P. Romaniuka), Warszawa 2018
• Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Spisy, t. IX, Województwo mścisławskie XVI–XVIII wiek (redakcja i współautorstwo z H. Lulewiczem, T. Jaszczołtem, A. Radomanem, P. P. Romaniukiem, A. Macukiem, A. Danilczykiem i A. Haratymem), Warszawa 2019

• Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski – 2024^[14]
• Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski – 2009^[15]
• Złoty Krzyż Zasługi – 2003^[16]
• Medal „Za owocną pracę na rzecz Białorusi” – Zjednoczony Gabinet Przejściowy Białorusi, 2025^[17]