Andrzej Wernic
 Andrzej Wernic (2018) | |
| Pełne imię i nazwisko |
Andrzej Leszek Wernic |
|---|---|
| Data i miejsce urodzenia |
15 listopada 1930 |
| Data śmierci |
13 maja 2019 |
| Miejsce spoczynku | |
| Zawód, zajęcie | |
| Alma Mater | |
| Odznaczenia | |
  | |
Andrzej Leszek Wernic, ps. „Paciorek” (ur. 15 listopada 1930 w Warszawie[1], zm. 13 maja 2019)[2]) – polski dziennikarz, publicysta, historyk, uczestnik powstania warszawskiego[2].
Życiorys
W latach 1933–1937 przebywał wraz z rodzicami w Brzeżanach i Gnieźnie, gdzie jego ojciec, oficer zawodowy Wojska Polskiego, pełnił służbę wojskową[3]. Od 1937 mieszkał w Warszawie[3]. Podczas okupacji wraz z matką i starszym bratem Zbigniewem (ur. 1925 r.) mieszkał w Warszawie na Starym Mieście przy ul. Podwale 4. Mieszkanie było miejscem tajnego nauczania szkoły (powszechnej, gimnazjum i liceum im. Stanisława Kostki), do której uczęszczał wraz z bratem, a także konspiracyjnych spotkaniach 7pp. "GARŁUCH". Mieszkanie przy ul. Podwale 4 było także miejscem spotkań V oddziału Komendy Głównej Armii Krajowej (dowódca Pułkownik Kazimierz Pluta - Czachowski "KUCZABA"- szef V oddziału KG AK dowodzenia i łączności). Wybuch Powstania Warszawskiego zaskoczył go samego na Starym MIeście, gdyż matka była w szpitalu przy ul. Kopernika. Na Starym Mieście wziął go w opiekę oddział Zgrupowania AK "RÓG". Od 1 sierpnia 1944 r. do 12 sierpnia 1944r. przebywał w mieszkaniu przy ul. Podwale 4 jako obsługa radiostacji KG AK. Do tego zadania przydzielił go płk. Kazimierz Pluta-Czachowski "KUCZABA" Donosił do KG odebrane depesze, zdobywał żywność dla obsługi radiostacji, ubezpieczał ją, wykonywał bieżące zlecenia. W chwilach wolnych obiegał barykady i zanosił do KG nowiny bojowe. W nocy z 14 na 15 sierpnia 1944 r. zaalarmował KG o opuszczeniu przez większość obrońców barykady przy ul. Mostowej i zaprowadził, poprzez gruzy skierowany tam na wzmocnienie pluton obrony KG AK. Wydobywał na potrzeby Szefa Sanitariatu KG AK Dr. mjr. Mocakałło lekarstwa z zatopionych piwnic apteki przy ul. Freta. Dostarczał według jego wskazań wiaderkami czerwone wino - odczynnik przeciw biegunce. Włączał się do grup odgrzebujących ludzi zasypanych pod gruzami i grzebał poległych. Po kapitulacji Starówki przeszedł kanałami do Śródmieścia wraz z ostatnim oddziałem Zgrupowania "Sosny". Odnalazłszy Matkę, pełnił dalej służbę łącznika radiostacji, teraz w dyspozycji dowódcy Wojsk Łączności, ppłk. Jerzego Uszyckiego "ORT". Po Kapitulacji Powstania Warszawskiego, Komendant Główny Armii Krajowej, znający go osobiście ze Starego Miasta odznaczył go Krzyżem Walecznych w grupie najmłodszych "ochotników" Armii Krajowej, za wykazaną dzielność i żołnierskie zasługi na polu walki Powstania Warszawskiego ( Rozk. KG. Nr 512/BP z dn. 3.X. 1944 - lista ppłk. "ORTA" - XXV Tom Dokumentów Odznaczeniowych w AK - poz. 34 str.3) Po II wojnie światowej ukończył VI Liceum Ogólnokształcące im. Tadeusza Reytana w Warszawie (1950)[4] i studia na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim (praca magisterska 1957)[3]. W 1956 rozpoczął pracę w zespole prasy Stowarzyszenia „Pax” („Wrocławski Tygodnik Katolików”, „Słowo Powszechne”)[3].
W 1981 wraz z grupą działaczy i dziennikarzy Stowarzyszenia „Pax” sprzeciwił się stanowi wojennemu w Polsce, po czym został zwolniony z pracy w redakcji „Słowa Powszechnego” i usunięty ze Stowarzyszenia „Pax”[3]. Pracował w firmie TAKON, zajmującej się truciem owadów, oraz w tygodniku „Ład”[3]. W latach 1988–1990 współpracował z dziennikiem „Rzeczpospolita”, a w latach 1990–1994 z miesięcznikiem „Polska Zbrojna”[3]. Od 1997 do 2006 pełnił funkcję redaktora naczelnego miesięcznika „Nasz Los”, wydawanego przez Związek Więźniów Politycznych Okresu Stalinowskiego[3].
Od 1960 członek Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich[3]. W latach 1961–1989 rozpracowywany przez Służbę Bezpieczeństwa PRL[1]. Pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie[2] (kwatera B 18, rząd 1, grób 29)[5].
Rodzina
Syn majora dyplomowanego WP Leona Leszka Wernica (1897–1969), wnuk lekarza dermatologa Leona Wernica (1870–1953), bratanek pisarza Wiesława Wernica (1906–1986)[6]. Miał synów Cezarego i Marka oraz córkę Joannę Wernic-Makowską[6]. W 2019 rodzina Andrzeja Wernica przekazała jego prywatne archiwum do Archiwum Akt Nowych w Warszawie[7].
Odznaczenia i wyróżnienia
- Krzyż Walecznych[3]
- Srebrna odznaka „Zasłużony dla Warszawy”[3]
- Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (2020, pośmiertnie, „za wybitne zasługi w pielęgnowaniu pamięci o najnowszej historii Polski, za osiągnięcia w pracy dziennikarskiej i publicystycznej”)[8]
Przypisy
- 1 2 Andrzej Leszek Wernic. Dane osoby z katalogu osób „rozpracowywanych”. ipn.gov.pl. [dostęp 2023-11-11].
- 1 2 3 Odszedł Redaktor Andrzej Wernic. sdpwarszawa.p, 19 maja 2019. [dostęp 2023-11-11].
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Ostatnie pożegnanie śp. Andrzeja Wernica ps. „Paciorek”. „Opinia”. 22, s. 42–47, 2019. Warszawa: Ośrodek Myśli Niepodległościowej Instytutu Historycznego Nurtu Niepoodleglościowego. ISSN 2352-5725. [dostęp 2023-11-11].
- ↑ Wojciech Rylski: Absolwenci Reytana 1950. wne.uw.edu.pl. [dostęp 2023-11-11].
- ↑ Cmentarz Wojskowy. Kwatera B 18, rząd 1, grób 29. cmentarzekomunalne.com.pl. [dostęp 2023-11-11].
- 1 2 Polacy z wyboru. Rodziny pochodzenia niemieckiego w Warszawie w XIX i XX wieku. Wernic. polacyzwyboru.pl. [dostęp 2023-11-11].
- ↑ Dokumenty dziennikarza Andrzeja Wernica trafiły do Archiwum Akt Nowych. dzieje.pl, 13 sierpnia 2019. [dostęp 2023-11-11].
- ↑ Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 października 2020 r. o nadaniu orderu (M.P. z 2020 r. poz. 1149 (ISAP)).