Angklung

Współczesny angklung
Daeng Soetigna w 1971
Uczniowie grający na angklungach

Angklung – tradycyjny instrument indonezyjski, idiofon bambusowy, używany w obrzędach rytualnych ku czci bogini ryżu i płodności Dewi Sri[1.1], związanych z sadzeniem ryżu i żniwami, a także podczas uroczystości związanych z obrzezaniem[2]. Popularny instrument do nauki muzyki w szkołach indonezyjskich[2].

W 2010 roku angklung został wpisany na listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO[3].

Nazwa

Nazwa angklung pochodzi z sundajskiego wyrażenia angkleung-angkleungan, przy czym angka oznacza „dźwięk”, a lung – „złamany”[2].

Budowa i gra

Instrumenty wytwarzane są z bambusa, który jest ścinany w ciągu dwóch tygodni w roku, kiedy słychać śpiew cykad[2]. Łodyga bambusa jest ścinana co najmniej na wysokości trzech pierścieni nad ziemią, tak by korzenie mogły się dalej rozrastać[2]. Wiedza na temat angklungu przekazywana jest ustnie z pokolenia na pokolenie, a także coraz częściej w placówkach edukacyjnych[2].

Angklung składa się z prostokątnej ramy bambusowej, na której zawieszone są najczęściej dwie, trzy lub cztery rurki bambusowe z wypustkami na dole, nastrojone do jednego dźwięku w różnych oktawach[4.1], najczęściej w odstępach jedno- i trzyoktawowych[1.2]. Niektóre angklungi strojone są pod akordy[2]. Tradycyjnie w angklungu stosowano pentatonikę indonezyjską slendro: Angklung Kanekes, Angklung Dogdog Lojor, Angklung Gabrag, Angklung Badeng, Angklung Bunko, Angklung Badud, Angklung Buncis, Calung.

W 1938 roku muzyk Daeng Soetigna (1908–1984) zapoczątkował stosowanie skali diatonicznej: Angklung padaeng[2]. Soetigna zauważył podobieństwo indonezyjskich zespołów angklungu do europejskich zespołów dzwonkarzy, gdzie każdy dzwonkarz gra na dwóch-trzech dzwonkach pod batutą dyrygenta[4.2]. Soetigna zastąpił dzwonki angklungami nastrojonymi w skali diatonicznej, co pozwoliło na wprowadzenie taniego instrumentu do nauki muzyki w szkołach[4.2].

Instrument ma znaczenie symboliczne[2]. Każdy angklung ma przynajmniej parę rurek – żaden człowiek nie powinien izolować się, lecz żyć w społeczeństwie[2]. Większe i mniejsze rurki bambusowe symbolizują ochronę, jaką więksi i bogatsi powinni zapewniać mniejszym i biedniejszym[2]. Angklung brzmi przyjemnie, gdy większe i mniejsze rurki poruszają się jednocześnie – każdy musi być świadomy swoich praw i obowiązków, gdyż tylko tak można zapewnić harmonijne życie[2]. Rurki zaaranżowane są od największej do najmniejszej – każdego dnia należy starać się, by kolejny dzień był lepszy od poprzedniego[2]. Trzy rurki angklungu symbolizują tritangt – czynienie dobra myślą, uczynkiem i słowem[2].

Muzyk obejmuje ramy angklungu od dołu i od góry, poruszając energicznie górną częścią instrumentu, przez co wprawia rurki bambusowe w wibracje, generując tremolo[4.1]. Wypustki na dole rurek uderzają wtedy o dolną część ramy[2]. Ponieważ jeden muzyk gra wyłącznie jeden dźwięk (lub akord), wykonywanie utworów muzycznych wymaga współpracy wielu muzyków[2].

Najbardziej popularną formą zespołu angklung jest angklung buncis, w którego skład wchodzi do dwunastu muzyków grających na angklungach, jeden oboista grający na oboju z podwójnym stroikiem tarompet[5], czterech bębniarzy grających na bębenkach dog-dog[5], kilku śpiewaków, muzyków grających na gongach, a także animatorów publiczności[1.2]. Na Bali funkcjonują zespoły gamelan angklung grające na czterodźwiękowych angklungach z zastosowaniem pentatoniki indonezyjskiej slendro[4.3].

Historia

Instrument znany jest w Indonezji przynajmniej od 1704 roku[2]. Tradycyjne angklungi używane są w obrzędach rytualnych ku czci bogini ryżu i płodności Dewi Sri, która miała zapewnić wiosce deszcz[1.1]. W społeczności Baduy, żyjącej w zachodniej Indonezji, muzycy budzą najpierw symbolicznie boginię dźwiękami angklungu i świętują jej zaślubiny z ziemią[4.1]. Kilka tygodni później grają ponownie, by uchronić boginię i ziemię przed nieszczęściami[4.1]. Zespoły angklung baduy grają na instrumentach złożonych z dziewięciu rurek[4.1].

W 2010 roku angklung został wpisany na listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO[3]. W lipcu 2011 roku w Waszyngtonie został pobity rekord liczby osób grających jednocześnie na angklungu – zespół składał się z 5182 osób, a rekord został wpisany do Księgi rekordów Guinnessa[6].

Przypisy

  1. Terry E. Miller, Sean Williams: The Garland Handbook of Southeast Asian Music. Psychology Press. ISBN 978-0-415-96075-5. [dostęp 2014-01-04].
    1. 1 2 S. 66.
    2. 1 2 S. 376.
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 UNESCO: NOMINATION FILE NO. 00393 FOR INSCRIPTION ON THE REPRESENTATIVE LIST OF THE INTANGIBLE CULTURAL HERITAGE IN 2010. [dostęp 2014-01-04]. (ang.).
  3. 1 2 UNESCO ICH: Indonesian Angklung. [dostęp 2013-11-18]. (ang.).
  4. Henry Spiller: Focus: Gamelan Music of Indonesia. 2008. ISBN 978-0-415-96067-0. [dostęp 2014-01-04].
    1. 1 2 3 4 5 S. 112.
    2. 1 2 S. 113.
    3. ↑ S. 214.
  5. 1 2 Garland Encyclopedia of World Music: The Concise Garland Encyclopedia of World Music, Volume 2. Routledge, 2013, s. 1342. ISBN 978-1-136-09602-0. [dostęp 2014-01-04].
  6. ↑ Endy M. Bayuni. Washington DC shakes to angklung world record. „The Jakarta Post”, 2011-07-11. (ang.).

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.