Anna Chojnacka

Anna Chojnacka
Data i miejsce urodzenia

2 grudnia 1914
Sosnowiec

Data i miejsce śmierci

25 grudnia 2007
Katowice

Zawód, zajęcie

artysta fotograf

Narodowość

polska

Odznaczenia
Złoty Krzyż Zasługi Medal 40-lecia Polski Ludowej
Odznaka „Zasłużony Działacz Kultury” Odznaka „Zasłużonemu w Rozwoju Województwa Katowickiego”

Anna Chojnacka z domu Chrzanowska (ur. 2 grudnia 1914 w Sosnowcu, zm. 25 grudnia 2007 w Katowicach)[1] – polska artystka fotograf, uhonorowana tytułami Artiste FIAP (AFIAP) i Excellence FIAP (EFIAP)[2][3].

Życiorys

Urodziła się w Sosnowcu. Od 1929 roku mieszkała z rodzicami w Warszawie. Tam ukończyła gimnazjum oraz kursy w Szkole Handlowej Żeńskiej[4] i podjęła pracę w firmie „Bracia Jabłkowscy”[5].

W czasie okupacji niemieckiej, po wybuchu powstania warszawskiego w 1944 roku przeprowadziła się do Katowic.

Od 1948 roku pracowała w Wydawnictwie „Śląsk”, gdzie w latach 1950–1959 kierowała działem reklamy. W połowie lat 50. uczęszczała na wykłady Alfreda Ligockiego z historii sztuki w katowickiej filii ASP w Krakowie[6]. Współpracowała z pracowniami sztuk plastycznych, wydawnictwami oraz Śląskim Instytutem Naukowym[7].

W 1958 roku została przyjęta do Związku Polskich Artystów Fotografików (ZPAF)[2]. W 1967 roku zdała wymagany egzamin czeladniczy w Izbie Rzemieślniczej. W latach 1975–1987 była przewodniczącą Komisji Kwalifikacyjnej ZPAF[7]. W 1977 roku została rzeczoznawcą Ministerstwa Kultury i Sztuki do spraw fotografii[7].

Była autorką i współautorką wielu wystaw indywidualnych i zbiorowych w Polsce (m.in. w Warszawie, Toruniu, Katowicach, Bytomiu i Krakowie[8]) i za granicą[3][9][10], a fotografie Chojnackiej prezentowane są na prestiżowych wystawach również po jej śmierci[11][12][13]. Była współautorką albumu „Barwy i rytmy Śląska” wydanego w 1969 roku[14].

Fotografie Anny Chojnackiej znajdują się m.in. w kolekcji Museum of Modern Art w Nowym Jorku[7] oraz w zbiorach Działu Fotografii Muzeum Historii Katowic[10], gdzie w roku 2014 przygotowano pierwszą monograficzną wystawę jej zdjęć[3][10], które zostały wydane rok później w formie albumu zredagowanego przez Zofię Szotę[15][16].

W uznaniu za swoją twórczość fotograficzną Chojnacka otrzymała liczne nagrody i wyróżnienia[10][9]. W 1962 roku zdobyła I nagrodę ZAiKS za album „Wśród plastyków śląskich”, w następstwie czego zadebiutowała wystawą fotografii w warszawskiej Zachęcie pod tym samym tytułem[17][18]. W 1963 roku otrzymała tytuł AFIAP (Artiste FIAP), nadany przez Międzynarodową Federację Sztuki Fotograficznej FIAP, a w 1976 roku tytuł EFIAP (Excellence FIAP)[19][20][21].

Projekty

  • Wśród plastyków śląskich[3][10][22]
  • Teofil Ociepka[3]
  • Nowy wspaniały świat lub Złom[3][10]
  • Strachy[3][10]
  • Ten bal... ten żal… te fotografie[3]
  • W poszukiwaniu utraconego czasu[3]

Wybrane wystawy

  • VI Okręgowa Wystawa Fotografii Artystycznej ZPAF „Śląsk w Katowicach” (1960)[9]
  • II Międzynarodowa Wystawa Fotografii Artystycznej ZPAF w Warszawie (1961)
  • „Człowiek w Polsce Ludowej” w Warszawie (1963)
  • „Polska rzeźba w fotografice” w Warszawie (1967)
  • „Portret”; Wystawa Inauguracyjna Galerii ZPAF w Warszawie (1970)
  • „Ochrona środowiska człowieka” w Warszawie (1971)
  • „Słońce”; Międzynarodowa Wystawa Fotografii ZPAF w Warszawie (1973)
  • „Polska – kraj i ludzie”; Ogólnopolska Wystawa Fotografii ZPAF w Warszawie (1974)
  • „Powstała w polskim krajobrazie” w Katowicach (1979)
  • „Polska Fotografia Współczesna” w Warszawie (1985)
  • „Krajobrazy świata w fotografii polskich podróżników” w Warszawie (1987)

Odznaczenia

Przypisy

  1. ↑ Anna Chojnacka (1914–2007) [online], Polish Women Artists #sztukakobiet, 2 grudnia 2025 [dostęp 2026-07-15] (ang.).
  2. 1 2 Zofia Szota, Wystawa „Czas dokonany. Anna Chojnacka. Fotografia” w Starej Galerii ZPAF – Związek Polskich Artystów Fotografików [online], zpaf.pl [dostęp 2017-06-19] [zarchiwizowane z adresu 2018-06-27].
  3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Zofia Szota, „Czas u-płynął” Anna Chojnacka – Fotografia: wystawa w Muzeum Historii Katowic [online], zpaf.pl [dostęp 2017-06-19] [zarchiwizowane z adresu 2015-05-08].
  4. ↑ Anna Chojnacka – Śląska Fotografia Artystyczna [online], slaskafotografiaartystyczna.pl [dostęp 2026-07-15].
  5. ↑ Aleksandra Ziemlańska, Teofil Ociepka w obiektywie Anny Chojnackiej [online], Muzeum Narodowe we Wrocławiu, 30 lipca 2020 [dostęp 2026-07-15].
  6. ↑ Anna Chojnacka – Śląska Fotografia Artystyczna [online], slaskafotografiaartystyczna.pl [dostęp 2026-07-15].
  7. 1 2 3 4 Zbigniew Jaskiernia, Chojnacka Anna- artysta fotografik [online], jaskiernia.pl [dostęp 2017-06-20] [zarchiwizowane z adresu 2017-04-22].
  8. ↑ Anna Chojnacka i przestrzenie egzystencji w galerii Katowice, „fotopolis.pl” [dostęp 2017-06-20] [zarchiwizowane z adresu 2018-07-07].
  9. 1 2 3 Fotografie sprzed lat – Anna Chojnacka [online], swiatobrazu.pl [dostęp 2017-06-19] [zarchiwizowane z adresu 2018-07-07].
  10. 1 2 3 4 5 6 7 Czas dokonany. Anna Chojnacka. Fotografia, „cojestgrane24.wyborcza.pl” [dostęp 2017-06-20] [zarchiwizowane z adresu 2018-07-07].
  11. ↑ Karolina Lewandowska, Dokumentalistki – polskie fotografki XX wieku [online], fotopolis.pl [dostęp 2017-06-20] [zarchiwizowane z adresu 2018-03-25].
  12. ↑ Mistrzowie Polskiego Pejzażu. jasnet.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-08-10)].
  13. ↑ Dopełnienie konieczne. Śląskie fotografk [online], O.pl [dostęp 2017-06-20] [zarchiwizowane z adresu 2012-09-24].
  14. ↑ Barwy i rytmy Śląska [online], WikiZagłębie [dostęp 2025-09-10] (pol.).
  15. ↑ Anna Chojnacka. Fotografia [online], mhk.katowice.pl [dostęp 2017-06-19] [zarchiwizowane z adresu 2018-02-20].
  16. ↑ Zofia Szota [online], mhk.katowice.pl [dostęp 2017-06-19] [zarchiwizowane z adresu 2018-02-20].
  17. ↑ Czas dokonany. Anna Chojnacka. Fotografia, „cojestgrane24.wyborcza.pl” [dostęp 2017-06-20] [zarchiwizowane z adresu 2018-07-07].
  18. ↑ Zofia Szota - Wśród plastyków śląskich [online], 7 lipca 2018 [dostęp 2018-07-26] [zarchiwizowane z adresu 2018-07-07].
  19. ↑ Czas dokonany. Anna Chojnacka. Fotografia, „cojestgrane24.wyborcza.pl” [dostęp 2017-06-20] [zarchiwizowane z adresu 2018-07-07].
  20. ↑ Fotografie sprzed lat – Anna Chojnacka [online], swiatobrazu.pl [dostęp 2017-06-19] [zarchiwizowane z adresu 2018-07-07].
  21. ↑ Zofia Szota - Wśród plastyków śląskich [online], 7 lipca 2018 [dostęp 2018-07-26] [zarchiwizowane z adresu 2018-07-07].
  22. ↑ Zofia Szota - Wśród plastyków śląskich [online], 7 lipca 2018 [dostęp 2018-07-26] [zarchiwizowane z adresu 2018-07-07].