Anna Dalkowska

Anna Dalkowska

Data i miejsce urodzenia	18 maja 1970 Mława
Zawód, zajęcie	prawniczka, sędzia, nauczycielka akademicka, urzędniczka państwowa
Alma Mater	Uniwersytet Gdański
Stanowisko	wiceminister sprawiedliwości (2019–2021), sędzia Naczelnego Sądu Administracyjnego (od 2021), członek prezydium Krajowej Rady Sądownictwa (de facto, 2022–2026)

Anna Elżbieta Dalkowska (ur. 18 maja 1970 w Mławie^[1]) – polska prawniczka, sędzia i urzędniczka państwowa, doktor nauk prawnych, w latach 2019–2021 podsekretarz stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości, od 2021 sędzia Naczelnego Sądu Administracyjnego^[2], w latach 2022–2026 członek prezydium Krajowej Rady Sądownictwa (tzw. neo-KRS, organu ukształtowanego w kwestionowanym prawnie trybie)^[3].

W 1994^[4] lub 1995^[5] została absolwentką Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Gdańskiego na podstawie pracy pt. Gwarancje bankowe. W 2006 ukończyła na macierzystym uniwersytecie studia podyplomowe z prawa europejskiego dla sędziów. W 2009 na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza uzyskała stopień doktora nauk prawnych na podstawie napisanej pod kierunkiem Andrzeja Skoczylasa pracy pt. Pozycja prawna zobowiązanego w administracyjnym postępowaniu zabezpieczającym. W 2018 wszczęto jej postępowanie habilitacyjne (na podstawie rozprawy pt. Transformacja podmiotowa w egzekucji administracyjnej). Postępowanie habilitacyjne zostało umorzone w 2020^[6]. Po ukończeniu studiów od 1994 do 2006 była nauczycielem akademickim w Katedrze Prawa Administracyjnego UG. Nauczała także w Szkole Wyższej Prawa i Dyplomacji w Gdyni, a po jej przekształceniu wykłada w Wyższej Szkole Bankowej w Gdańsku. Została redaktorem naczelnym kwartalników naukowych „Nieruchomości@”^[7] i „Probacja”^[8], została przewodniczącą rady naukowo-programowej „Kwartalnika Prawa Międzynarodowego”. Specjalizuje się w prawie i postępowaniu administracyjnym, prawie cywilnym i egzekucji, autorka licznych publikacji naukowych z tego zakresu^[4][9].

Jednocześnie z karierą naukową orzekała jako sędzia. W 1996 zakończyła aplikację zdanym egzaminem sędziowskim. Po odbyciu asesury w 2000 została powołana na stanowisko sędziego Sądu Rejonowego w Gdyni. Od 2005 do 2013 sprawowała funkcję wiceprzewodniczącej Wydziału I Cywilnego. Wykładała także w ramach aplikacji radcowskiej i szkoleń dla urzędników państwowych. W latach 1997–2003 była również pozaetatowym członkiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku^[4]. W 2017 oddelegowano ją do pracy w Ministerstwie Sprawiedliwości jako specjalistkę prawa cywilnego. Od czerwca 2017 była wicedyrektorem i dyrektorem Departamentu Prawa Administracyjnego MS, który odpowiada za wsparcie merytoryczne prac komisji reprywatyzacyjnej^[9]. W 2011 ubiegała się o stanowisko sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, a w 2018 – sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego^[10].

9 września 2019 powołana na stanowisko podsekretarza stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości (w miejsce Łukasza Piebiaka), odpowiedzialnego m.in. za nadzór administracyjny nad sądownictwem, legislację z zakresu prawa cywilnego, administracyjnego i ustroju sądów powszechnych^[9][11]. Była pełnomocnikiem rządu RP w postępowaniach przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej w zakresie dotyczącym praworządności^[12]. 23 lutego 2021 powołana na stanowisko sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego^[13]. 12 kwietnia 2021 została odwołana ze stanowiska podsekretarza stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości^[14]. W 2022 została wybrana w skład Krajowej Rady Sądownictwa^[15], weszła następnie w skład jej prezydium^[16]. Rada, w której zasiada Dalkowska, jest określana jako neo-KRS z powodu wadliwego trybu wyboru jej sędziowskich członków. Wyboru 15 sędziów dokonał Sejm VIII, a następnie IX kadencji, na podstawie nowelizacji ustawy o KRS z 8 grudnia 2017, która przeniosła kompetencję wyboru z samych sędziów na władzę ustawodawczą, łamiąc historyczną praktykę ustrojową oraz wiążącą wykładnię Trybunału Konstytucyjnego z 18 lipca 2007 (wyrok ten stanowi, że sędziów-członków KRS muszą wybierać sami sędziowie)^[17]. Nowelizacja z 2017, oparta została na kwestionowanym wyroku TK z 20 czerwca 2017, wydanym z udziałem dwóch tzw. sędziów-dublerów, który podważył linię orzeczniczą z 2007 i dopuścił wybór sędziów-członków KRS przez dowolny inny podmiot^[18]. Sąd Najwyższy orzekł w postanowieniu z 19 września 2018, że ze względu na udział osób nieuprawnionych w wydaniu wyroku z 2017 oraz brak zmiany Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, stan prawny wynikający wyroku TK z 2007 nie uległ zmianie i nadal obowiązuje zasada wyboru sędziów do KRS przez samych sędziów^[19]. W efekcie, powszechnie uznaje się, że Rada ukonstytuowana w 2018 powstała niezgodnie z Konstytucją RP^[20].

Anna Dalkowska posiada w systemie prawnym status określany jako „podwójny neosędzia”. Wynika to z faktu, że w 2021 przyjęła nominację na sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego z rąk organu, którego legalność jest kwestionowana (neo-KRS), a rok później sama została wybrana w skład tejże Rady przez władzę ustawodawczą. O ile jednak Dalkowska, w świetle Konstytucji RP oraz wiążącej wykładni Trybunału Konstytucyjnego, nie posiada legitymacji do zasiadania w Krajowej Radzie Sądownictwa, ponieważ jako sędzia została wybrana przez Sejm, a nie przez samo środowisko sędziowskie, o tyle jej status jako sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego pozostaje przedmiotem złożonej dyskusji prawnej. Choć Sąd Najwyższy w uchwale z 23 stycznia 2020 uznał, że udział neosędziów w składach SN zawsze prowadzi do nienależytej obsady sądu^[21], to w przypadku Naczelnego Sądu Administracyjnego sytuacja jest odmienna. NSA nie podjął dotychczas analogicznej uchwały ogólnej, a w swoim orzecznictwie (m.in. wyrok z 4 listopada 2021)^[22] wskazuje, że samo powołanie na wniosek neo-KRS nie jest wystarczające do automatycznego zdyskwalifikowania sędziego. Każdy przypadek musi być badany indywidualnie pod kątem zachowania standardu bezstronności i niezawisłości. W efekcie, mimo kwestionowania legalności organu nominującego, Anna Dalkowska formalnie sprawuje urząd sędziego NSA, a jej wyroki pozostają w obrocie prawnym, o ile nie zostaną skutecznie podważone w konkretnych procesach^[23]. Członkiem KRS pozostawała do końca kadencji w maju 2026.

• Dr Anna Elżbieta Dalkowska, [w:] archiwalna baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI PIB) [dostęp 2019-09-09] .