Antoni Albertrandi
 | |
| Data i miejsce urodzenia | |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
1795 |
| Narodowość |
polska |
| Dziedzina sztuki | |
| Epoka | |
Antoni Zygmunt Aleksander Albertrandi, inna forma nazwiska: Albertrandy[1] (ur. 1732 lub 1733 w Warszawie, zm. 1795 w Nowem koło Świecia) – malarz klasycystyczny, teoretyk malarstwa i poeta. Brat stryjeczny Jana Chrzciciela Albertrandiego.
Życiorys
Urodził się po roku 1730 w Warszawie, jako syn Franciszka. Pobierał nauki malowania, początkowo u Szymona Czechowicza, następnie studiował malarstwo poza granicami Polski. Działał na dworze królewskim Stanisława Augusta, jako współpracownik Marcella Bacciarellego w Malarni Królewskiej w Warszawie. W tym okresie udzielał lekcji prywatnych, m.in. Józefie Amelii z Mniszchów Potockiej. Był autorem projektu założenia akademii sztuk pięknych w Warszawie. W 1776 został mianowany nadwornym malarzem królewskim i nobilitowany wraz z bratem stryjecznym Janem Chrzcicielem[2]. Malował portrety, rysunki do sztychów, winiety do druków (oficyna drukarska M. Grölla) oraz obrazy o tematyce religijnej (św. Karol Boromeusz) i mitologicznej. Większość jego prac malarskich nie zachowała się. Ożenił się z Marianną Kowalską, z którą miał jedyną córkę Franciszkę (ożenioną z Wojciechem Laskarysem, synem Teodora, generała wojsk litewskich Rzeczypospolitej)[3]. Zmarł w roku 1795 w Nowem (Neuenburg) koło Świecia i tam też został pochowany (kościół bernardynów). Według innych źródeł (K.W. Wójcicki) Albertrandi dożył 70 lat i zmarł w Warszawie w okresie Księstwa Warszawskiego.
Twórczość
Znane są jego dzieło teoretyczno-krytyczne pt. Bieg teoretyczny malarstwa (Warszawa 1787) oraz utwór liryczny poświęcony własnej twórczości plastycznej Wiersz o malarstwie. Pieśni V (Warszawa 1790). Były to strofy ukazujące w formie poetyckiej metodyczny szkic o sztuce tworzenia, twórcy i tworzywa w malarstwie. Wyjaśnił w formie literackiej podstawową wiedzę na temat podejścia do obserwacji ciała ludzkiego, ruchu, i metodzie rysowania[4]. Dołączono doń ponadto: Krótki wykład osteologii, myologii tudzież i proporcji ciała ludzkiego wraz z przydatkiem powierzchownych odmian twarzy w każdej namiętności, samym tylko malarzom i snycerzom służący. Prowadzona przezeń korespondencja, w formie rękopisów, zachowała się w Archiwum Głównym Akt Dawnych (Archiwum H. Skimborowicza, teka XXII).
Przypisy
- ↑ Zasady pisowni i gramatyki języka polskiego z XVIII i XIX w. głosce i przypisywały znak y. Stąd wiele rozbieżności dotyczących pisowni nazwiska malarza. Może być ono odczytywane tylko i wyłącznie jako Albertrandi, jednak nie ma pewności, czy zapisywać to nazwisko z końcowym y, czy i. Obydwie formy są poprawne.
- ↑ Adam Boniecki: Herbarz polski t. I, Kraków 1899.
- ↑ A. Boniecki, op. cit.
- ↑ W zasadzie Albertrandy wzorował się na wierszowanej wersji tekstu, jaki napisał i opublikował Claude Henri Watelet: L’Art de peindre. Poème avec des reflexion sur les differentes parties de la peinture (1760), Amsterdam 1761. Istnieje pogląd sugerujący wykorzystanie tego wzoru przez Albertrandiego, Tomasz Kedziora: Książka w twórczości malarzy i architektów europejskich w XVIII i XIX w., Warszawa 2005.