Antoni Dubiński

Antoni Dubiński
Ilustracja
podpułkownik piechoty podpułkownik piechoty
Data i miejsce urodzenia

30 marca 1891
Ihumeń

Data i miejsce śmierci

1940
USRR, ZSRR

Przebieg służby
Lata służby

1908–1940

Siły zbrojne

Wojsko Polskie

Jednostki

KRU Chełm

Stanowiska

komendant RU

Główne wojny i bitwy

I wojna światowa
Wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa

Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych (1920–1941) Krzyż Zasługi Wojsk Litwy Środkowej Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Order Świętego Włodzimierza IV klasy (Imperium Rosyjskie) Order Świętej Anny III klasy (Imperium Rosyjskie) Order Świętej Anny IV klasy (Imperium Rosyjskie)

Antoni Dubiński 30 marca 1891 w Ihumeniu, zm. 1940 w ZSRR) – podpułkownik piechoty Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari, ofiara zbrodni katyńskiej.

Życiorys

Urodził się 30 marca 1891 w Ihumeniu, ówczesnym mieście powiatowym guberni mińskiej, w mieszczańskiej rodzinie Felicjana i Izabelli z Zabielskich[a][8]. W rodzinnej miejscowości ukończył szkołę miejską[6]. 9 lutego?/22 lutego 1908 jako wolonatariusz wstąpił do armii rosyjskiej[6][b] Od 19 sierpnia 1908 uczył się w Wileńskiej Szkole Wojskowej[1][6]. W 1909 w Wilnie zdał egzamin dojrzałości[1]. 6 sierpnia?/19 sierpnia 1911, po ukończeniu szkoły, został mianowany podporucznikiem ze starszeństwem z 6 sierpnia?/19 sierpnia 1910 i wcielony do 113 starorusskiego pułku piechoty w Lipawie[1][6]. W szeregach tego oddziału walczył na froncie wschodnim I wojny światowej jako dowódca kompanii[1]. 21 grudnia 1914?/3 stycznia 1915 awansował na porucznika ze starszeństwem z 6 sierpnia?/19 sierpnia 1914[c]. 8 lutego?/21 lutego 1915 dostał się niemieckiej niewoli[7][d].

17 grudnia 1918, po uwolnieniu z niewoli, wstąpił do mińskiego pułku strzelców[1]. Od 11 lutego 1919 jako dowódca 4 kompanii, a następnie czasowy dowódca I batalionu walczył na wojnie z bolszewikami[1][9]. W międzyczasie, w 1919 ukończył kurs dowódców batalionów w Dęblinie. 14 lutego 1920 został awansowany z dniem 1 lutego 1920 na kapitana w piechocie[10]. Wyróżnił się w walkach, które miały miejsce 15–17 maja 1920, za co w 1922 otrzymał order „Virtuti Militari” V klasy[1][11], a w uzasadnieniu jego nadania, czytamy m.in.[12][13]:

(...) baon dowodzony przez kpt. Dubińskiego miał za zadanie zabezpieczyć lewe skrzydło 1 Litewsko-Białoruskiej Dywizji na linii wiosek Popowno-Zamiszje-Zaozierie. Ponieważ nie można było nawiązać łączności z sąsiednią dywizją, kpt. Dubiński, przez trzy dni pozostawiony własnemu losowi, nie znając sytuacji, jak się wytworzyła, nie wycofał się, lecz toczył zacięte walki z przeważającymi siłami nieprzyjaciela, nie tylko broniąc się, ale i skutecznie kontratakując. Dzięki jego postawie pozostałe oddziały Dywizji miały możliwość spokojnego odejścia na linię Berezyny nie będąc oskrzydlone.

29 maja 1920 został przeniesiony do nowogrodzkiego pułku strzelców na stanowisko dowódcy III batalionu[1][14]. 5 lipca 1920 pod Zarzeckiem dowodzony przez niego batalion „został otoczony przez liczną kawalerię i niemal w pień wycięty”, a on sam dostał się do niewoli sowieckiej[1][15]. Od 29 października 1920, po ucieczce z niewoli, wrócił do pułku na stanowisko dowódcy batalionu. Został osadnikiem wojskowym w Karolinowie (nr 3) w powiecie postawskim (26 listopada 1926)[16][e].

3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu kapitana ze starszeństwem od 1 czerwca 1919 i 438. lokatą w korpusie oficerów piechoty[17][18][19]. W lipcu tego roku został przeniesiony do 79 pułku piechoty w Słonimie na stanowisko komendanta kadry batalionu zapasowego[20][21]. W 1924, po likwidacji kadry baonu zapasowego, pozostawał w pułku bez określonej funkcji[22]. Z dniem 25 października 1924 został przeniesiony do Korpusu Ochrony Pogranicza[23]. Początkowo pełnił funkcję I oficera sztabu brygady ochrony pogranicza, a od 18 listopada 1924 do 21 lutego 1926 dowódcy 5 batalionu granicznego w Łużkach[1]. W lutym 1926 otrzymał przeniesienie z KOP do 29 pułku piechoty w Kaliszu na stanowisko dowódcy II batalionu detaszowanego w Szczypiornie[24]. 23 maja 1927 został przesunięty na stanowisko kwatermistrza pułku[25][26]. 23 stycznia 1928 prezydent RP nadał mu stopień podpułkownika z dniem 1 stycznia 1928 w korpusie oficerów piechoty i 30. lokatą[27][4]. 12 marca 1929 został przeniesiony do Powiatowej Komendy Uzupełnień Chełm na stanowisko pełniącego obowiązki komendanta[28]. W marcu 1932 został zatwierdzony na stanowisku komendanta PKU Chełm[29][30]. 1 września 1938 kierowana przez niego jednostka została przemianowana na Komendę Rejonu Uzupełnień Chełm, a zajmowane przez niego stanowisko otrzymało nazwę „komendant rejonu uzupełnień”[31].

Podczas kampanii wrześniowej ewakuował się wraz z kadrą KRU Chełm na wschód. Po agresji ZSRR na Polskę z 17 września 1939, wraz z oficerami został aresztowany przez sowietów pod Zdołbunowem. Uwolnił się z niewoli, po czym dotarł do Tarnopola, gdzie przebywali jego krewni. Następnie przekroczył granicę z Rumunią w okolicach Zaleszczyk i został zatrzymany przez funkcjonariuszy rumuńskiej straży granicznej i przekazany przez nich sowietom. Był więziony w Czortkowie[12]. Na początku 1940 wyrokiem został skazany na trzy lata ciężkich robót. Następnie przyznał się do służby w Wojsku Polskim w randze oficera. Na wiosnę 1940 został zamordowany przez NKWD na terenie Ukrainy[12]. Jego nazwisko znalazło się na tzw. Ukraińskiej Liście Katyńskiej opublikowanej w 1994 (został wymieniony na liście wywózkowej 57/2 z maja 1940, pozycja 39[12] – oznaczony numerem 983)[32]. Ofiary tej części zbrodni katyńskiej były grzebane w bezimiennych mogiłach zbiorowych w Bykowni, gdzie 21 września 2012 został oficjalnie otwarty Polski Cmentarz Wojenny w Kijowie-Bykowni[33].

Jego żoną była Joanna (zm. w 1946 w wieku 46 lat), z którą miał córki Marię Izabellę (1930–2012), magister historii sztuki i Wandę Alinę (1932–2010), magister sztuki[34][1].

Upamiętnienie

22 września 2012, w ramach akcji „Katyń... pamiętamy” / „Katyń... Ocalić od zapomnienia” przy Zespole Szkół Ogólnokształcących Integracyjnych nr 1 w Krakowie został zasadzony Dąb Pamięci Antoniego Dubińskiego[35].

Ordery i odznaczenia

rosyjskie

Zobacz też

Uwagi

  1. ↑ 30 marca 1891 jako datę urodzenia podał Antoni Dubiński w kwestionariuszu kawalera Orderu Virtuti Militari[1]. Tę samą datę podał R. Rybka i K. Stepan[2]. W ewidencji Wojska Polskiego w latach 20. XX w. figurował jako urodzony 18 kwietnia 1891[3][4], natomiast w latach 30. XX w. jako urodzony 30 marca 1891[5]. Według źródeł rosyjskich urodził się 20 kwietnia?/2 maja 1890[6][7].
  2. ↑ Antoni Dubiński podał datę 21 marca 1908[1].
  3. ↑ Antoni Dubiński podał jedynie datę starszeństwa 19 sierpnia 1914[1].
  4. ↑ Antoni Dubiński podał datę 19 lutego 1915[1].
  5. ↑ Antoni Dubiński wypełniając 7 marca 1934 kwestionariusz kawalera Orderu Virtuti Militari w rubryce 16 (posiadany majątek, jaka wartość przedstawia) wpisał „nie posiada”[1].

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 Dubiński Antoni. [w:] Kolekcja Orderu Wojennego Virtuti Militari, sygn. I.482.45-3539 [on-line]. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2025-12-30].
  2. ↑ Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 11.
  3. ↑ Spis oficerów 1921 ↓, s. 212.
  4. 1 2 Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 168.
  5. ↑ Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 21.
  6. 1 2 3 4 5 6 7 Список (по старшинству в чинах) генералам, штаб и обер-офицерам и классным чиновникам 113-го пехотного Старорусского полка (с. 22). Управление Министерства обороны Российской Федерации по увековечению памяти погибших при защите Отечества, 1915-05-25. [dostęp 2025-12-30]. (ros.).
  7. 1 2 3 4 5 Дубинский Антон Феликсович. Офицеры русской императорской армии. [dostęp 2025-12-30]. (ros.).
  8. ↑ Banaszek, Roman i Sawicki 2000 ↓, s. 65 – tu wskazano datę urodzenia 31 marca 1891.
  9. ↑ Mieczkowski 1929 ↓, s. 7, 9, 11, 22.
  10. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 7 z 28 lutego 1920, s. 109.
  11. ↑ Mieczkowski 1929 ↓, s. 22.
  12. 1 2 3 4 5 6 7 8 Banaszek, Roman i Sawicki 2000 ↓, s. 65.
  13. ↑ Antoni Dubiński - ku pamięci. Ogrody Wspomnień. Cmentarz Internetowy [online], www.ogrodywspomnien.pl [dostęp 2026-02-25].
  14. ↑ Jędrzejczyk 1930 ↓, s. 29.
  15. ↑ Jędrzejczyk 1930 ↓, s. 31.
  16. ↑ Osadnicy wojskowi – lista kompletna. kresy.genealodzy.pl. s. 40. [dostęp 2020-07-13].
  17. ↑ Lista starszeństwa 1922 ↓, s. 34.
  18. ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 403.
  19. ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 347.
  20. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 22 z 22 lipca 1922, s. 553.
  21. ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 352.
  22. ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 307.
  23. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 75 z 21 lipca 1925, s. 397.
  24. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 10 z 16 lutego 1926, s. 55.
  25. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 15 z 23 maja 1927, s. 154.
  26. ↑ Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 45.
  27. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 3 z 28 stycznia 1928, s. 19.
  28. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 5 z 12 marca 1929, s. 90.
  29. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 6 z 23 marca 1932, s. 226.
  30. ↑ Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 21, 511.
  31. ↑ Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 845.
  32. ↑ Ukraińska Lista Katyńska. Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa, 1994. s. 20. [dostęp 2015-01-23].
  33. ↑ Polska Policja, Bykownia – otwarcie cmentarza [online], Gazeta Policyjna [dostęp 2026-02-25] (pol.).
  34. ↑ Sylwetki oficerów. Zespół Szkół Ogólnokształcących Integracyjnych nr 1 w Krakowie. [dostęp 2015-01-23]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-01-23)].
  35. ↑ Sześć Dębów Pamięci. krakow.pl, 19 września 2012. [dostęp 2015-01-23]. [zarchiwizowane z tego adresu (24 stycznia 2015)].
  36. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 2 z 18 lutego 1922, s. 109.
  37. ↑ Mieczkowski 1929 ↓, s. 43.
  38. ↑ M.P. z 1937 r. Nr 260, poz. 410 (ISAP).
  39. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 2 z 11 listopada 1937, s. 34.
  40. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 12 z 3 marca 1926, s. 72.

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.