Antoni Garnuszewski

Urodził się w rodzinie Antoniego (zm. 1926), właściciela kilkumorgowego gospodarstwa ogrodniczego w Mokotowie, i Walerii z Bałutowskich (zm. 1915)^[1][2]. Naukę pobierał początkowo w Szkole Wojciecha Górskiego, którą kontynuował w szkole średniej Edwarda Ronthalera w Warszawie. W 1906 ukończył z medalem złotym Wydział Nawigacyjny Państwowej Szkoły Morskiej w Odessie^[1], został porucznikiem marynarki handlowej, rozpoczął praktykę w rosyjskiej marynarce handlowej. Podjął dalszą naukę na Wydziale Budowy Okrętów Politechniki Petersburskiej, który ukończył w 1912, uzyskując dyplom inżyniera morskiego I stopnia o specjalności budowa kadłubów, maszyn okrętowych i portów. Następnie odbywał obowiązkową służbę wojskową w rosyjskiej marynarce wojennej (jako junkier), zdając w 1913 egzamin oficerski razem z absolwentami Inżynieryjnej Szkoły Morskiej w Kronsztadzie^[1]. Pod koniec roku 1913 uzyskał stopień podporucznika - inżyniera okrętowego i podjął służbę w ówczesnej rosyjskiej twierdzy-porcie Sveaborg (dzisiejszy obszar Helsinek). Początkowo nadzorował w stoczniach fińskich budowę nowych rosyjskich okrętów wojennych, następnie zarządzał biurem konstrukcyjnym budowy okrętów, a od 1916 dokami okrętowymi. W czasie pełnienia służby został awansowany do stopnia porucznika i parokrotnie odznaczony^[3]. W 1914 ożenił się z Kazimierą z Łappów (1894–1941^[2]), z którą miał synów: Mirosława (1916–2000), żołnierza AK, inżyniera, oraz Zbigniewa (1917–1998), lekarza pulmonologa^[4].

W listopadzie 1918 został powołany przez tworzące się Ministerstwo Komunikacji na stanowisko dyrektora służby ruchu Polskiej Żeglugi Państwowej na Wiśle w Modlinie. 20 marca 1920 przeszedł do Marynarki Wojennej RP. Otrzymał stopień komandora i polecenie zorganizowania Państwowej Szkoły Morskiej w Tczewie. Został mianowany dyrektorem tej szkoły. Był jednocześnie wykładowcą teorii i budowy okrętu oraz autorem pierwszych polskich podręczników fachowych z zakresu budownictwa okrętowego (Budowa okrętu i Teoria okrętu). W 1923 organizował i brał udział w rejsie szkoleniowym STS Lwowa do Brazylii (podczas rejsu po raz pierwszy w dziejach polskiej żeglugi statek pod polską banderą przepłynął równik). W latach 1922–1929 organizował także kursy dla rybaków morskich, dla szyprów i maszynistów okrętowych. W 1926 na życzenie Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego zorganizował Szkołę Rzemieślniczo-Przemysłową, kształcącą ślusarzy i stolarzy. Szkoła ta istnieje do dziś jako Zespół Szkół Zawodowych Nr 1 w Tczewie^[3].

Po rezygnacji ze stanowiska dyrektora szkoły, przeniósł się z rodziną do Gdyni. Od sierpnia 1929 do września 1939 pełnił funkcje naczelnika wydziału wydziału administracji morskiej i zastępcy dyrektora Urzędu Morskiego. Organizował państwowy aparat bezpieczeństwa żeglugi oraz przez wiele lat pełnił funkcję przewodniczącego Komisji Dyplomowej Oficerów Marynarki Handlowej^[3].

Podczas II wojny światowej, pod koniec września 1939 (po zajęciu Gdyni przez Niemców), został przymusowo wysiedlony do tzw. Generalnego Gubernatorstwa, do miejscowości Kluczkowice, gdzie pracował jako rachmistrz w miejscowym tartaku. 10 sierpnia 1941 jego żona Kazimiera została zamordowana przez Niemców w Sonnestein pod Dreznem. Na początku września 1943 został przesiedlony do Warszawy, gdzie pracował jako technik w fabryce P. K. Szpotański. W 1944 brał udział w powstaniu warszawskim, a po jego upadku dostał się do obozu w Pruszkowie, skąd wywieziono go do Jędrzejowa, następnie do Wsi Cierni, gdzie pracował u małorolnego chłopa do stycznia 1945, tj. do wyzwolenia^[3].

Po dotarciu do Lublina, na polecenie Szymona Żołny, posła Krajowej Rady Narodowej, zorganizował operacyjną Grupę Morską. 4 kwietnia 1945 przybył do Gdańska i wkrótce objął stanowisko naczelnika Wydziału Żeglugi nowo powstałego Głównego Urzędu Morskiego. Na stanowisku tym pracował do 1 sierpnia 1947, pełniąc jednocześnie obowiązki przewodniczącego komisji odbioru statków poniemieckich przyznanych Polsce, a przekazanych przez ZSRR^[3].

Od 1 sierpnia 1947 do 1 lutego 1949, tj. do przeniesienia w stan spoczynku był dyrektorem Państwowej Szkoły Morskiej w Gdyni. Z dniem przejścia w stan spoczynku do 1 lipca 1958 pracował w Głównym Urzędzie Morskim, jako kontraktowy starszy inspektor okrętowy w Oddziale Inspekcji Okrętowej Wydziału Żeglugi. Ze względu na stan zdrowia przeszedł na emeryturę, kontynuując jednak wykładanie teorii okrętu w Państwowej Szkole Morskiej w Gdyni, jako wykładowca dochodzący, z ograniczoną ilością godzin wykładowych. Zajęcia ze studentami prowadził do chwili zgonu w Gdyni^[3]. Pochowany na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 30 wprost-1-37,38)^[2].