Antoni Hajdecki
| Data i miejsce urodzenia |
1 października 1927 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
1 sierpnia 1991 |
| Narodowość | |
| Alma Mater | |
| Dziedzina sztuki | |
| Odznaczenia | |
Antoni Hajdecki (ur. 1 października 1927 w Bochni, zm. 11 sierpnia 1991[1] w Krakowie) – polski rzeźbiarz.
Życiorys
Antoni Hajdecki, syn Antoniego i Stefanii[2], w latach 1946–1950 uczęszczał do Państwowego Liceum Technik Plastycznych w Zakopanem. Następnie studiował na Wydziale Rzeźby w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, w pracowniach Franciszka Kalfasa, Stanisława Popławskiego i Xawerego Dunikowskiego. Dyplom uzyskał w 1956 roku.
W latach 1956–1991 był związany z macierzystą uczelnią, gdzie był pedagogiem. W 1977 roku otrzymał tytuł profesora zwyczajnego. Pełnił funkcję prorektora ASP (1969–1978, 1987–1990)[3].
Był współzałożycielem grupy MARG (Malarstwo, Architektura, Rzeźba, Grafika)[4].
Od 1948 roku należał do PZPR[5].
W latach 1982-87 był przewodniczącym Komisji Kultury i Sztuki Rady Narodowej m. Krakowa. W latach 70. był prezesem Krakowskiego Oddziału Związku Polskich Artystów Plastyków[2]
Pochowany został na cmentarzu Komunalnym w Bochni przy ul. Orackiej (sektor XXIII, rząd 7, nr grobu 47)[6].
Twórczość
Rzeźbił w kamieniu, drewnie, metalu i ceramice, formy figuralne, dekoracyjne i abstrakcyjne[3]. Jest autorem pomników, rzeźb plenerowych, mozaik architektonicznych.
Wybrane realizacje
- Popiersie Władysława Szafera w Krakowskim Ogrodzie Botanicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego (1975)[7];
- Pomnik Czynu Zbrojnego Proletariatu Krakowa przy Al. I. Daszyńskiego (1986)[7];
- reliefowy portret Jana Kochanowskiego na jego pomniku – os. Złotego Wieku 4 w Krakowie (1974)[7];
- popiersie z brązu Marii Konopnickiej – os. Podwawelskie, ul. Komandosów 6 w Krakowie (1986)[7];
- Pomnik Iwana Koniewa (posąg za spiżu) – ul. Armii Krajowej w Krakowie (1987), zdemontowany w 1991 roku[7].
Miasto Kraków podarowało statuę marszałka Iwana Koniewa obwodowi Kirowskiemu[8] W związku z pomnikiem marszałka Koniewa, ukazał się wywiad z Hajdeckim, którego fragment po latach śpiewał zespół Piwnicy pod Baranami do muzyki Zbigniewa Preisnera[8].
- Brązowe popiersie Karola Świerczewskiego – os. Szkolne 37, przed Technikum Budowlanym (1979), zdemontowany w 1991 roku[7];
- rzeźba plenerowa Spirala Kosmiczna – os. Tysiąclecia, Kraków – Nowa Huta (1974)[9];
- rzeźba Abstrakcja wykonana z gliny pokrytej szkliwem ceramicznym – na dziedzińcu wewnętrznym Szpitala Specjalistycznego im. S. Żeromskiego w Krakowie, lata 60./70. XX wieku[9]
- był współautorem (razem z Anielą Szatarą-Tymcik kilku realizacji z dziedziny ceramiki architektonicznej w Krakowie, Chrzanowie i Krynicy-Zdroju[10]:
- mozaika ceramiczna na ścianie i filarach holu dworca kolejowego Kraków-Płaszów, Plac Braci Dudzińskich w Krakowie, wykonana w Spółdzielni „Kamionka” w Łysej Górze[11]
- ceramiczne dekoracje w holu oraz w dawnym hotelu dziennym Domu Turysty PTTK (obecnie Hotel „Wyspiański”), ul. Westerplatte 15/16, Kraków (nieistniejące, prawdopodobnie przykryte ściankami gipsowymi)
- kompozycja ceramiczna na ścianie kawiarni w Powiatowym Domu Kultury (obecnie Miejski Ośrodek Kultury, Sportu i Rekreacji) w Chrzanowie (nieistniejące, prawdopodobnie przykryte ściankami gipsowymi)
- kompozycja ceramiczna na ścianie dolnej stacji kolejki linowej na górę parkową w Krynicy-Zdroju.
Odznaczenia
Był odznaczony Krzyżem Kawalerskim i Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski i Złotym Krzyżem Zasługi[5]. Został laureatem Nagrody I stopnia Ministerstwa Kultury i Sztuki za całokształt działalności artystycznej i dydaktycznej[12].
Galeria
Mozaika z Anielą Szatarą-Tymcik (1968)
Budynek kas stacji Kraków Płaszów.
Spirala kosmiczna (1974)
Kraków, os. Tysiąclecia.
Pomnik Władysława Szafera (1975)
Kraków, ul. Kopernika 27 Ogród Botaniczny UJ.
Pomnik Czynu Zbrojnego Proletariatu Krakowa (1986)
Kraków, al. I. Daszyńskiego.
Rzeźba plenerowa z 1975 roku na osiedlu D w Tychach
Przypisy
- ↑ Patryk Oczko, Tychy: sztuka w przestrzeni miasta, Wydanie drugie, rozszerzone, Tychy: Miejskie Centrum Kultury w Tychach : Muzeum Miejskie w Tychach, 2020, s. 216, ISBN 978-83-927973-8-8, OCLC 1225231899.
- 1 2 Antoni Hajdecki. katalog.bip.ipn.gov.pl. [dostęp 2026-01-05].
- 1 2 Antoni Hajdecki. rzezba.asp.krakow.pl. [dostęp 2026-01-05].
- ↑ Monika Kozioł: Odnowienie rzeźby Antoniego Hajdeckiego. budzet.krakow.pl. [dostęp 2026-01-05].
- 1 2 Kto jest kim w Polsce 1984. Wyd. 1. Warszawa: Wydawnictwo Interpress, 1984, s. 282. ISBN 83-223-2073-6.
- ↑ Lokalizator grobów. bochnia.grobonet.com. [dostęp 2026-01-05].
- 1 2 3 4 5 6 Encyklopedia Krakowa. T. 2. Kraków: Wydawnictwo Biblioteka Kraków i Muzeum Krakowa, 2023, s. 253-257, ISBN 978-83-66253-48-3.
- 1 2 9 stycznia 1991 r. Pomnik marszałka Iwana Koniewa wywieziony z Krakowa. historia.interia.pl. [dostęp 2026-01-05].
- 1 2 Monika Kozioł: Szlak plenerowych rzeźb i instalacji nowohuckich.. okn.edu.pl. [dostęp 2026-01-05].
- ↑ Bożena Kostuch: Kolor i blask. dlibra.kul.pl. [dostęp 2026-01-05].
- ↑ Leksykon Podgórza. Kraków: Wydawnictwo Muzeum Historyczne Miasta Krakowa, 2024, s. 286, ISBN 978-83-67828-18-5.
- ↑ Antoni Hajdecki. rzezba-oronsko.pl. [dostęp 2026-01-05].