Antoni Kajetanowicz
 | |
 podpułkownik piechoty | |
| Data i miejsce urodzenia |
13 czerwca 1888 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
9 kwietnia 1940 |
| Przebieg służby | |
| Lata służby |
1913–1940 |
| Siły zbrojne | |
| Jednostki |
3 Pułk Strzelców Podhalańskich |
| Stanowiska |
kwatermistrz pułku |
| Główne wojny i bitwy |
I wojna światowa |
| Odznaczenia | |
      | |
Antoni Mikołaj Kajetanowicz (ur. 13 czerwca 1888 w Radowcach na Bukowinie, zm. 9 kwietnia 1940 w Katyniu) – podpułkownik piechoty Wojska Polskiego, działacz społeczny, kawaler Orderu Virtuti Militari, ofiara zbrodni katyńskiej.
Życiorys
Syn Rafała i Antoniny z Romaszkanów[1][2]. Szkołę powszechną ukończył w Radowcach[3]. Następnie uczęszczał początkowo do gimnazjum we Lwowie, a potem przez dwa lata w Radowcach, gdzie zdał maturę[3]. W latach 1908–1913 studiował prawo na Uniwersytecie w Czerniowcach[3][4]. W 1914 roku został powołany do armii austriackiej[5] i walczył w I wojnie światowej. Od listopada do 24 grudnia 1918 roku przebywał w niewoli włoskiej[3]. Po uwolnieniu wstąpił do Armii gen. Hallera[3]. Po powrocie do kraju w czerwcu 1919 roku[3], służył w 3 pułku Strzelców Podhalańskich, w stopniu porucznika[4]. Brał udział w zajmowaniu Pomorza. Dowodząc batalionem, od maja 1920 roku brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej. Za swoją postawę podczas tej wojny, 17 maja 1921 roku został odznaczony orderem „Virtuti Militari” V kl., a we wniosku o jego nadanie, w którym „określano go jako jednego z najzdolniejszych oficerów, wzór cnót i zalet żołnierskich”, czytamy m.in.[6][4][7]:
W bitwie pod Granne 20 sierpnia 1920 r. i przy zajęciu Sokółki 28 sierpnia 1920 r. swoją odwagą, zimną krwią i umiejętnym kierowaniem swym batalionem wyróżnił się wśród oficerów. Tak w pierwszej, jak i drugiej bitwie szedł na czele swego batalionu, porywając swoją odwagą za sobą żołnierzy, a przez szybkie i zdecydowane przesuwanie podległych mu oddziałów na flankę nieprzyjaciela zdecydował o zwycięstwie.
Po zakończeniu wojny pełnił służbę w 3 pspodh., następnie w 73 pułku piechoty w Katowicach. W latach 1925–1927 był dowódcą II batalionu detaszowanego w Oświęcimiu. 31 października 1927 roku został przesunięty na stanowisko kwatermistrza pułku[8]. 26 kwietnia 1928 roku w stopniu podpułkownika[4], został przeniesiony do 63 pułku piechoty w Toruniu na stanowisko zastępcy dowódcy pułku[9]. W grudniu 1929 roku został przeniesiony do Powiatowej Komendy Uzupełnień Poznań Powiat na stanowisko komendanta[10][5]. W sierpniu 1938 roku został przeniesiony w stan spoczynku[1].
W okresie międzywojennym udzielał się społecznie, piastując stanowisko prezesa: Kół rodzicielskich, Koła popierania budowy Szkół Powszechnych i Koła Przyjaciół Harcerstwa[5][4].
W czasie kampanii wrześniowej 1939 roku, po agresji ZSRR na Polskę, w nieznanych okolicznościach dostał się do niewoli sowieckiej. Początkowo od 28 października 1939 roku był przetrzymywany w obozie jenieckim w Putywlu[11], a następnie od listopada tego roku przebywał w obozie jenieckim w Kozielsku[4][11]. 8 kwietnia 1940 roku został przekazany do dyspozycji naczelnika Zarządu NKWD Obwodu Smoleńskiego[11] – lista wywózkowa 015/2 z 5 kwietnia 1940 roku[1][11], pozycja 89[4]. 9 kwietnia 1940 roku został zamordowany w Katyniu[11][4][1] przez funkcjonariuszy Obwodowego Zarządu NKWD w Smoleńsku oraz pracowników NKWD przybyłych z Moskwy na mocy decyzji Biura Politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940 roku. Ofiary tej zbrodni grzebano w bezimiennych mogiłach zbiorowych, gdzie od 28 lipca 2000 mieści się oficjalnie Polski Cmentarz Wojenny w Katyniu[12][13]. W miejscu tym prowadzone były ekshumacje i prace archeologiczne[14][15]. W 1943 jego ciało zostało zidentyfikowane podczas ekshumacji nadzorowanych przez Niemców[16] pod numerem 3501[17][18][11][1][19] – raport dzienny z 29 maja 1943[11], a przy jego zwłokach odnaleziono karty pocztowe i świadectwo szczepienia w Kozielsku[20]. Figuruje na liście Komisji Technicznej PCK pod numerem 03501[20]. W Archiwum Robla m.in. wymieniony (bez imienia i nazwiska) pod adresem „Tomaszów Maz. Piłsudskiego 33/35” w spisie adresów w notatniku znalezionym przy szczątkach Tomasza Siwickiego[21] (pakiet 0873-13)[11].
Był żonaty z Heleną ze Stencelów, z którą miał córkę Antoninę (ur. 22 października 1923) oraz synów Zbigniewa (ur. 14 września 1921) i Mieczysława (ur. 17 lutego 1926)[22][1].
5 października 2007 roku minister obrony narodowej Aleksander Szczygło mianował go pośmiertnie na stopień pułkownika[23][24][25]. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 roku w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.
Ordery i odznaczenia
Zobacz też
Przypisy
- 1 2 3 4 5 6 Księga Cmentarna Katynia 2000 ↓, s. 243.
- 1 2 Kolekcja ↓, s. 1.
- 1 2 3 4 5 6 Kolekcja ↓, s. 4.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 Banaszek, Roman i Sawicki 2000 ↓, s. 117.
- 1 2 3 4 5 6 7 Kolekcja ↓, s. 3.
- ↑ Kolekcja ↓, s. 6.
- ↑ Antoni Mikołaj Kajetanowicz - ku pamięci. Ogrody Wspomnień. Cmentarz Internetowy [online], ogrodywspomnien.pl [dostęp 2026-01-30].
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 25 z 31 października 1927 roku, s. 326.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 26 kwietnia 1928 roku, s. 140.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 20 z 23 grudnia 1929 roku, s. 381.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 Убиты в Катыни 2015 ↓, s. 359.
- ↑ 20 lat temu otwarto Polski Cmentarz Wojenny w Katyniu - Redakcja Polska - polskieradio.pl [online], polskieradio.pl [dostęp 2026-01-30] (pol.).
- ↑ Księga Cmentarna Katynia 2000 ↓, s. LIII.
- ↑ Historia Zbrodni Katynskiej [online] [dostęp 2026-01-28] (pol.).
- ↑ Pierwsze ekshumacje w Katyniu. "Wszystko było przesiąknięte zapachem śmierci" - Historia [online], www.polskieradio.pl [dostęp 2026-01-28] (pol.).
- ↑ Instytut Pamięci Narodowej - Kraków, Niemcy w Katyniu w 1943 roku, „Instytut Pamięci Narodowej - Kraków” [dostęp 2026-01-30] [zarchiwizowane z adresu 2024-12-06] (pol.).
- ↑ Auswärtiges Amt, „Amtliches Material zum Massenmord von Katyn“, 1943, s. 258 [dostęp 2026-01-30] (niem.).
- ↑ Katyń według źródeł niemieckich – 1943 r.. stankiewicze.com. [dostęp 2026-01-30].
- ↑ Lista imienna zaginionych w ZSRR polskich jeńców wojennych z obozów Kozielsk - Ostaszków - Starobielsk, „Orzeł Biały. Polska walcząca o wolność.” (48 (334)), pbc.uw.edu.pl, 27 listopada 1948, s. 3 [dostęp 2026-01-30].
- 1 2 Mariusz Olczak (red.), Katyń. Listy ekshumacyjne i dokumenty Zarządu Głównego Polskiego Czerwonego Krzyża 1943–1944., koszalin.ap.gov.pl, s. 277, ISBN 83-89986-91-4 [dostęp 2026-01-30] (pol.).
- ↑ Убиты в Катыни 2015 ↓, s. 674.
- ↑ Kolekcja ↓, s. 2.
- ↑ Decyzja Nr 439/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 października 2007 roku w sprawie mianowania oficerów Wojska Polskiego zamordowanych w Katyniu, Charkowie i Twerze na kolejne stopnie oficerskie. Decyzja nie została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym MON.
- ↑ Lista osób zamordowanych w Katyniu, Charkowie, Twerze i Miednoje mianowanych pośmiertnie na kolejne stopnie. [online], web.archive.org, s. 5 [dostęp 2026-01-30] [zarchiwizowane z adresu 2016-03-27] (pol.).
- ↑ Zbrodnia katyńska, między prawdą i kłamstwem [online], edukacja.ipn.gov.pl, 2008, s. 215 [dostęp 2026-01-30] (pol.).
- ↑ Dąbrowski 1929 ↓, s. 30.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 21 z 28 maja 1921 roku, s. 997.
- ↑ Zarządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej. „Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych”. Nr 12, s. 122, 11 listopada 1935.
Bibliografia
- Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2018-03-22].
- Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
- Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
- Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928.
- Rocznik Oficerski 1932. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1932.
- Banaszek Kazimierz; Roman Wanda Krystyna; Sawicki Zdzisław: Kawalerowie Orderu Virtuti Militari w mogiłach katyńskich. Kapituła Orderu Wojennego Virtuti Militari, 2000. ISBN 83-87893-79-X.
- Otto Dąbrowski: Zarys historii wojennej 3-go Pułku Strzelców Podhalańskich. Warszawa: Zakłady Graficzne „Polska Zjednoczona”, 1929, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich 1918–1920.
- Jan Kiński, Helena Malanowska, Urszula Olech, Wacław Ryżewski, Janina Snitko-Rzeszut, Teresa Żach: Katyń. Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego. Marek Tarczyński (red.). Warszawa: Oficyna Wydawnicza RYTM, 2000. ISBN 83-905590-7-2.
- Убиты в Катыни. Księga pamięci polskich jeńców wojennych – więźniów obozu NKWD w Kozielsku, rozstrzelanych decyzją Biura Politycznego Komitetu Centralnego Wszechzwiązkowej Komunistycznej Partii (b) z 5 marca 1940 roku. Лариса Еремина (red.). Moskwa: Stowarzyszenie Memoriał, 2015. ISBN 978-5-78700-123-5.
- Kajetanowicz Antoni. [w:] Kolekcja Orderu Wojennego Virtuti Militari; I.482.82-7779 [on-line]. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2026-01-30].