Antoni Kiszewski

Antoni Kiszewski (ur. 10 czerwca 1810 w Pile, zm. ok. 1887)[1] – polski pedagog, autor podręczników do nauki języka polskiego, propagator jedwabnictwa.

Życiorys

Urodził się w Pile w zubożałej rodzinie szlacheckiej[2.1].

Po ukończeniu seminarium nauczycielskiego w 1835 r. uczył w szkole chóralnej przy preparandzie nauczycielskiej w Trzemesznie[2.1].

Od 1836 do 1881 r. pracował w Seminarium Nauczycielskim w Paradyżu, awansując z czasem na pierwszego nauczyciela seminarium. Był jednym z głównych organizatorów paradyskiego seminarium oraz tutejszej wzorcowej szkoły ćwiczeń[2.1]. Uczył języka polskiego oraz dydaktyki, zwracając szczególną uwagę na nowe sposoby nauczania[1]. Podkreślał konieczność „naoczoności”, czyli poglądowości w nauczaniu. Uczniowie mieli nie tylko słuchać o danych zjawiskach czy przedmiotach, ale także oglądać je, np. podczas wycieczek terenowych, których był wielkim zwolennikiem[2.2]. Swoje doświadczenie metodyczne wykorzystywał przy opracowywaniu podręczników, które cieszyły się dużą popularnością i uznaniem[3.1]. Jego podręcznik Nauka o świecie przeznaczony dla dzieci w wieku 9–11 lat został wprowadzony do seminariów nauczycielskich w Paradyżu i Poznaniu oraz szkół elementarnych w Wielkim Księstwie Poznańskim, stanowiąc ważny etap w rozwoju dydaktyki nauczania początkowego[2.3].

W 1844 r. podjął próbę założenia sierocińca dla chłopców[2.1].

W 1850 r. założył w Paradyżu przedsiębiorstwo jedwabnicze, tzw. motarnię[4]. Działał aktywnie w Towarzystwie Jedwabniczym Wielkiego Księstwa Poznańskiego, propagując jedwabnictwo m.in. na łamach czasopisma „Ziemianin”. W 1853 r. na zlecenie Naczelnego Prezesa Prowincji Poznańskiej Kiszewski przeprowadzał doświadczenia z wprowadzeniem rdestu ptasiego (Polygonum aviculare) jako karmy dla jedwabników. W swojej motarnii Kiszewski eksperymentował także z krzyżowaniem różnych odmian jedwabników w celu uzyskania najlepszych rezultatów hodowlanych[5].

Niedługo przed śmiercią został powołany na powiatowego inspektora szkolnego w Ostrzeszowie Wielkopolskim[2.2].

Za zasługi w rozwoju szkolnictwa otrzymał 12 grudnia 1880 r. Order Orła Czerwonego IV klasy[2.2].

Dzieła

Lista dzieł[6][7]:

  • Nauka polskiego czytania i pisania na kl. I (1845),
  • Czterdzieści tablic ściennych do pisania i czytania dla szkół elementarnych polskich (1846),
  • Nauka o świecie – podręcznik do nauki języka polskiego na kl. II (1847),
  • Czytelnia, czyli zbiór rozmaitych powieści, podań, klecht, legend, opisów geograficznych, wspomnień historycznych, zadań i myśli, fraszek i dowcipów itp. ku nauce, zbudowaniu i rozrywce (1866),
  • Wzory poezji polskiej (1876).

Przypisy

  1. 1 2 Apolonia Głowacka, Kiszewski Antoni, [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. t.12, Wrocław–Warszawa–Kraków: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, 1966–1967, s. 506.
  2. Jerzy Oleksiński, I nie ustali w walce..., Warszawa: Nasza Księgarnia, 1980.
    1. 1 2 3 4 S. 112.
    2. 1 2 3 S. 113.
    3. ↑ S. 114.
  3. Emilia Lewicka, Antoni Kiszewski (1810-1887), [w:] Obecność i ślad, czyli rzecz o pilanach wartych spotkania, Piła: Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. Stanisława Staszica, 2011, s. 65-66, ISBN 978-83-89795-98-4 [dostęp 2026-05-20].
    1. ↑ S. 65–66
  4. ↑ Antoni Kiszewski, Jedwabnictwo, „Ziemianin”, 13, 1854, s. 178.
  5. ↑ Emilia Lewicka, Antoni Kiszewski (1810-1887), [w:] Obecność i ślad, czyli rzecz o pilanach wartych spotkania, Piła: Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. Stanisława Staszica, 2011, s. 79, ISBN 978-83-89795-98-4 [dostęp 2026-05-20].
  6. ↑ Kiszewski Antoni [online], Polona [dostęp 2026-05-22].
  7. ↑ Kiszewski Antoni [online], Katalog Biblioteki Narodowej [dostęp 2026-05-22].

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.