Antoni Magier

Antoni Magier
ilustracja
Data i miejsce urodzenia

2 czerwca 1762
Warszawa

Data i miejsce śmierci

6 lutego 1837
Warszawa

Zawód, zajęcie

pisarz

Pierwsza strona pierwszego wydania Fizyki dla dzieci Antoniego Magiera (1825)
Grób Antoniego Magiera na cmentarzu Powązkowskim

Antoni Magier herbu Szeliga, kryptonim „A. M.” (ur. 2 czerwca 1762 w Warszawie, zm. 6 lutego 1837 tamże) – pisarz, pamiętnikarz, leksykograf, fizyk i meteorolog, dyrektor Inspekcji Biletów Skarbowych i asesor Dyrekcji Biletów Skarbowych w czasie powstania kościuszkowskiego (1794)[1].

Życiorys

Urodził się w Warszawie, jako syn Rajmunda, urzędnika gospodarczego na dworze Franciszka Bielińskiego, marszałka wielkiego koronnego, i Marianny z Małcińskich. Już jako 8-letnie dziecko pobierał swe pierwsze nauki w Gdańsku pod nadzorem ks. Rogowskiego, później kształcił się w szkołach pojezuickich. Przez dłuższy czas przebywał na dworze Bielińskich i utrzymywał bliski kontakt z dziećmi Franciszka Bielińskiego (wówczas pisarza wielkiego koronnego). W jego kancelarii znalazł kilka lat później zatrudnienie, choć nie wiadomo jaki charakter miała ówczesna praca Magiera. Niedługo potem podjął pracę w kancelarii biskupa Andrzeja Stanisława Młodziejewskiego, następnie przeszedł do Komisji Skarbowej, by nieco później trafić do domu handlowego Prota Potockiego w Chersoniu (do 1793).

Od roku 1806 był profesorem fizyki w Liceum Warszawskim. W latach 1806–1814 współpracował z Samuelem Bogumiłem Linde autorem pierwszego nowoczesnego Słownika języka polskiego. Uczestniczył w pracach nad tym dziełem zbierając materiał językowy czerpany z mowy potocznej używanej w warszawskich warsztatach rzemieślniczych. Linde wymienia go jako współpracownika we wstępie do pierwszego tomu swojego słownika[2].

Prowadził obserwacje meteorologiczne i hydrometeorologiczne. W roku 1833 ukończył pisanie pamiętnika pt. Estetyka miasta stołecznego Warszawy, będącego obrazem życia obyczajowego, kulturalnego i literackiego stolicy.

Członek czynny Towarzystwa Królewskiego Przyjaciół Nauk w Warszawie w 1829 roku[3].

Pochowany na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 8-1-11)[4].

Upamiętnienie

W styczniu 1892 roku posiedzenie ogólne Koła Uczonych Warszawskich pod przewodnictwem profesora Adama Kitajewskiego przyznało Antoniemu Magierowi medal zasługi za wieloletnie prace naukowe. Mieszkał na ulicy Piwnej.

Obecnie w Warszawie na Bielanach, od 1961 istnieje ulica nazwana imieniem Antoniego Magiera[5], zaś na domu, który zamieszkiwał, relief z jego podobizną i nazwiskiem. Jest jednym z bohaterów powieści Pamiętnik Filipka Władysława Zambrzyckiego.

Twórczość

  • O próbach, czyli sposobach próbowania mocy lub tęgości wódek, spirytusów, piwa lub innych napojów, brak miejsca wydania 1801, wyd. następne: Warszawa 1808; wyd. 3 Warszawa 1814; wyd. 4 Warszawa 1817; wyd. 5 Warszawa 1822; wyd. 6 Kraków 1830; wyd. 7(?) Kraków 1842
  • O używaniu barometrów, termometrów i innych instrumentów meteorologicznych, Warszawa 1802, wyd. następne: Warszawa 1815
  • Estetyka miasta stołecznego Warszawy, ukończona około roku 1833, autograf znajduje się w Bibliotece Narodowej, BOZ: sygn. 1210; całość wydana z autografu, Wrocław, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1963; wstęp opr.: J. Morawiński; tekst, przedmowę, komentarz, indeksy oprac. H. Szwankowska; komentarz teatralny E. Szwankowski; komentarz historyczno-literacki J. W. Gomulicki[6]
  • Fizyka dla dzieci czyli łatwe i proste tłumaczenie niektórych tey nauki części. Przez A. M., Warszawa, Drukarnia Łątkiewicza, 1825
  • Karta meteorologiczna stolicy Królestwa Polskiego, czyli obraz odmian powietrza... z dostrzeżeń meteorycznych czynionych w Warszawie od 1803 do 1828. Z dołączeniem osobnego Objaśnienia potrzebnego do użycia tej karty, Warszawa 1828
  • Karta meteorologiczna stolicy Królestwa Polskiego. Z objaśnieniami w języku polskim i francuskim, Warszawa 1829 (odbicie małej liczby egzemplarzy)
  • Tabela do zamiany wielkiej ilości spirytusów jakiejkolwiek próby na próbę 10-tą, Warszawa 1845.

Przypisy

  1. ↑ Wojciech Morawski, Słownik historyczny bankowości polskiej do 1939 roku, Warszawa 1998, s. 25.
  2. ↑ Linde 1807 ↓.
  3. ↑ Lista imienna członków Towarzystwa Królewskiego Przyjaciół Nauk w Warszawie w styczniu 1829 roku, [Warszawa], [1829], s. 4.
  4. ↑ Cmentarz Stare Powązki: ANTONI SZELIGA MAGIER, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [dostęp 2019-12-27].
  5. ↑ Uchwała nr 28 Rady Narodowej Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 24 listopada 1961 r. w sprawie nadania nazw ulicom, "Dziennik Urzędowy Rady Narodowej m.st. Warszawy, Warszawa, dnia 20 grudnia 1961 r., nr 22, poz. 96, s. 1.
  6. ↑ Antoni Magier, Estetyka miasta stołecznego Warszawy, Juliusz W. Gomulicki i inni red., Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1963, OCLC 14275142.

Bibliografia

  • T. 5: Oświecenie. W: Bibliografia Literatury Polskiej – Nowy Korbut. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1967, s. 282-284.
  • Samuel Linde: Słownik języka polskiego, Wstęp do Słownika języka polskiego. Warszawa: Drukarnia Xsięży Pijarów, 1807, s. II-VI.

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.