Antydor
Antydor, antydoron[1] (gr. bizant. ἀντίδωρον – „zamiast daru”, cs. антідѡръ, antidor) – w Kościołach obrządku bizantyjskiego (m.in. w Cerkwi prawosławnej) pobłogosławiony chleb, który rozdaje się wiernym. Nie jest on sakramentalnym Ciałem Chrystusa i dlatego nie jest zarezerwowany wyłącznie dla wiernych dopuszczonych do Eucharystii (a wręcz pierwotnie przeznaczony był dla tych, którzy danego dnia do Eucharystii nie przystępowali, stąd jego nazwa[2]). W niektórych prawosławnych cerkwiach lokalnych przed przyjęciem antydoru wymaga się jednak zachowania postu eucharystycznego. Istnieją też praktyki rozdawania antydoru osobom nieprawosławnym[3].
Antydor wytwarza się z prosfor przygotowanych do Eucharystii, z których w czasie proskomidii wyjęto część przeznaczoną do konsekracji[4]. Pozostały chleb kroi się na małe kawałki, które są następnie błogosławione i rozdawane jako antydor.
Antydor spożywany po Eucharystii popijany jest tzw. zapiwką – wodą z sokiem lub winem. Praktyka ta ma za zadanie zapewnienie, aby żadne cząsteczki Ciała lub Krwi Chrystusa przyjęte w sakramencie Eucharystii nie pozostały między zębami[5][6]. Wprowadzona została przez św. Jana Złotoustego, aby wierni nie wynosili z cerkwi konsekrowanego chleba w ustach w celu użycia go do pogańskich rytuałów magicznych[7].
Zobacz też
Przypisy
- ↑ Ewa Pokorzyna, Słownik terminologiczny wyposażenia świątyń obrządku wschodniego z przydatkiem ikon maryjnych =: Terminological dictionary of the outfitting of eastern rite churches with an appendage on Marian icons, Biblioteka Muzealnictwa i Ochrony Zabytków. Seria B, Warszawa: Ośrodek Dokumentacji Zabytków : "DiG", 2001 (t. 103), ISBN 978-83-7181-150-0.
- ↑ Lestwica nr 54 (63), październik 2025, str. 7
- ↑ cerkiew.pl
- ↑ Что такое антидор? И что с ним делать? (ros.)
- ↑ Słownik polskiej terminologii prawosławnej, Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, ISBN 978-83-7431-738-2, str. 484
- ↑ Słowniczek żargonu prawosławnego
- ↑ YouTube: Eucharystia w prawosławiu