Anzina blada
![]() | |
| Systematyka | |
| Domena | |
|---|---|
| Królestwo | |
| Typ | |
| Klasa | |
| Rząd | |
| Rodzina | |
| Rodzaj | |
| Gatunek |
anzina blada |
| Nazwa systematyczna | |
| Anzina carneonivea (Anzi) Scheid. Lichenes Selecti Exsiccati, Fascicle 73 (Průhonice): 5 (1982) | |

Anzina blada, ospowiec blady (Anzina carneonivea (Anzi) Scheid.) – gatunek grzybów z rzędu Ostropales[1]. Ze względu na współżycie z glonami zaliczany jest do grupy porostów[2].
Systematyka i nazewnictwo
Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Anzina, Incertae sedis, Ostropales, Ostropomycetidae, Lecanoromycetes, Pezizomycotina, Ascomycota, Fungi[1].
Po raz pierwszy opisał go Martino Anzi w 1868 r., nadając mu nazwę Gyalolechia carneonivea. W 1982 r. Christoph Scheidegger przeniósł go do monotypowego rodzaju Anzina[1]. Synonimy[3]:
- Gyalolechia carneonivea Anzi 1868
- Pertusaria carneonivea (Anzi) Vain. 1888
- Varicellaria carneonivea (Anzi) Erichsen 1936.
Nazwy naukowe na podstawie Index Fungorum[1]. Nazwa polska według Lichenes of Poland. A fifth annotated checklist[4].
Morfologia i fizjologia
Plecha skorupiasta, cienka, najczęściej płytko przerastająca podłoże, grubości ok. 200 µm, białawo-szara, mniej więcej ciągła, bez wyraźnego przedplesza. Owocniki typu apotecjum, częste, o średnicy 0,12–0,3 mm, zanurzone w brodawkach plechowych, początkowo pojedyncze, następnie zlewające się. Tarczka owocnika żółtobrązowa do pomarańczowej, płaska, cienka z gładkim, jaśniejszym ekscypulum. Kora mniej lub bardziej rozwinięta, zwłaszcza w starszych apotecjach; właściwa kora słabo rozwinięta, bezbarwna. Epitecjum żółtawobrązowe, K-, C+ czerwone, KC+ czerwone. Hymenium bezbarwne, nieamyloidalne, K/I-. Parafyzoidy o grubości ok. 1,5 µm, rozgałęzione i zespolone, komórki wierzchołkowe niepogrubione. Hypotecjum bezbarwne. Worki 4-zarodnikowe, długości 40–50 µm, prawie cylindryczne, monotunikowe, o niepogrubionym wierzchołku, nieamyloidalne z amyloidalnym pierścieniem apikalnym i zwieńczone cienką, amyloidalną czapeczką. Askospory 1(–3)-przegrodowe, bezbarwne, elipsoidalne do wąskoelipsoidalnych, cienkościenne, z cienką otoczką (13,3–)16–20(–21) × 4,4–7 µm. Pyknidia ciemne, półzanurzone do wystających, o średnicy 90–160 µm. Konidia krótkie, pałeczkowate, 3,5–4,5 × ok. 0,7 µm. Fotobiontem są glony z rodzaju Asterochloris[5].
Rozmnażanie: głównie płciowe[5].
Reakcje barwne: plecha K+ żółtawa, C-, KC-, P-; apotecjum C+ i KC+ czerwone[5].
Kwasy porostowe: apotecja zawierają głównie kwas gyroforowy i śladowe ilości kwasu lekanowego[5].
Występowanie i siedlisko
Gatunek arktyczno-alpejski. Występuje w północnych rejonach Ameryki Północnej, Europy i Azji. W Europie występuje głównie na Półwyspie Skandynawskim oraz w wysokich partiach gór (Alpy, Karpaty, Sudety)[6]. W Polsce podano jego stanowiska w Tatrach i Sudetach[4]. W Europie występuje również na niższych szerokościach geograficznych, ale w wysokich pasmach górskich, zazwyczaj z dobrze rozwiniętą górną granicą lasu[7].
Jest szeroko rozpowszechniony w północnej strefie borealnej lasów iglastych. Rozwija się głównie na podłożach organicznych; na torfie, resztkach roślinnych, mchach i innych porostach oraz na leżących na ziemi, często martwych gałęziach kosodrzewiny, rzadko także u podstaw drzew. Na obszarach z długo utrzymującą się pokrywą śnieżną można go znaleźć również na trwale wilgotnym drewnie. Typowymi siedliskami tego gatunku są wysokie torfowiska górskie z kępami kosodrzewiny lub otwarte górskie lasy torfowiskowe z przewagą świerków[7].
Przypisy
- 1 2 3 4 Index Fungorum [online] [dostęp 2025-12-04] (ang.).
- ↑ Wiesław Fałtynowicz, Krytyczna lista porostów i grzybów naporostowych Polski, Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera PAN, 2003, s. 20, ISBN 83-89648-06-7.
- ↑ Species Fungorum [online] [dostęp 2025-12-04] (ang.).
- 1 2 Wiesław Fałtynowicz i inni, Lichenes of Poland. A fifth annotated checklist, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2024, s. 41, ISBN 978-83-62975-47-1 (ang.).
- 1 2 3 4 Anzina carneonivea (Anzi) Scheid. var. tetraspora Scheid. [online], Italic 8.0 [dostęp 2025-12-05] (ang.).
- ↑ Występowanie Anzina carneonivea na świecie (mapa) [online], gbif.org [dostęp 2025-12-05].
- 1 2 Anzina carneonivea (Anzi) Scheid. [online], Atlas of Czech lichens [dostęp 2025-12-05] (ang.).
