Arasari obrożny
| Pteroglossus torquatus[1] | |||
| (J.F. Gmelin, 1788) | |||
 | |||
| Systematyka | |||
| Domena | |||
|---|---|---|---|
| Królestwo | |||
| Typ | |||
| Podtyp | |||
| Gromada | |||
| Podgromada | |||
| Infragromada | |||
| Rząd | |||
| Rodzina | |||
| Podrodzina | |||
| Rodzaj | |||
| Gatunek |
arasari obrożny | ||
| Synonimy | |||
| |||
| Podgatunki | |||
| |||
| Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3] | |||
 | |||
| Zasięg występowania | |||
 | |||
Arasari obrożny[4] (Pteroglossus torquatus) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny tukanowatych (Ramphastidae), występujący w Ameryce Centralnej i Południowej od południowego Meksyku po Kolumbię i Wenezuelę (w szerszym ujęciu systematycznym dalej na południe po Ekwador).
Podgatunki i zasięg występowania
Obecnie zwykle wyróżnia się 3 podgatunki P. torquatus[5][6][7][8]:
- P. t. torquatus (J.F. Gmelin, 1788) – środkowo-wschodni Meksyk do północno-zachodniej Kolumbii
- P. t. erythrozonus Ridgway, 1912 – południowo-wschodni Meksyk, Belize i północna Gwatemala
- P. t. nuchalis Cabanis, 1862 – północno-wschodnia Kolumbia i północna Wenezuela.
Autorzy Kompletnej listy ptaków świata[4] wliczają do tego gatunku 3 kolejne taksony przez innych wydzielane obecnie do trzech[5][6] lub dwóch osobnych gatunków (część autorów łączy bowiem taksony sanguineus i erythropygius w jeden gatunek – Pteroglossus erythropygius[7][8]):
Morfologia
- Wymiary
- Długość ciała 43–48 cm[2]. Masa ciała: 147–198 g (erythrozonus), 240–310 g (erythropygius), 225–280 g (frantzii)[2].
- Wygląd
- Pióra na grzbiecie czarne, połyskujące na zielono. Pierś i szyja białawe, nasada ogona czerwona. Dziób biało-czerwono-czarny, na jego końcu znajdują się przypominające zęby wyrostki. Oczy żółte, skóra wokół nich czerwona. Samice można odróżnić od samców po mniejszym dziobie.
Tryb życia
Arasari obrożne żyją w lasach, w stadach składających się z 6–15 osobników. Są wszystkożerne – żywią się owocami, orzechami, owadami, a także jajami i pisklętami innych ptaków. Udomowione osobniki chętnie jedzą karmę dla psów.
Rozmnażanie
Arasari obrożne są monogamiczne, łączą się w pary na całe życie. Rozmnażają się raz w roku, od stycznia do maja. Samica składa w dziupli drzewa ok. 3 jaj, z których po ok. 16 dniach wykluwają się nagie i ślepe pisklęta. Młodymi zazwyczaj opiekuje się 5–6 ptaków – rodzice oraz potomstwo z poprzedniego miotu. Po sześciu tygodniach pisklęta wychodzą z gniazda, ale są jeszcze przez pewien czas karmione przez rodziców. Nie wiadomo, kiedy arasari obrożne uzyskują dojrzałość płciową, przypuszcza się, że tak jak u spokrewnionych z nimi gatunków dzieje się to w wieku 3–4 lat. Ptaki te mogą żyć 20 lat.
Status i zagrożenia
Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje arasari obrożnego za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern). Trend liczebności populacji uznawany jest za spadkowy ze względu na niszczenie siedlisk i polowania[3]. Ptaki te są pospolite lub dość pospolite na terenach swojego występowania. Największymi naturalnymi wrogami, zwłaszcza dla młodych, są ptaki z rodzaju Micrastur oraz białostrząb duży.
Trzy sporne taksony (P. (t.) frantzii, P. (t.) sanguineus i P. (t.) erythropygius) IUCN traktuje jako osobne gatunki, zalicza je do kategorii najmniejszej troski (LC), a trend liczebności ich populacji uznaje za spadkowy[9][10][11].
Przypisy
- ↑ Pteroglossus torquatus, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
- 1 2 3 del Hoyo, J., Elliott, A. & Sargatal, J. (red.), Handbook of the Birds of the World, t. 7. Jacamars to Woodpeckers, Barcelona: Lynx Edicions, 2002, s. 265, ISBN 84-87334-37-7.
- 1 2 BirdLife International, Pteroglossus torquatus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2023, wersja 2026-1 [dostęp 2026-08-07] (ang.).
- 1 2 Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Podrodzina: Ramphastinae Vigors, 1825 - tukany (wersja: 2026-04-26). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-08-07].
- 1 2 Short, L.L. & Kirwan, G.M.: Collared Araçari (Pteroglossus torquatus). [w:] del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (red.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. Lynx Edicions, Barcelona, 2020. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-05-11)].
- 1 2 F. Gill, D. Donsker, P. Rasmussen (red.), IOC World Bird List (v15.1) [online], 20 lutego 2025 [dostęp 2026-08-07] (ang.).
- 1 2 AviList Core Team, AviList: The Global Avian Checklist, v2025b, 2026, DOI: 10.2173/avilist.v2025b (ang.).
- 1 2 Clements i inni, The eBird/Clements Checklist of Birds of the World: v2025 [online], 2025 [dostęp 2026-08-07] (ang.).
- ↑ Pteroglossus frantzii, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [dostęp 2026-08-07] (ang.).
- ↑ Pteroglossus sanguineus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [dostęp 2026-08-07] (ang.).
- ↑ Pteroglossus erythropygius, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [dostęp 2026-08-07] (ang.).
Bibliografia
- K. Garchow, Pteroglossus torquatus, [w:] Animal Diversity Web [online], 2006 [dostęp 2026-08-07] (ang.).
Linki zewnętrzne
- Zdjęcia i nagrania audiowizualne – arasari obrożny w ujęciu systematycznym obejmującym 3 podgatunki. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).
- Zdjęcia i nagrania audiowizualne – arasari płomienny P. (t.) frantzii. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).
- Zdjęcia i nagrania audiowizualne – arasari pręgodzioby P. (t.) sanguineus i arasari ekwadorski P. (t.) erythropygius. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).