Archirej
Archirej (Archijerej) (z gr. ἀρχιερεύς – arcykapłan) – członek wyższego duchowieństwa (patriarcha, arcybiskup i biskup) w kościołach prawosławnych i greckokatolickich.
Słowo pochodzi z greckiego ἀρχιερεύς (archiereus) - arcykapłan, gdzie "arche" oznacza pierwszeństwo, a "hiereus" kapłan[1]. Krótsza forma powstała w wyniku zaniku sylaby śródgłosowej z nieakcentowaną samogłoską (synkopa)[2]. Spotykaną w literaturze pisownię "archierej"[1] autorzy Słownika Polskiej Terminologii Prawosławnej uznają za niepoprawną[3].
Zgodnie ze Słownikiem Polskiej Terminologii Prawosławnej termin jest dawniejszym, rzadszym synonimem słowa biskup, w języku cerkiewnosłowiańskim zapisuje się а҆рхїере́й[3]. Według Ewy Pokorzyny oznacza arcybiskupa bądź biskupa[4], Elżbieta Smykowska i Anna Rygorowicz-Kuźma wskazują, że jest to tytuł przysługujący patriarsze, arcybiskupowi lub biskupowi[1][5].
Od słowa "Archijerej" pochodzi termin "archijeriejskij amwon" ("archirejska ambona") oznaczający podwyższenie w centralnym punkcie nawy, z tronem (katedrą), na którym odbywa się ceremoniał przywdziewania szat liturgicznych przez biskupa[1][6].
Przypisy
- 1 2 3 4 Elżbieta Smykowska Liturgia prawosławna. Mały słownik, wyd. Verbinum, Warszawa 2004
- ↑ Lila Citko Z zagadnień opisu leksykograficznego polskiej terminologii prawosławnej – wariantywność wyrazów hasłowych, Studia Wschodnisłowiańskie, tom 22, s. 186
- 1 2 Słownik Polskiej Terminologii Prawosławnej: biskup
- ↑ Ewa Pokorzyna Słownik terminologiczny wyposażenia świątyń obrządku wschodniego z przydatkiem ikon maryjnych, wyd. Ośrodek Dokumentacji Zabytków i wyd. DiG, Warszawa 2001, s. 96
- ↑ Anna Rygorowicz-Kuźma Terminologia prawosławna w języku polskim (na przykładzie nazw osób duchownych), Acta Polono-Ruthenica, tom XVI (2011), s. 405
- ↑ Ewa Pokorzyna Słownik terminologiczny wyposażenia świątyń obrządku wschodniego z przydatkiem ikon maryjnych, wyd. Ośrodek Dokumentacji Zabytków i wyd. DiG, Warszawa 2001, s. 19