Aspidoscelis

	Aspidoscelis
	Fitzinger, 1843
	; Aspidoscelis hyperythrus
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	zauropsydy
Rząd	łuskonośne
Nadrodzina	Gymnophthalmoidea
Rodzina	tejowate
Rodzaj	Aspidoscelis
	Typ nomenklatoryczny
	Lacerta sexlineata Linnaeus, 1766
Synonimy
	Verticaria Cope, 1869;
	Verticaria Cope, 1869;
Gatunki
	45 gatunków – zobacz opis w tekście
	45 gatunków – zobacz opis w tekście

Aspidoscelis – rodzaj jaszczurek z rodziny tejowatych (Teiidae).

Zasięg występowania

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Stanach Zjednoczonych, Meksyku, Gwatemali, Belize, Hondurasie, Salwadorze, Nikaragui i Kostaryce^[3]^[4].

Systematyka

Etymologia

Aspidoscelis (rodz. męski): gr. ασπις aspis, ασπιδος aspidos „tarcza”^[5]; σκελος skelos, σκελεος skeleos „noga”^[6].
Verticaria (rodz. żeński): późnołac. verticalis „koronowany”, od łac. vertex, verticis „czubek głowy”^[7]. Gatunek typowy: Cnemidophorus hyperythrus Cope, 1864.

Podział systematyczny

Do rodzaju należą następujące gatunki^[3]:

Aspidoscelis angusticeps (Cope, 1878)
Aspidoscelis burti (E.H. Taylor, 1938)
Aspidoscelis calidipes (Duellman, 1955)
Aspidoscelis carmenensis (Maslin & Secoy, 1986)
Aspidoscelis ceralbensis (Van Denburgh & Slevin, 1921)
Aspidoscelis communis (Cope, 1878)
Aspidoscelis costatus (Cope, 1878)
Aspidoscelis cozumela (Gadow, 1906)
Aspidoscelis danheimae (Burt, 1929)
Aspidoscelis deppii (Wiegmann, 1834)
Aspidoscelis dixoni (Scudday, 1973)
Aspidoscelis espiritensis (Van Denburgh & Slevin, 1921)
Aspidoscelis exsanguis (Lowe, 1956)
Aspidoscelis franciscensis (Van Denburgh & Slevin, 1921)
Aspidoscelis gularis (Baird & Girard, 1852)
Aspidoscelis guttatus (Wiegmann, 1834)
Aspidoscelis hyperythrus (Cope, 1864)
Aspidoscelis inornatus (Baird, 1859)
Aspidoscelis labialis (Stejneger, 1890)
Aspidoscelis laredoensis (McKinney, Kay & R. Anderson, 1973)
Aspidoscelis lineattissimus (Cope, 1878)
Aspidoscelis marmoratus (Baird & Girard, 1852)
Aspidoscelis martyris (Stejneger, 1891)
Aspidoscelis maslini (Fritts, 1969)
Aspidoscelis maximus (Cope, 1864)
Aspidoscelis mexicanus (W. Peters, 1869)
Aspidoscelis motaguae (Sackett, 1941)
Aspidoscelis neomexicanus (Lowe & Zweifel, 1952)
Aspidoscelis neotesselatus (Walker, Cordes & H.L. Taylor, 1997)
Aspidoscelis opatae (Wright, 1967)
Aspidoscelis pai (Wright & Lowe, 1993)
Aspidoscelis parvisocius (Zweifel, 1960)
Aspidoscelis pictus (Van Denburgh & Slevin, 1921)
Aspidoscelis preopatae Barley, Reeder, Nieto-Montes de Oca, Cole & Thomson, 2021
Aspidoscelis rodecki (C.J. McCoy & Maslin, 1962)
Aspidoscelis sackii (Wiegmann, 1834)
Aspidoscelis scalaris (Cope, 1892)
Aspidoscelis sexlineatus (Linnaeus, 1766)
Aspidoscelis sonorae (Lowe & Wright, 1964)
Aspidoscelis stictogrammus (Burger, 1950)
Aspidoscelis tesselatus (Say, 1823) – rychlik szachownicowy^[8]
Aspidoscelis tigris (Baird & Girard, 1852)
Aspidoscelis uniparens (Wright & Lowe, 1965)
Aspidoscelis velox (Springer, 1928)
Aspidoscelis xanthonotus (Duellman & Lowe, 1953)

Przypisy

↑ L.J.F.J. Fitzinger: Systema reptilium. Fasciculus primus, Amblyglossae. Vindobonae: Braumüller et Seidel, 1843. (łac.).
↑ E.D. Cope. Seventh Contribution to the Herpetology of Tropical America. „Proceedings of the American Philosophical Society”. 11, s. 128, 1869. (ang.).
1 2 P. Uetz & J. Hallermann: Genus: Aspidoscelis. The Reptile Database. [dostęp 2025-07-21]. (ang.).
↑ R.R. Midtgaard R.R., Genus Aspidoscelis, [w:] RepFocus – A Survey of the Reptiles of the World [online] [dostęp 2025-07-21] (ang.).
↑ Jaeger 1944 ↓, s. 24.
↑ Jaeger 1944 ↓, s. 205.
↑ Jaeger 1944 ↓, s. 250.
↑ Praca zbiorowa: Zwierzęta: encyklopedia ilustrowana. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005, s. 390. ISBN 83-01-14344-4.

Bibliografia

Edmund C.E.C. Jaeger Edmund C.E.C., Source-book of biological names and terms, wyd. 1, Springfield: Charles C. Thomas, 1944, s. 1–256, OCLC 637083062 (ang.).

[Fitzinger-1] L.J.F.J. Fitzinger: Systema reptilium. Fasciculus primus, Amblyglossae. Vindobonae: Braumüller et Seidel, 1843. (łac.).

[Cope-2] E.D. Cope. Seventh Contribution to the Herpetology of Tropical America. „Proceedings of the American Philosophical Society”. 11, s. 128, 1869. (ang.).

[Uetz&Hallermann-3] 1 2 P. Uetz & J. Hallermann: Genus: Aspidoscelis. The Reptile Database. [dostęp 2025-07-21]. (ang.).

[repfocus-4] R.R. Midtgaard R.R., Genus Aspidoscelis, [w:] RepFocus – A Survey of the Reptiles of the World [online] [dostęp 2025-07-21] (ang.).

[CITEREFJaeger1944[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015072139499;view=1up;seq=54_24]-5] Jaeger 1944 ↓, s. 24.

[CITEREFJaeger1944[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015072139499;view=1up;seq=235_205]-6] Jaeger 1944 ↓, s. 205.

[CITEREFJaeger1944[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015072139499;view=1up;seq=280_250]-7] Jaeger 1944 ↓, s. 250.

[pwn-8] Praca zbiorowa: Zwierzęta: encyklopedia ilustrowana. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005, s. 390. ISBN 83-01-14344-4.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]