Astigmatic (album)

Astigmatic
Wykonawca albumu studyjnego
Krzysztof Komeda
Wydany

1966

Nagrywany

5–7 grudnia 1965

Gatunek

jazz, jazz nowoczesny

Długość

46:00

Wydawnictwo

Polskie Nagrania „Muza”
(nr kat. XL/SXL-0298)

Oceny
Album po albumie
Jazz Jamboree '64 vol. 2
(1964)
Astigmatic
(1966)
Le Depart
(1966)

Astigmatic – czwarty album studyjny Krzysztofa Komedy-Trzcińskiego, wydany w 1966 roku. Przez wielu recenzentów, krytyków i słuchaczy uważany jest za jedno z największych dokonań muzycznych zarówno Komedy, jak i całego polskiego jazzu[2][3][4][5].

Produkcja

Zbigniew Namysłowski tak opisał okres tworzenia płyty:

Wszystko było na łapu-capu. [...] Właściwe próby do nagrania i samo nagrywanie odbywały się w tym samym czasie. Wszystkiego uczyliśmy się w chwili nagrywania. Sekcja rytmiczna i w ogóle cały skład grupy powstał zupełnie przypadkowo [...] Cała płyta Astigmatic powstała w ciągu jednej nocy w Filharmonii Narodowej[4]

Teksty i inspiracje

Portret Komedy na plakacie

Album to trzy rozbudowane utwory autorstwa samego Komedy. „Kattorna” oparta została na motywie z filmu Henninga Carlsena pod tym samym tytułem (pol. Kocice), zaś „Svantetic” poświęcony jest szwedzkiemu poecie i przyjacielowi Komedy Svante Foersterowi[6].

Odbiór

W Polsce

Ówczesna władza nie tolerowała zarówno muzyki Komedy, jak i całej muzyki jazzowej, uważając ją za przejaw zepsucia Zachodu. Kiedy artysta starał się o przyjęcie do ZKP, wraz z podaniem złożył swoje nagrania, m.in. z Astigmatic. Nie został jednak przyjęty, a jego nagrania uznano za „zbyt powierzchowne”[7].
Sława i uznanie przyszły dopiero po latach. Płyta zdobyła tytuł „najlepszego albumu polskiego jazzu wszech czasów”[8][9] według czytelników magazynu Jazz Forum. Astigmatic został doceniony też przez słuchaczy radiowej Dwójki: zajął 2. miejsce w plebiscycie „Najlepsze płyty jazzowe wszech czasów”[10] oraz 1. miejsce wśród „Najlepszych nagrań w historii polskiego jazzu”[11].

Poza Polską

Richard Cook i Brian Morton w ogromnym przewodniku płytowym The Penguin Guide to Jazz on CD wśród kilku najważniejszych płyt w historii jazzu wymienili właśnie Astigmatic (innym polskim albumem w tym gronie jest Leosia Tomasza Stańki)[12], zaś założyciel wytwórni płytowej ECM, Manfred Eicher uznał tę płytę za kamień milowy w historii jazzu[7]. Krytyk Stuart Nicholson określił płytę „znaczącym odejściem od dominującego amerykańskiego podejścia [do jazzu] i jednocześnie powstaniem konkretnej europejskiej estetyki.”[13]. W lutym 2008 roku Hans J. Wulff. podczas kilońskich wykładów dotyczących badania muzyki filmowej, na których przybliżał sylwetkę Krzysztofa Komedy, zaznaczył, że w podobnym tonie o płycie wypowiadali się ówcześni eksperci sceny jazzowej[14].

Lista utworów

Źródło: KPPG[15].

Strona A
1. „Astigmatic” 22:50
    22:50
    Strona B
    1. „Kattorna” 7:20
    2. „Svantetic” 15:50
      23:10

      Skład

      Źródło: KPPG[15].

      Komeda Quintet w składzie:

      Przypisy

      1. ↑ Bogdan Chmura: Astigmatic. Komeda Quintet. jazzforum.com.pl. [dostęp 2026-01-23]. [zarchiwizowane z tego adresu (2026-01-23)].
      2. ↑ KRZYSZTOF KOMEDA – „Astigmatic”. 2004-07-26. [dostęp 2014-12-13]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-12-13)].
      3. ↑ Jazzis: Astigmatic. 2012-04-24. [dostęp 2014-12-13]. (ang.).
      4. 1 2 „Astigmatic” – Krzysztof Komeda Quintet. 2011-06-07. [dostęp 2014-12-10].
      5. ↑ Slava Gliožeris: KRZYSZTOF KOMEDA Astigmatic. 2011-02-07. [dostęp 2014-12-13]. (ang.).
      6. ↑ Astigmatic, Krzysztof Komeda: Product Description. [dostęp 2014-12-13]. (ang.).
      7. 1 2 Donata Subbotko: Żółty mustang Krzysia – wywiad z żoną Krzysztofa Komedy. 2009-04-23. [dostęp 2014-12-14]. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-04-24)].
      8. ↑ Paweł Brodowski: SIEDEMDZIESIĄTAWKA. jazzforum.com.pl, 2009-09-09. [dostęp 2016-07-22]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-07-24)].
      9. ↑ Marek Dusza: Komeda @80. rp.pl, 2011-04-27. [dostęp 2012-05-18]. [zarchiwizowane z tego adresu (2026-01-23)].
      10. ↑ Poznaj najlepsze płyty jazzowe wszech czasów. polskieradio.pl
      11. ↑ Komeda na czele jazzowego topu wszech czasów! polskieradio.pl
      12. ↑ Tomasz Wiścicki. Sfilmowana historia polskiego jazzu. „Więź”. 11-12 (613), s. 126, 2009. Warszawa: Towarzystwo „WIĘŹ”. [zarchiwizowane z adresu 2014-12-05].
      13. ↑ KRZYSZTOF KOMEDA: ASTIGMATIC. jazz.com. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-04-30)]. jazz.com
      14. ↑ Hans Wulff: Kieler Beiträge zur Filmmusikforschung / Archiv der Komponisten. 2008-10-15. s. 2. [dostęp 2014-12-14]. (niem.).
      15. 1 2 Astigmatic w Katalogu Polskich Płyt Gramofonowych

      Linki zewnętrzne