August Biskupski

August Biskupski

pułkownik lekarz
Data i miejsce urodzenia	28 sierpnia 1878 Żytynek
Data i miejsce śmierci	16–19 kwietnia 1940 Katyń
Przebieg służby
Lata służby	do 1930
Siły zbrojne	Wojsko Polskie
Jednostki	Szpital Okręgowy Nr I w Warszawie
Stanowiska	zastępca komendanta szpitala
Główne wojny i bitwy	wojna rosyjsko-japońska I wojna światowa wojna polsko-bolszewicka II wojna światowa kampania wrześniowa
Późniejsza praca	Junackie Hufce Pracy

August Biskupski (ur. 28 sierpnia 1878 w Żytynku, zm. 16–19 kwietnia 1940 w Katyniu) – pułkownik lekarz Wojska Polskiego, ofiara zbrodni katyńskiej.

Syn Wiktora i Marii ze Sławoszewskich urodzony 28 sierpnia 1878 w Żytynku na terytorium ówczesnej guberni wołyńskiej^[1]. W latach 1888–1895 uczył się w ośmioklasowym gimnazjum klasycznym w Kamieńcu Podolskim, a następnie studiował na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Kijowskiego^[2][3]. 1 listopada 1899 uzyskał dyplom lekarza^[4].

Zmobilizowany do armii rosyjskiej wziął czynny udział w wojnie rosyjsko-japońskiej^[3][1], w randze asesora kolegialnego^[5]. Od 4 kwietnia 1904 do 2 marca 1905 pełnił służbę w szpitalu polowym nr 3 w Korei Północnej na stanowisku starszego ordynatora^[6]. 5 sierpnia 1912 został mianowany radcą kolegialnym^[7].

W czasie I wojny światowej, od 25 września 1914 pełnił służbę w szpitalu polowym 35 Dywizji Piechoty na stanowisku starszego ordynatora. 3 marca 1915 został przeniesiony do 378 szpitala chirurgicznego 1 Korpusu Gwardii^[3] na stanowisko chirurga^[7]. W maju 1916 w Rożyszczach został kontuzjowany w następstwie eksplozji „bomb aeroplanowych”^[8]. Od 16 lipca 1916 do 25 lutego 1918 pełnił służbę w Szpitalu Wojskowym I kategorii w Winnicy na stanowisku chirurga konsultanta, a następnie naczelnego lekarza^[6]. W 1917 otrzymał rangę radcy stanu^[9]. Do tego czasu opublikował 12 prac naukowych z dziedziny chirurgii^[10]. 20 marca 1918 zachorował na zapalenie wyrostka robaczkowego^[10]. Od 28 kwietnia 1918 pracował w Szpitalu Czerwonego Krzyża w Winnicy na stanowisku naczelnego lekarza^[5]. We wrześniu 1919 został wyznaczony przez władze ukraińskie na stanowisko naczelnego lekarza wszystkich instytucji sanitarnych w Płoskirowie i Winnicy, w randze pułkownika, ale uchylił się od przyjęcia tej funkcji i zdecydował na przyjazd do Polski^[11]. Za swoją służbę został odznaczony wszystkimi orderami bez mieczów do Orderu Świętego Włodzimierza^[12].

15 października 1919 został przydzielony do rezerwy personalnej Szpitala Ujazdowskiego w Warszawie^[10]. 9 grudnia 1919 został przyjęty do Wojska Polskiego z byłej armii rosyjskiej z warunkowym zatwierdzeniem rangi kapitana lekarza, zaliczony do Rezerwy armii z jednoczesnym powołaniem do służby czynnej na czas wojny^[13]. 7 stycznia 1920 został wyznaczony na stanowisko starszego ordynatora oddziału chirurgicznego Szpitala Okręgowego w Grodnie, a 21 kwietnia tego roku na stanowisko komendanta tegoż szpitala^[10]. 6 sierpnia 1920 został zatwierdzony z dniem 1 kwietnia 1920 w stopniu majora, „w korpusie lekarskim, w grupie byłych Korpusów Wschodnich i byłej armii rosyjskiej”^[14]. Od 26 października 1920 pełnił obowiązki szefa sanitarnego Obozu Warownego Grodno^[15]. 15 lutego 1921 został komendantem Szpitala Ewakuacyjnego Nr 1 i Stacji Zbornej dla chorych i rannych^[15]. 7 maja 1921 został przydzielony do Dowództwa Okręgu Generalnego Pomorze na stanowisko lekarza przy Urzędzie Rent Wojskowych, lecz już 15 maja przesunięty na stanowisko referenta mobilizacyjno-organizacyjnego Działu Sanitarnego^[16].

W czasie wojny z bolszewikami służył w Szpitalu Okręgowym w Grudziądzu^[17].

2 maja 1922 został przydzielony do Szpitala Rejonowego w Bydgoszczy na stanowisku komendanta^[18][19]. 3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu podpułkownika ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 i 26. lokatą w korpusie oficerów sanitarnych, grupa lekarzy. W sierpniu 1923 został przeniesiony do 8 batalionu sanitarnego z pozostawieniem na dotychczasowym stanowisku komendanta szpitala rejonowego^[20]. W styczniu 1924 został przeniesiony do 1 batalionu sanitarnego z przydziałem do Szpitala Okręgowego Nr I w Warszawie na stanowisko zastępcy komendanta szpitala^[21]. 1 grudnia 1924 został awansowany na pułkownika ze starszeństwem z dniem 15 sierpnia 1924 i 1. lokatą w korpusie oficerów sanitarnych, grupa lekarzy^[22]. Pełniąc służbę w Bydgoszczy pozostawał na ewidencji ^[23]. 24 grudnia 1925 został przeniesiony do Oficerskiej Szkoły Sanitarnej na stanowisko kwatermistrza^[24]. Z dniem 31 stycznia 1930 został przeniesiony w stan spoczynku^[25].

W 1936 mieszkał w Warszawie przy ulicy Okrężnej 58 i praktykował, jako lekarz specjalista chirurg Obwodu Leczniczego Nr 3^[26]. Ostatnio pracował w Ministerstwie Spraw Wojskowych, jako lekarz Junackich Hufców Pracy w Warszawie^[3]. Był żonaty, miał syna Augusta^[1][3].

W czasie kampanii wrześniowej, po agresji ZSRR na Polskę, 17 września 1939 w miejscowości Kopyczyńce dostał się do niewoli sowieckiej^[3]. Początkowo, od 21 października 1939 przebywał w obozie jenieckim w Putywlu^[3], po czym od listopada tego roku był przetrzymywany w obozie jenieckim w Kozielsku^[1][3]. 15 kwietnia 1940 został przekazany do dyspozycji naczelnika Zarządu NKWD Obwodu Smoleńskiego^[3] – lista wywózkowa 029/2 z 13 kwietnia 1940^[3][1]. Między 16 a 19 kwietnia 1940 został zamordowany w Katyniu^[1][3] przez funkcjonariuszy Obwodowego Zarządu NKWD w Smoleńsku oraz pracowników NKWD przybyłych z Moskwy na mocy decyzji Biura Politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940. Ofiary tej zbrodni grzebano w bezimiennych mogiłach zbiorowych, gdzie od 28 lipca 2000 mieści się oficjalnie Polski Cmentarz Wojenny w Katyniu^[27][28]. W Lesie Katyńskim prowadzone były ekshumacje i prace archeologiczne^[29][30]. W 1943 jego ciało zostało zidentyfikowane w toku ekshumacji nadzorowanych przez Niemców pod numerem 1833^{[31][1][3][32]} – raport dzienny z 13 maja 1943^[3], a przy jego zwłokach znaleziono legitymację osobistą MSWojsk., list i pocztówkę z nadawcą: Maria Biskupska – Warszawa, Podhalańska 24 oraz wykaz otrzymanych i wysłanych listów^[32][33]. Figuruje na liście Komisji Technicznej PCK, pod numerem 01833, a także 0827^[3][33].

Postanowieniem nr 112-48-07 Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego z 5 października 2007 został awansowany pośmiertnie na stopień generała brygady^[34][35]. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów"^[36].

W 2008, w ramach akcji „Katyń... pamiętamy” / „Katyń... Ocalić od zapomnienia”, został posadzony Dąb Pamięci, przy kaplicy parafii Najświętszej Maryi Panny Matki Kościoła, przy ul. Ząbkowskiej w Markach, honorujący Augusta Biskupiego^[37].

Wiosną 2022 na Skwerze Ormiańskim przy ul. Powsińskiej w Warszawie, zasadzono 18 dębów i postawiono tablicę pamiątkową z nazwiskami oficerów zamordowanych w Katyniu oraz w Charkowie, wśród których wymieniony został płk August Biskupski^[38].

Jest jednym z 305 lekarzy pochowanych na Polskim Cmentarzu Wojennym w Katyniu i upamiętnia go tabliczka epitafijna nr 224^[39].

• awanse generalskie oficerów II Rzeczypospolitej Polskiej z 2007
• jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku)
• obozy NKWD dla jeńców polskich
• ofiary zbrodni katyńskiej – zamordowani w Katyniu

• Biskupski August. [w:] Kolekcja Generałów i Osobistości, sygn. I.480.784 [on-line]. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2025-12-23].
• Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2025-07-28].
• Roczniki Oficerskie 1923, 1924, 1928 i 1932.
• Rocznik oficerski rezerw 1934.
• Spis oficerów służących czynnie w dniu 1.6.1921 r. Dodatek do Dziennika Personalnego M.S.Wojsk. Nr 37 z 24 września 1921 r.
• Jan Kiński, Helena Malanowska, Urszula Olech, Wacław Ryżewski, Janina Snitko-Rzeszut, Teresa Żach: Katyń. Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego. Marek Tarczyński (red.). Warszawa: Oficyna Wydawnicza RYTM, 2000. ISBN 83-905590-7-2.
• Stanisław Konopka, Rocznik Lekarski Rzeczypospolitej Polskiej na 1936 rok, Biuro Propagandy Polskiej Medycyny przy Naczelnej Izbie Lekarskiej, Warszawa 1936.
• Убиты в Катыни. Księga pamięci polskich jeńców wojennych – więźniów obozu NKWD w Kozielsku, rozstrzelanych decyzją Biura Politycznego Komitetu Centralnego Wszechzwiązkowej Komunistycznej Partii (b) z 5 marca 1940 roku. Лариса Еремина (red.). Moskwa: Stowarzyszenie Memoriał, 2015. ISBN 978-5-78700-123-5.