August Karcher
 | |
 major dyplomowany piechoty | |
| Data i miejsce urodzenia |
7 stycznia 1900 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
13–14 kwietnia 1940 |
| Przebieg służby | |
| Lata służby |
1915–1940 |
| Siły zbrojne | |
| Jednostki | |
| Stanowiska |
oficer sztabu |
| Główne wojny i bitwy |
I wojna światowa |
 | |
| Odznaczenia | |
      | |
August Karcher (ur. 7 stycznia 1900 w Nadwórnej, zm. 13–14 kwietnia 1940 w Katyniu) – major dyplomowany piechoty Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari, ofiara zbrodni katyńskiej.
Życiorys
Syn Edmunda i Rozalii z Rowińskich[1], urodzony 7 stycznia 1900 w Nadwórnej, ówczesnym mieście powiatowym Królestwa Galicji i Lodomerii[2][3]. Ukończył szkołę powszechną w Nadwórnej, a w latach 1910–1914 cztery klasy w c. k. II Gimnazjum z polskim językiem wykładowym w Stanisławowie[4][1].
15 września 1915 w Biurze Werbunkowym w Stanisławowie zaciągnął się do Legionów Polskich, podając że urodził się w 1898[5]. 12 października tego roku został wcielony do 1. kompanii III batalionu 1 pułku piechoty[5]. Walczył nad Styrem[1]. Po rozwiązaniu Legionów, wrócił do Stanisławowa i ukończył naukę II Gimnazjum Polskim[1]. Wiosną 1918 został wcielony do armii austriackiej, gdzie ukończył szkołę oficerską[1]. 2 czerwca 1919 znów w 1 pp Leg. walczył na wojnie z bolszewikami[1]. 1 czerwca 1920 został ranny pod Olszanicą na Ukrainie[6][1].
17 maja 1922 odznaczono go orderem wojskowym „Virtuti Militari” V klasy[7], a we wniosku o jego nadanie – popartym 15 kwietnia 1922 przez płk Edwarda Rydza-Śmigłego[8][1] – czytamy m.in.[9][1][10]:
6 lipca 1916 r., gdy III baon 1 pp Leg. wycofywał się ze swych pozycji, wybitnie odznaczył się szer. Karcher, który nie bacząc na silny ogień i ogromną przewagę nieprzyjaciela, świecąc swym przykładem i odwagą, zręcznie kierował dowodzonym oddziałem i osłaniał skrzydło cofającej się kompanii. W najgroźniejszych chwilach, kiedy nieprzyjaciel napierał na skrzydło, szer. Karcher zrywał się do kontrataku, czym tak detonował nieprzyjaciela, że ten zawsze cofał się przed nieliczną garstką.
Po wojnie, służył w pułkach 1 DP Leg.[1]. W 1923 zdał maturę[6] w Wilnie[1]. W 1928 zdał egzamin do Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie. 23 grudnia 1929 został powołany do Wyższej Szkoły Wojennej, w charakterze słuchacza Kursu 1929/1931. Z dniem 1 września 1931, po ukończeniu kursu i otrzymaniu dyplomu naukowego oficera dyplomowanego, został przeniesiony do Dowództwa 11 Dywizji Piechoty w Stanisławowie. Od 1932 kierownik referatu Wojskowego Biura Historycznego[3][11]. Autor prac poświęconych wojnie polsko-bolszewickiej publikowanych w czasopismach wojskowych[12]. 27 czerwca 1935 został mianowany majorem ze starszeństwem z 1 stycznia 1935 i 55. lokatą w korpusie oficerów piechoty[13]. We wrześniu 1935 został przeniesiony do 5 Pułku Piechoty Legionów w Wilnie na stanowisko dowódcy batalionu[14].
W kampanii wrześniowej pełnił służbę w Oddziale III Operacyjnym Sztabu Naczelnego Wodza, jako oficer kierunkowy do Armii „Prusy”[15], od 4 września w dowództwie Armii „Prusy”[1]. Po agresji ZSRR na Polskę w nieznanych okolicznościach dostał się do niewoli sowieckiej. W kwietniu 1940 przebywał w obozie jenieckim w Kozielsku[11][1]. 11 lub 12 kwietnia 1940 został przekazany do dyspozycji naczelnika Zarządu NKWD Obwodu Smoleńskiego[11] – lista wywózkowa 025/1 z 9 kwietnia 1940[3][11], pozycja 27[1]. 13 lub 14 kwietnia 1940 został zamordowany w Katyniu[11][3][1] przez funkcjonariuszy Obwodowego Zarządu NKWD w Smoleńsku oraz pracowników NKWD przybyłych z Moskwy na mocy decyzji Biura Politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940. Ofiary tej zbrodni grzebano potajemnie w bezimiennych mogiłach zbiorowych, gdzie od 28 lipca 2000 mieści się oficjalnie Polski Cmentarz Wojenny w Katyniu[16][17]. W miejscu tym prowadzone były ekshumacje i prace archeologiczne[18][19][20], jednak August Karcher nie został zidentyfikowany.
Był żonaty i miał córkę Barbarę Danutę (ur. 27 kwietnia 1926)[6].
5 października 2007 minister obrony narodowej Aleksander Szczygło mianował go pośmiertnie na stopień podpułkownika[21][22][23]. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.
Upamiętnienie
13 kwietnia 2016, w ramach akcji „Katyń... pamiętamy” / „Katyń... Ocalić od zapomnienia”, w ogrodzie Pałacu Prezydenckiego został zasadzony Dąb Pamięci poświęcony wszystkim Ofiarom Zbrodni Katyńskiej, certyfikat z numerem 1[24][25][26].
Ordery i odznaczenia
- Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 7162 – 17 maja 1922[7][27][2][3][1]
- Krzyż Niepodległości – 3 czerwca 1933 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”[28][3]
- Krzyż Walecznych czterokrotnie[29][1]
- Złoty Krzyż Zasługi – 10 listopada 1938 „za zasługi w służbie wojskowej”[30][31][1]
- Srebrny Krzyż Zasługi – 10 listopada 1928 „w uznaniu zasług, położonych na polu pracy w poszczególnych działach wojskowości”[32][33]
- Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921[29][1]
- Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości[29][1]
Zobacz też
Przypisy
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 Banaszek, Roman i Sawicki 2000 ↓, s. 123.
- 1 2 Kolekcja ↓, s. 1.
- 1 2 3 4 5 6 Księga Cmentarna Katynia 2000 ↓, s. 251.
- ↑ Kolekcja ↓, s. 2, 4.
- 1 2 Kolekcja ↓, s. 4.
- 1 2 3 Kolekcja ↓, s. 2.
- 1 2 Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 1 z 4 stycznia 1923, s. 6.
- ↑ Kolekcja ↓, s. 7.
- ↑ Kolekcja ↓, s. 6.
- ↑ August Karcher - ku pamięci. Ogrody Wspomnień. Cmentarz Internetowy [online], ogrodywspomnien.pl [dostęp 2025-11-19].
- 1 2 3 4 5 Убиты в Катыни 2015 ↓, s. 369.
- ↑ Tuliński 2020 ↓, s. 178-179.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 28 czerwca 1935, s. 70.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 31 sierpnia 1935, s. 97.
- ↑ Wróblewski 1986 ↓, s. 46.
- ↑ 20 lat temu otwarto Polski Cmentarz Wojenny w Katyniu - Redakcja Polska - polskieradio.pl [online], polskieradio.pl [dostęp 2025-11-19] (pol.).
- ↑ Księga Cmentarna Katynia 2000 ↓, s. LIII.
- ↑ Historia Zbrodni Katynskiej [online] [dostęp 2025-11-19] (pol.).
- ↑ Pierwsze ekshumacje w Katyniu. "Wszystko było przesiąknięte zapachem śmierci" - Historia [online], www.polskieradio.pl [dostęp 2025-11-19] (pol.).
- ↑ Instytut Pamięci Narodowej - Kraków, Niemcy w Katyniu w 1943 roku, „Instytut Pamięci Narodowej - Kraków” [dostęp 2025-11-19] [zarchiwizowane z adresu 2024-12-06] (pol.).
- ↑ Decyzja Nr 439/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 października 2007 w sprawie mianowania oficerów Wojska Polskiego zamordowanych w Katyniu, Charkowie i Twerze na kolejne stopnie oficerskie. Decyzja nie została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym MON.
- ↑ Lista osób zamordowanych w Katyniu, Charkowie, Twerze i Miednoje mianowanych pośmiertnie na kolejne stopnie. [online], web.archive.org, s. 15 [dostęp 2025-11-19] [zarchiwizowane z adresu 2016-03-27] (pol.).
- ↑ Zbrodnia katyńska, między prawdą i kłamstwem [online], edukacja.ipn.gov.pl, 2008, s. 215 [dostęp 2024-09-17].
- ↑ Dąb pamięci w ogrodach Pałacu Prezydeckiego - Polska Prowincja Zakonu Pijarów [online], pijarzy.pl [dostęp 2025-11-19].
- ↑ Katyń… Ocalić od zapomnienia. [online], katyn-pamietam.pl [dostęp 2025-11-19].
- ↑ Obchody Dnia Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej [online], dzieje.pl [dostęp 2025-11-19].
- ↑ Lista odznaczonych ofic. i żołnierzy b. 1. p. p. Leg. Pol., „Żołnierz Polski” (25 (304)), zbrojownia.cbw.wp.mil.pl, 22 czerwca 1922, s. 14 [dostęp 2025-11-18], Cytat: por. Karcher August.
- ↑ M.P. z 1933 r. Nr 131, poz. 172 (ISAP).
- 1 2 3 Kolekcja ↓, s. 3.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 3 z 11 listopada 1938, s. 12.
- ↑ M.P. z 1938 r. Nr 259, poz. 612 (ISAP).
- ↑ Monitor Polski nr 260, poz. 636. 1928-11-10. [dostęp 2023-01-03].
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 15 z 11 listopada 1928, s. 412.
Bibliografia
- Karcher August. [w:] Kolekcja Orderu Wojennego Virtuti Militari, sygn. I.482.72-6578 [on-line]. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2023-01-14].
- Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2021-01-07].
- Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
- Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
- Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928.
- Rocznik Oficerski 1932. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1932.
- Убиты в Катыни. Книга Памяти польских военнопленных – узников Козельского лагеря НКВД, расстрелянных по решению политбюро ЦК ВКП(б) от 5 марта 1940 года. Лариса Еремина (red.). Москва: Общество «Мемориал» – Издательство «Звенья», 2015. ISBN 978-5-78700-123-5.
- Kazimierz Banaszek, Wanda Krystyna Roman, Zdzisław Sawicki: Kawalerowie Orderu Virtuti Militari w mogiłach katyńskich. Warszawa: Kapituła Orderu Wojennego Virtuti Militari, 2000. ISBN 83-87893-79-X.
- Jan Kiński, Helena Malanowska, Urszula Olech, Wacław Ryżewski, Janina Snitko-Rzeszut, Teresa Żach: Katyń. Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego. Marek Tarczyński (red.). Warszawa: Oficyna Wydawnicza RYTM, 2000. ISBN 83-905590-7-2.
- Jędrzej Tucholski: Mord w Katyniu. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX, 1991. ISBN 83-211-1408-3.
- Arkadiusz Tuliński. Oficerowie Biura Historycznego i Wojskowego Biura Historycznego w latach 1922–1939 (część 2). „Przegląd Historyczno-Wojskowy”. 2 (272), s. 161–199, 2020. Warszawa: Wojskowe Biuro Historyczne. ISSN 1640-6281.
- Jan Wróblewski: Armia „Prusy” 1939. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1986. ISBN 83-11-07212-4.