August Nowosielski

August Wiktor Nowosielski

„Kolbuszewski”

August Wiktor Nowosielski
podpułkownik dyplomowany piechoty
Data i miejsce urodzenia	23 marca 1897 Drohobycz
Data i miejsce śmierci	13–14 kwietnia 1940 Katyń
Przebieg służby
Lata służby	1914–1940
Siły zbrojne	Armia Austro-Węgier Wojsko Polskie
Formacja	Legiony Polskie
Jednostki	77 Pułk Piechoty
Stanowiska	dowódca pułku
Główne wojny i bitwy	I wojna światowa wojna polsko-bolszewicka II wojna światowa kampania wrześniowa
Odznaczenia

August Wiktor Nowosielski^[a], ps. „Kolbuszewski”^[2]  (ur. 23 marca 1897 w Drohobyczu, zm. 13–14 kwietnia^[3][4] 1940 w Katyniu) – podpułkownik dyplomowany piechoty Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari, ofiara zbrodni katyńskiej.

Syn Marcelego i Zygmunty Marii Seweryny z Paleologów, urodzony 23 marca 1897 w Drohobyczu^[5], ówczesnym mieście powiatowym Królestwa Galicji i Lodomerii^[6]. Absolwent III Gimnazjum im. Jana Sobieskiego w Krakowie^[2] . 3 marca 1915 uzyskał maturę wojenną^[7]. Od 1913 w Drużynach Strzeleckich^[8]. Przez dwa semestry był studentem prawa na Uniwersytecie Jagiellońskim^[9][8]. Od 1 sierpnia 1914 w V baonie 1 pułku piechoty Legionów Polskich^[8]. Walczył na froncie. Ranny pod Laskami (3 listopada 1914) i Kosturami (23 maja 1915)^[8]. Po rekonwalescencji powrócił na front z przydziałem do 6 pułku piechoty^[8]. Do kryzysu przysięgowego walczył na froncie, następnie został wcielony do armii austriackiej, gdzie ukończył szkołę oficerską^[8]. Członek POW^[8]. 2 listopada zgłasza się do WP, otrzymuje przydział do 4 a następnie 6 pułku piechoty Legionów^[8]. Od 20 listopada 1919 w Dowództwie Frontu Litewsko-Białoruskiego^[8], od kwietnia do lipca 1920 kwatermistrz 4 Armii. Od lipca 1920 w Oddziale III Naczelnego Dowództwa Wojska Polskiego^[8].

17 maja 1922 odznaczono go orderem wojskowym „Virtuti Militari” V klasy^[10], a we wniosku o jego nadanie, czytamy m.in.^[8]:

W okresie międzywojennym ukończył kurs dowódców batalionów w Rembertowie^[8]. Z dniem 1 listopada 1924 został przydzielony do Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie, w charakterze słuchacza Kursu Normalnego^[8]. 11 października 1926, po ukończeniu kursu i otrzymaniu dyplomu naukowego oficera Sztabu Generalnego, został przydzielony do Oddziału II Sztabu Generalnego w Warszawie^[11]. Od 11 czerwca 1927 był kierownikiem Ekspozytury Nr 4 Oddziału II SG w Krakowie^[12]. 18 lutego 1928 został mianowany majorem ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1928 i 7. lokatą w korpusie oficerów piechoty^[13]. 5 listopada 1928 ogłoszono jego przeniesienie z Ekspozytury Nr 4 do Wyższej Szkoły Wojennej^[14][15], gdzie był wykładowcą^[8]. 23 października 1931 został przeniesiony do 1 pułku strzelców podhalańskich w Nowym Sączu na stanowisko dowódcy batalionu^[16][17]. 17 stycznia 1933 został mianowany podpułkownikiem ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1933 i 15. lokatą w korpusie oficerów piechoty^[18]. W grudniu 1932 został przeniesiony do Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie na stanowisko wykładowcy^[19]. 15 października 1936 został przeniesiony do 48 pułku piechoty Strzelców Kresowych w Stanisławowie na stanowisko zastępcy dowódcy pułku^[2] . W latach 1938–1939 pełnił służbę w Generalnym Inspektoracie Sił Zbrojnych. Był kierownikiem Sekretariatu Komisji Regulaminowej, który został utworzony 1 września 1937. Przewodniczący Komisji, generał dywizji Tadeusz Piskor w opinii z 2 listopada 1938 tak scharakteryzował swojego podwładnego: „wybitne zdolności. Wyszkolenie wojskowe bez zarzutu. Umiejętność formułowania myśli; umysł refleksyjny i analityczny – b. duże (sic!). Niezmiernie pracowity i sumienny w pracy; przy tym szybko i ambitnie pracuje. Charakter zwarty i ustalony. Ideowy. Bardzo wartościowa jednostka. Dobry kandydat na wyższe dowodzenie. Praca w Komisji Regulaminowej – zarówno pod względem metody, jak i treści wyróżniająca. Ogólnie – wybitny”^[20].

20 czerwca 1939 został mianowany dowódcą 77 pułku piechoty^[8][21] w Lidzie. Obowiązki dowódcy pułku objął w połowie sierpnia^[2] . Na czele tego oddziału walczył w kampanii wrześniowej 1939. Po agresji ZSRR na Polskę 28 września 1939 dostał się do niewoli sowieckiej, w okolicach wsi Krasnobrud na Lubelszczyźnie^[21]. W październiku 1939 był przetrzymywany w obozie przejściowym w Putywlu^[21], a następnie od listopada 1939 przebywał w obozie jenieckim w Kozielsku^[21][8][6]. Między 11 a 12 kwietnia 1940 przekazany do dyspozycji naczelnika Zarządu NKWD Obwodu Smoleńskiego^[21] – lista wywózkowa 022/3 z 9 kwietnia 1940^[21][6], pozycja 89^[8]. Został zamordowany między 13 a 14 kwietnia 1940 w Katyniu^[21][8][6] przez funkcjonariuszy Obwodowego Zarządu NKWD w Smoleńsku oraz pracowników NKWD przybyłych z Moskwy na mocy decyzji Biura Politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940. Ofiary tej zbrodni grzebano w bezimiennych mogiłach zbiorowych, gdzie od 28 lipca 2000 mieści się oficjalnie Polski Cmentarz Wojenny w Katyniu^[22][23]. W miejscu tym prowadzone były ekshumacje i prace archeologiczne^[24][25]. W 1943 zidentyfikowano go podczas ekshumacji nadzorowanych przez Niemców^[26], pod numerem 4041^{[27][28][21][6][29]} – raport dzienny z 5 czerwca 1943^[21]. Przy jego szczątkach znaleziono dwie pocztówki oraz Krzyż Virtuti Militari^[29][30]. Na liście Komisji Technicznej PCK wskazany pod numerem 04041^[30]. W Archiwum Robla (pakiet 19-02) wymieniony bez imienia we wpisie z 19–22 września 1939^[21], w pamiętniku znalezionym przy szczątkach Augustyna Dyjasa^[31].

5 października 2007 minister obrony narodowej Aleksander Szczygło mianował go pośmiertnie na stopień pułkownika^[32][33][34]. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.

August Wiktor Nowosielski był żonaty z Zofią (1895–1931), córką Antoniego Sygietyńskiego.

• Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 6358 – 17 maja 1922^{[10][5][35][9]}
• Krzyż Niepodległości – 6 czerwca 1931 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”^{[36][9][8][37]}
• Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski – 11 listopada 1936 „za zasługi w służbie wojskowej”^[38]
• Krzyż Walecznych czterokrotnie^[39][8][6]
• Złoty Krzyż Zasługi – 10 listopada 1928 „w uznaniu zasług, położonych w poszczególnych działach pracy dla wojska”^[40][8][6]
• Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921^[39]
• Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości^[39]
• Odznaka za Rany i Kontuzje^[41]
• Odznaka „Za wierną służbę”^[39]
• Krzyż Pamiątkowy 6 Pułku Piechoty Legionów Polskich („Krzyż Wytrwałości”)^[39]
• Srebrny Medal Waleczności 1 klasy (Austro-Węgry)^[39]

13 kwietnia 2016, w ramach akcji „Katyń... pamiętamy” / „Katyń... Ocalić od zapomnienia”, w ogrodzie Pałacu Prezydenckiego został zasadzony Dąb Pamięci poświęconego wszystkim Ofiarom Zbrodni Katyńskiej, certyfikat z numerem 1^[42][43][44].

• jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku)
• obozy NKWD dla jeńców polskich
• ofiary zbrodni katyńskiej – zamordowani w Katyniu

• Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2016-02-15].
• Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
• Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
• Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928.
• Rocznik Oficerski 1932. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1932.
• Lista oficerów dyplomowanych (stan z dnia 15 kwietnia 1931 roku). Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa, 1931. [dostęp 2016-06-11].
• Jędrzej Tucholski: Mord w Katyniu. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX, 1991. ISBN 83-211-1408-3.
• Bogusław Polak (red.): Kawalerowie Virtuti Militari 1792–1945. T. 2/2. Koszalin: Wydawnictwo Uczelniane Wyższej Szkoły Inżynierskiej w Koszalinie, 1993. ISBN 83-900510-0-1.
• Kazimierz Banaszek, Wanda Krystyna Roman, Zdzisław Sawicki: Kawalerowie Orderu Virtuti Militari w mogiłach katyńskich. Warszawa: Kapituła Orderu Wojennego Virtuti Militari, 2000. ISBN 83-87893-79-X.
• Jan Kiński, Helena Malanowska, Urszula Olech, Wacław Ryżewski, Janina Snitko-Rzeszut, Teresa Żach: Katyń. Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego. Marek Tarczyński (red.). Warszawa: Oficyna Wydawnicza RYTM, 2000. ISBN 83-905590-7-2.
• Убиты в Катыни. Księga pamięci polskich jeńców wojennych – więźniów obozu NKWD w Kozielsku, rozstrzelanych decyzją Biura Politycznego Komitetu Centralnego Wszechzwiązkowej Komunistycznej Partii (b) z 5 marca 1940 roku. Лариса Еремина (red.). Moskwa: Stowarzyszenie Memoriał, 2015. ISBN 978-5-78700-123-5.
• Nowosielski Gustaw Wiktor. [w:] Kolekcja Orderu Wojennego Virtuti Militari 77 [on-line]. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2025-06-21].

• Żołnierze Niepodległości : Nowosielski Gustaw Wiktor. Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku. [dostęp 2021-09-24].