Automat telefoniczny

Automat telefoniczny z lat 60. XX w powszechny w obiegu w Polsce i w Rosji

Automat telefoniczny (również publiczny aparat samoinkasujący[1]) – aparat telefoniczny umożliwiający natychmiastowe pobieranie opłaty za przeprowadzaną rozmowę lub inne usługi, umieszczany zazwyczaj w budce telefonicznej w miejscu publicznym.

Opis

Publiczny automat telefoniczny jest z założenia i funkcji przeciwstawny do telefonii stacjonarnej i komórkowej, ze względu na dostęp do sieci telefonicznej. Dostęp jest własnością użytkownika końcowego albo jest zarezerwowany dla niego przez właściciela, zarządcę dostępu. Opłaty za dostęp mogą być pobierane w postaci monet, żetonów, kart telefonicznych. W niektórych krajach dostęp jest darmowy. Automaty telefoniczne w różnych formułach użytkowania istnieją i działają nadal w wielu krajach świata: m.in. w Wielkiej Brytanii, Włoszech, Niemczech, Rosji, Stanach Zjednoczonych, Japonii, Indiach. W Polsce ostatnie automaty telefoniczne dawnej Telekomunikacji Polskiej wycofano w 2017 roku.

W wielu krajach na świecie nadal zachowany jest dostęp do publicznego kontaktu telefonicznego w szpitalach, szkołach, więzieniach, centrach miast i gmin, stacjach metra, punktach przesiadkowych, stacjach benzynowych, postojach na autostradach, punktach granicznych[1].

Polska

W czasach PRL automaty telefoniczne były urządzeniami jednokierunkowymi (nie można było do nich dzwonić), a do lat siedemdziesiątych XX w. istniały tylko automaty umożliwiające jedynie rozmowy lokalne. Początkowo automaty przyjmowały drobne monety – początkowo 50 gr, w latach 70. XX w. – 1 zł, później 2 zł, ale inflacja lat osiemdziesiątych spowodowała zmianę sposobu płatności – zastosowano specjalne żetony, co również było kłopotliwe, gdyż wymagało częstej obsługi aparatów w celu opróżnienia z żetonów. Później płatności realizowane były przy pomocy kart magnetycznych lub kart mikroprocesorowych. W 2002 r. funkcjonowało w Polsce 93 746 publicznych aparatów samoinkasujących[1].

Operator Orange Polska do roku 2017 zlikwidował prawie wszystkie obsługiwane przez niego automaty telefoniczne[2].

Automaty operatorów Dialog, Netia i innych również zniknęły z ulic z powodu braku ustawowej decyzji o wyborze operatora wyznaczonego w zakresie usług telekomunikacyjnych i nieopłacalności[3]. Publiczne telefony pozostały w zakładach karnych, aby umożliwiać więźniom kontakt ze światem zewnętrznym.

Automaty telefoniczne AWS-7 w Sokołowie Podlaskim

Obecnie jedynym miejscem w Polsce, w którym są ogólnodostępne, działające automaty telefoniczne, jest miasto Sokołów Podlaski[4].

Jedna z czynnych budek telefonicznych stoi także w Kostrzynie nad Odrą, jednak nie jest ona ogólnodostępna, a działa jako telefon postoju taksówek[5][6].

Automaty telefoniczne dawniej użytkowane na terenie Polski

Automat telefoniczny TSP-91

Podstawowe modele

Urmet TSP-91

Wprowadzony do użytku w sierpniu 1991[7], wycofany formalnie z końcem 2004, chociaż niektóre działały jeszcze do 2005. Ostatni sprawny zdemontowano 1 marca 2006. Popularnie zwany niebieskim aparatem. Korzysta wyłącznie z kart magnetycznych. TSP91 zawiera: płytę główną, czytnik, klawiaturę oraz wyświetlacz ciekłokrystaliczny 1×16[8]. Podstawowym składnikiem TSP91 jest płyta główna, na której znajduje się między innymi: RAM, procesor oraz EPROM z oprogramowaniem.

Aparat sterowany procesorem typu Motorola 68HC11. W obudowie aparatu znajduje się czytnik karty składający się z bębna, który umożliwia ruch wyłącznie w jedną stronę. Za bębnem umieszczone są 2 głowice: odczytująca i zapisująca. Wadą tego aparatu był stosunkowo skomplikowany transport karty wewnątrz urządzenia, sprzyjający zacięciom i zablokowaniom.

Urmet TPE-97/U

Aparat telefoniczny TPE97

Wprowadzony do użytku w 1998. Popularnie nazywany srebrnym aparatem. Potrafi obsługiwać zarówno karty magnetyczne (ta możliwość była zablokowana od 1 lipca 2006) i elektroniczne w standardzie SLE4436. Jest znacznie bardziej rozwinięty technologicznie od TSP-91. W TPE-97 został zastosowany procesor Hitachi H8-3003 oraz pamięć flash. Srebrny w przeciwieństwie do niebieskiego posiada solidniejszą obudowę, wykonaną z wytapianego pod ciśnieniem stopu metali odpornych na korozję. Nowością była możliwość uaktualnienia całego oprogramowania aparatu z centrum nadzoru STG97 przy użyciu modemu V.22bis 2400 b/s.

Karty serwisowe do srebrnego są kartami chipowymi na układzie SLE4406.

Wycofany z użytku w I kwartale 2014.

Urmet CTP-I

Aparat telefoniczny CTP-I

Wprowadzony do użytku w połowie 2000. Popularnie zwany jest jajkiem. Aparat ten działa wyłącznie na karty elektroniczne SLE4436 (karty serwisowe są w standardzie SLE4406) i tylko na liniach ISDN. Jajko, podobnie jak TPE97, współpracuje z systemem SLE4406, dodano jedynie uaktualnienie.

Możliwa jest komunikacja z centrum nadzoru również podczas korzystania z aparatu[9]. Istnieje wersja umożliwiająca płacenie monetami lub żetonami. Zostały one wycofane w 2017 roku wraz z likwidacją automatów publicznych przez Orange Polska[2].

Ascom eXANTO

Nazywane również żółtymi[10], były montowane od 2003 roku[11]. Obsługiwały wyłącznie karty elektroniczne SLE4436. We wnętrzu eXANTO znajduje się płyta główna, czytnik oraz klawiaturo-wyświetlacz. eXANTO posiada swoje Centra Nadzoru: PMS150 (lokalne) i PMS300 (centralne). Automat do komunikacji z centrum nadzoru używa modemu V22bis. W eXANTO instalowane jest również P-Line, urządzenie zabezpieczające przed oszustami. Posiada funkcję wysyłania SMS-ów oraz e-maili (za które opłata jest pobierana ze zwykłej karty służącej do rozmów lub specjalnej karty SMS). Istnieje też wersja indoor w obudowie z tworzywa sztucznego do montowania w pomieszczeniach zamkniętych i nienarażonych na wandalizm. Był to ostatni typ aparatu samoinkasującego stosowany przez Telekomunikację Polską, a następnie Orange Polska. Zostały one wycofane w 2017 w związku z likwidacją automatów publicznych, z wyjątkiem telefonów w zakładach karnych.

Inne

TELKOM TELOS AW 7/1 TELKOM TELOS AWS-6 TELKOM TELOS AWS-7 GPT Emerald P70003N Siemens TMI-M/P
Używany przez sieć PPTT dalej przez Orange Polska. Typ wycofany z użytku. W momencie wdrażania aparatu stosowano monetę 1 zł (średnica 25 mm), później – przez większość czasu – 2 zł, następnie 5 zł, a od 1992 r. – żeton „A”. Używany przez sieć Orange Polska. Typ wycofany z użytku w latach 2000/2001. Początkowo używane były żetony „A”, „B” i „C” („A” – jeden „impuls”, „B” – 5 „impulsów”, „C” – 10 „impulsów”). „B” został jednak szybko wycofany z powodu podobieństwo do monety 2 zł sprzed denominacji, którą automaty często błędnie rozpoznawały jako żeton. Wraz z wycofaniem żetonu „B” – przeprogramowano aparaty tak, aby akceptowała tylko żetony „A” i „C”. Typ wycofywany z użytku, pojedyncze egzemplarze pracują w Środkowo-Zachodnich Telefonach Polskich S.A. (Leszno), Telefonii Podlaskiej (Sokołów Podlaski), Pilickiej Telefonii SA oraz w Multimediach (Mielec, Łapy). Umożliwia płacenie monetami. Nie jest wyposażony w wyświetlacz. Używany był przez sieć Dialog (Wrocław, Bielsko-Biała i in.). Umożliwia płacenie monetami (10 gr – 5 zł). Istnieje kilka wersji różniących się wrzutnikiem monet. Producentem tego aparatu jest Siemens. Umożliwia płacenie monetami. Używane były przez Netię.

Zobacz też

Przypisy

  1. 1 2 3 Eugeniusz Gołębiewski: Historia powstania i rozwoju „publicznych, telefonicznych aparatów samoinkasujących – PAS.
  2. 1 2 Polska żegna się z budkami telefonicznymi. W przyszłym roku zlikwidują je wszystkie. Polska żegna się z budkami telefonicznymi. next.gazeta.pl. [dostęp 2017-11-22].
  3. ↑ UKE: Operatora wyznaczonego nie będzie. Ceny usług w Polsce są w przystępnej cenie. serwisy.gazetaprawna.pl. [dostęp 2020-08-02].
  4. ↑ Telefony Podlaskie S.a. w Sokołowie Podlaskim. Automaty Samoinkasujące Dwukierunkowe – Budka Telefoniczna – Sokołów Podlaski. www.az-polska.com. [dostęp 2022-10-22].
  5. ↑ Na kostrzyńskim dworcu stanęła przedwojenna, angielska budka telefoniczna. Gazeta Lubuska. [dostęp 2021-04-25].
  6. ↑ Zabytkowa budka telefoniczna stanęła w Kostrzynie nad Odrą. Już niedługo uruchomiony zostanie w niej numer.. TVP3 Gorzów Wielkopolski. [dostęp 2021-04-25].
  7. ↑ Znikną z rynku, ale nie z kolekcji. expressbydgoski.pl. [dostęp 2017-09-06].
  8. ↑ W jednej linii posiada 16 alfanumerycznych znaków, połączonych ze sobą taśmami podobnymi do tych jakie stosuje się w komputerach PC.
  9. ↑ ISDN umożliwia komunikację dwukanałową.
  10. ↑ Pierwsze egzemplarze z 2003 były w białych obudowach, od maja 2012 w barwach Orange.
  11. ↑ TP instaluje automaty telefoniczne nowej generacji. gsmonline.pl, 2003-10-06. [dostęp 2020-05-14].

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.