Awiadwigatiel

Awiadwigatiel

АО «ОДК-Авиадвигатель»

Państwo	Rosja
Siedziba	Perm
Adres	prospekt Komsomolski 93, 614010 Perm
Data powstania	1939
Forma prawna	niepubliczna spółka akcyjna
Dyrektor	Aleksandr Aleksandrowicz Inoziemcew
Udziałowcy	Zjednoczona Korporacja Silnikowa
Numer rejestru	OGRN 1025900890531
Dane finansowe
Przychody	26,24 mld rubli (2024 r.)[1]
Wynik netto	929,5 mln rubli (2024 r.)[1]
Kapitał zakładowy	303 mln rubli
Położenie na mapie Permu Awiadwigatiel
Położenie na mapie Rosji Awiadwigatiel
Położenie na mapie Kraju Permskiego Awiadwigatiel
57°58′57,0″N 56°14′55,0″E/57,982500 56,248611
Strona internetowa

Awiadwigatiel (ros. Авиадвигатель) – rosyjskie biuro konstrukcyjne zajmujące się opracowywaniem silników lotniczych oraz przemysłowych instalacji gazoturbinowych i elektrowni opartych na technologiach lotniczych. Spółka działa w Permie i funkcjonuje w strukturze Zjednoczonej Korporacji Silnikowej, będącej częścią państwowego holdingu Rostiech.

Biuro konstrukcyjne Awiadwigatiel zostało wyodrębnione jako samodzielna organizacja decyzją władz ZSRR z 11 grudnia 1939 r.^[2] Początki zaplecza konstrukcyjnego wiązane są także z 1934 r., gdy przy Permskim Zakładzie Silników Lotniczych nr 19 utworzono doświadczalno-konstrukcyjny dział pod kierownictwem głównego konstruktora Arkadija Szwecowa^[3].

Podczas II wojny światowej Fabryka nr 19 wyprodukowała ponad 32 000 silników dla samolotów typu Ła-5, Su-2, Tu-2. W połowie lat 50. XX w., pod kierownictwem Pawła Sołowjowa, ucznia i zastępcy Arkadija Szwecowa, rozpoczęto prace nad nową generacją silników odrzutowych. Podejmując ten krok wytwórnia stała się ważnym dostawcą silników dla m.in. dla Tu, MiG i Ił. Sołowjow pełnił stanowisko do 1988 r.^[3].

W latach 90. XX w. przedsiębiorstwo (obok prac lotniczych) rozwijało kierunek przemysłowych urządzeń gazoturbinowych dla sektora gazowego i energetycznego, wykorzystując kompetencje projektowe z obszaru napędów lotniczych^[3]. W 1993 r. rozpoczęto eksploatację silnika PS-90A, uznawanego za jedną z kluczowych konstrukcji związanych z dorobkiem biura^[3].

W grudniu 2016 r. spółka zmieniła nazwę na „ODK-Awiadwigatiel”^[3]. W listopadzie 2020 r. połączono „ODK-Permskie motory” i „ODK-Awiadwigatiel” w jeden naukowo-produkcyjny kompleks zarządzany przez ODK^[1]. Kompleks „Permskie motory” obejmuje biuro konstrukcyjne „ODK-Awiadwigatiel” oraz produkcję seryjną „ODK-Permskie motory”^[4]. Stanowisko zarządzającego dyrektora – generalnego konstruktora zajmuje Aleksandr Inoziemcew^[5].

Awiadwigatiel jest odpowiedzialny za tworzenie, rozwój i certyfikowanie turbinowych silników lotniczych oraz przemysłowych instalacji gazoturbinowych i elektrowni opartych na technologiach lotniczych^[6][7]. Profil prac obejmuje także wytwarzanie elementów, zespołów i modułów oraz wsparcie eksploatacji (m.in. montaż „pod klucz”, uruchomienie, naprawy, przedłużanie resursu i obsługę posprzedażną) zarówno dla konstrukcji własnych, jak i zewnętrznych^[8].

Zakres „produktów i usług” obejmuje projektowanie i dopracowanie lotniczych silników turbinowych oraz przemysłowych instalacji gazoturbinowych i blokowych elektrowni gazoturbinowych, a także prace rozwojowe dotyczące przekładni i wybranych zastosowań morskich oraz usługi inżynierskie (m.in. w obszarze mechaniki, wibracji i projektowania komputerowego)^[9]. Firma posiada również kompetencje inżynierskie (mechanika, wibracje, procesy spalania, aerodynamika, komputerowe projektowanie) oraz wsparcie produkcji seryjnej i serwisu przemysłowych i lotniczych napędów oraz elektrowni wytwarzanych na bazie tych rozwiązań^[10].

W XXI w. jako ważne programy i rodziny konstrukcji realziowane przez firmę wskazywano m.in. PS-90A używanego m.in. w Ił-76MD-90, rozwój turbofanów nowej generacji dla samolotów pasażerskich, w tym PD-14^[11]. Spółka była określana jako główny twórca rodziny silników „5. generacji” dla samolotów Irkut MC-21, a także przemysłowych instalacji gazoturbinowych^[1].

Awiadwigatiel jest objęty sankcjami Unii Europejskiej nałożonymi w związku z agresją Federacji Rosyjskiej na Ukrainę. Spółka figuruje w unijnych wykazach podmiotów objętych środkami ograniczającymi jako element rosyjskiego sektora przemysłu lotniczego i silnikowego powiązanego ze strukturą państwową Rostiech. Sankcje mają charakter sektorowy i obejmują m.in. ograniczenia handlowe, finansowe oraz zakazy eksportu technologii i świadczenia określonych usług na rzecz podmiotów działających w rosyjskim przemyśle lotniczym^[12].

Modele silników, które zaprojektowano w OKB nr 19.

Silniki ASz:

• ASz-2
• ASz-21
• ASz-62/M-62
• ASz-73
• ASz-82/M-82
• ASz-83
• ASz-84
• M-11
• M-22
• M-25
• M-63
• M-64
• M-70
• M-71
• M-72
• M-80
• M-81

projekty okresu P. Sołowjowa:

• Sołowiew D-20P – silnik turbowentylatorowy, montowany na samolotach Tu-124.
• Sołowiew D-25V – silnik turbowałowy, montowany na śmigłowcach Mi-6, Mi-10.
• Sołowiew D-30 – silnik turbowentylatorowy, montowany na Tu-134-A3.
• D-30F6 – silnik turboodrzutowy, napędza MiG-31.
• D-30K – silnik turbowentylatorowy, używany do napędzania samolotów Ił-62M, Ił-76MD, Be-42, A-50, Tu-154M.
• PS-90

okres współczesny

• Awiadwigatiel PD-14 – odświeżenie konstrukcji PS-12 do zastosowania na samolocie Irkut MS-21.

projektowane w oparciu o silniki:D-30, PS-90 m.in.:

• GTU-6PG
• GTU-12P
• GTU-16P
• GTE-25PA