Bernhard Laum

Bernhard Laum (ur. 12 kwietnia 1884 w Velen, zm. 22 października 1974 w Marburgu) – niemiecki historyk i archeolog, specjalista od antyku greckiego i rzymskiego; doktor z zakresu historii antycznej (1908), doktor habilitowany w zakresie historii ekonomii (1917)^[1].

Bernard Laum był synem młynarza Franza Laumana i Josefine Welsing. Ukończył szkołę średnią (Dorstener Gymnasium Petrinum) i zdał maturę w Dorsten w Nadrenii Północnej-Westfalii^[2]. Następnie studiował archeologię i filologię klasyczną na uniwersytetach w Bonn, Monachium i Strasburgu. Na Uniwersytecie Strasburskim napisał pod kierunkiem Brunona Keila rozprawę doktorską Stiftungen in der griechischen und römischen Antike (Fundacje w starożytnej Grecji i Rzymie). Po ukończeniu studiów i uzyskaniu stopnia doktora w 1908 roku rozpoczął pracę w Niemieckim Instytucie Archeologicznym (Deutsches Archäologisches Institut). Jako stypendysta instytutu odbył podróż badawczą do Grecji i Azji Mniejszej, której owocem była wydana w 1928 książka Das Alexandrinische Akzentuationssystem. W latach 1915–1917 w okresie I wojny światowej odbywał służbę wojskową w armii Cesarstwa Niemieckiego, po której zakończeniu uzyskał jeszcze w 1917 habilitację na Uniwersytecie Johanna Wolfganga Goethego we Frankfurcie nad Menem.

Po uzyskaniu habilitacji nauczał najpierw zagadnień starożytności, a począwszy od 1920 nauk ekonomicznych na Uniwersytecie Goethego we Frankfurcie nad Menem. W 1923 przeniósł się jako profesor filologii i archeologii do Państwowej Akademii (Liceum Hosianum) w Braniewie (Braunsbergu). Na uczelni w Braniewie przejął pod opiekę założoną przez profesora Wilhelma Weißbrodta unikatową kolekcję zbiorów archeologii antycznej. Nadal (choć nie z tak wielkim zapałem jak Weißbrodt) rozwijał zbiory, m.in. z Rzymu sprowadził fragment sarkofagu ze sceną zaślubin oraz torso Trytona. Zasługą Lauma było również naukowe opracowanie i uporządkowanie zbiorów oraz przeniesienie ich w 1927 do nowej, muzealnej siedziby – przekazanego przez władze miasta budynku po byłym kasynie miejskim w Braniewie^[3]. Jego opublikowana w 1924 rozprawa habilitacyjna na temat sakralizacji pieniądza w archaicznej Grecji miała pionierski charakter, ale według Alfreda Sohna-Rethela próbowała ahistorycznie przedstawić opisywane zjawiska jako „miażdżącą” krytykę Marksowskiej koncepcji pieniądza^[4].

Bernhard Laum wstąpił do Narodowosocjalistycznej Niemieckiej Partii Robotników (NSDAP) 1 maja 1933^[5]. W 1936 opuścił Braniewo, przyjmując na Uniwersytecie w Marburgu stanowisko profesora historii, gdzie wykładał aż do przejścia na emeryturę w 1953 roku.

• Stiftungen in der griechischen und römischen Antike. Ein Beitrag zur antiken Kulturgeschichte, Teubner, Leipzig 1914.
• Heiliges Geld. Eine historische Untersuchung über den sakralen Ursprung des Geldes, Mohr, Tübingen 1924.
• Das alexandrinische Akzentuationssystem unter Zugrundelegung der theoretischen Lehren der Grammatiker und mit Heranziehung der praktischen Verwendung in den Papyri, F. Schöningh, Paderborn 1928.
• Kinder tauschen – teilen – schenken. Ergebnisse aus Umfragen und Experimenten mit tausend Schulkindern. Ein kindersoziologischer Versuch, Reinhardt, München 1966.