Bezblaszka mchowa
![]() | |
| Systematyka | |
| Domena | |
|---|---|
| Królestwo | |
| Typ | |
| Klasa | |
| Rząd | |
| Rodzina | |
| Rodzaj | |
| Gatunek |
bezblaszka mchowa |
| Nazwa systematyczna | |
| Rimbachia bryophila (Pers.) Redhead Canad. J. Bot. 62(5): 878 (1984) | |

Bezblaszka mchowa (Rimbachia bryophila (Pers.) Redhead) – gatunek grzybów z rzędu pieczarkowców (Agaricales)[1].
Systematyka i nazewnictwo
Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Dendrothele, Incertae sedis, Agaricales, Incertae sedis, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].
Po raz pierwszy opisał go w 1795 r. Christiaan Hendrik Persoon, nadając mu nazwę Agaricus bryophilus. W 1984 r. Scott Alan Redhead przeniósł go do rodzaju Rimbachia[1]. Pozostałe synonimy[2]:
- Merulius bryophilus (Pers.) Pers. 1801
- Cantharellus bryophilus (Pers.) Fr. 1821
- Leptotus bryophilus (Pers.) P. Karst. 1879
- Dictyolus bryophilus (Pers.) Quél. 1886
- Leptoglossum bryophilum (Pers.) Ricken 1911
- Mniopetalum bryophilum (Pers.) Donk 1962
Stanisław Chełchowski w 1898 r. nadał mu polską nazwę pieprznik prątnikowy, Feliks Kwieciński w 1896 r. pieprznik mchowy, a Władysław Wojewoda w 2003 r. bezblaszka mchowa[3]
Morfologia
O średnicy do 5 mm, początkowo kopulasto-tarczowate, następnie muszlowato-flagowate, mlecznobiałe, z delikatnie owłosioną górną powierzchnią. Hymenium u młodych okazów delikatnie pomarszczone, u starszych żyłkowate, nawet z odległymi fałdami przypominającymi blaszki, jednobarwne, po wyschnięciu morelowokremowe. Hymenofor skierowany do dołu[4].
- Cechy mikroskopowe;
Zarodniki 6–7,5 × 5–6 μm, ze ściętym wyrostkiem wnęki o długości do 2,5 μm. Podstawki 20–25 × 7–7,5 μm, 4-zarodnikowe, maczugowate, ze sprzążkami. Subhymenium o grubości 10–15 μm, dość zwarte, pseudoparenchymatyczne. Skórka typu trichoderma, szczególnie w młodych stadiach, zbudowana z przeplatających się, smukłych strzępek, z cylindrycznymi lub robakowatymi wystającymi włoskami o wymiarach 30–40 × 4–5,5 mm. Trama raczej regularna, ze smukłymi strzępkami przemieszanymi z długimi i krótszymi strzępkami o średnicy 7–11 mm, z rozproszoną, oleistą zawartością. Strzępki cienkościenne w całej objętości. Sprzążki obecne we wszystkich przegrodach. We wszystkich częściach owocnika brak pigmentu[4].
Występowanie i siedlisko
Bezblaszka mchowa występuje w Ameryce Północnej, Europie, Azji, Australii i na Nowej Zelandii[5]. Jej stanowiska podano także w Polsce[3], a najbardziej aktualne podaje internetowy atlas grzybów. Znajduje się w nim na liście gatunków zagrożonych i wartych objęcia ochroną[6].
Występuje w lasach iglastych i mieszanych z przewagą roślinności zielnej i roślin zielnych z domieszką mchów w najniższej warstwie roślinności; również na wilgotnych mchach naskalnych. Preferuje mikrostanowiska wilgotne i występuje od strefy górskiej do subalpejskiej[4].
Przypisy
- 1 2 3 Index Fungorum [online] [dostęp 2026-07-21] (ang.).
- ↑ Species Fungorum [online] [dostęp 2026-07-21] (ang.).
- 1 2 Władysław Wojewoda, Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 593, ISBN 83-89648-09-1.
- 1 2 3 Beatrice Senn-Irlet, Pierre Arthur Moreau, Notes on three Rimbachia species from the Alps, „Czech Mycol.”, 54 (3–4), 2003, s. 151.
- ↑ Występowanie Rimbachia bryophila na świecie (mapa) [online], gbif.org [dostęp 2026-07-21] (ang.).
- ↑ Rimbachia bryophila (bezblaszka mchowa) [online], grzyby.pl [dostęp 2026-07-21].
