Bezkolec

Bezkolec
	Hylomys
	S. Müller, 1840
	; Bezkolec krótkoogonowy (H. suillus)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ssaki
Podgromada	żyworodne
Rząd	owadożery
Podrząd	Erinaceota
Nadrodzina	Erinaceoidea
Rodzina	jeżowate
Podrodzina	gołyszki
Plemię	Hylomyini
Rodzaj	bezkolec
	Typ nomenklatoryczny
	Hylomys suillus S. Müller, 1840
Synonimy
	Hyllomis: A. Pomel, 1848;
	Hyllomis: A. Pomel, 1848;
Gatunki
	8 gatunków (w tym 1 wymarły) – zobacz opis w tekście
	8 gatunków (w tym 1 wymarły) – zobacz opis w tekście

Bezkolec^[3] (Hylomys) – rodzaj ssaków z podrodziny gołyszków (Galericinae) w obrębie rodziny jeżowatych (Erinaceidae).

Rozmieszczenie geograficzne

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w południowo-wschodniej Azji^[4]^[5]^[6].

Morfologia

Długość ciała (bez ogona) 90–156 mm, długość ogona 10–32 mm, długość ucha 12–21 mm, długość tylnej stopy 20–28 mm; masa ciała 45–80 g^[5]^[7].

Systematyka

Rodzaj zdefiniował w 1840 roku niemiecki przyrodnik Salomon Müller w rozdziale zatytułowanym O ssakach Archipelagu Indyjskiego z publikacji pod redakcją holenderskiego zoologa Coenraada Jacoba Temmincka o tytule Traktaty o historii naturalnej holenderskich posiadłości zamorskich^[1]. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) bezkolec krótkoogonowy (H. suillus).

Etymologia

Hylomys (Hyllomis): gr. ὑλη hulē ‘teren lesisty, las’; μυς mus, μυος muos ‘mysz’^[8].

Podział systematyczny

Do rodzaju należą następujące występujące współcześnie gatunki^[9]^[7]^[4]^[10]^[3]:

Gatunek	Autor i rok opisu	Nazwa zwyczajowa^[3]	Podgatunki^[5]^[4]^[7]^[10]	Rozmieszczenie geograficzne^[5]^[4]^[7]^[10]	Podstawowe wymiary^[5]^[7]^[10]^[b]	Status IUCN^[11]
Hylomys maxi	Sody, 1933		gatunek monotypowy	Sumatra i Półwysep Malajski (Malezja i Indonezja); zakres wysokości: 100–2000 m n.p.m.	DC: 12,3–15,6 cm DO: 0,7–2,4 cm MC: 43–80 g	NE
Hylomys peguensis	E. Blyth, 1859		gatunek monotypowy	Chińska Republika Ludowa, Tajlandia, Laos, Wietnam, Kambodża, Mjanma i Malezja; zakres wysokości: 100–2700 m n.p.m.	DC: 13–14,6 cm DO: 2–2,5 cm MC: brak danych	NE
Hylomys macarong	A. Hinckley, D. Lunde & M.T.R. Hawkins, 2023		gatunek monotypowy	endemit Wietnamu: płaskowyże Đà Lạt i Đăk Lăk; zakres wysokości: 50–1700 m n.p.m.	DC: 10,3–15,7 cm DO: 1,7–2,5 cm MC: 45–73 g	NE
Hylomys vorax	A. Hinckley, D. Lunde & M.T.R. Hawkins, 2023		gatunek monotypowy	endemit Indonezji: Sumatra (góra Leuser); zakres wysokości: 2073–2835 m n.p.m.	DC: 11,7–12,8 cm DO: 2,1–2,2 cm MC: 37–54 g	NE
Hylomys parvus	H.C. Robinson & Kloss, 1916	bezkolec drobny	gatunek monotypowy	endemit Indonezji: Sumatra (góra Kerinci); zakres wysokości: 2200–3330 m n.p.m.	DC: 10–11,5 cm DO: 1,5–3,2 cm MC: brak danych	VU
Hylomys dorsalis	O. Thomas, 1888		gatunek monotypowy	Borneo (Indonezja, Malezja i Brunei); zakres wysokości: 1280–3413 m n.p.m.	DC: 11,9–15 cm DO: 1,1–2,6 cm MC: 46–75 g	NE
Hylomys suillus	S. Müller, 1840	bezkolec krótkoogonowy	gatunek monotypowy	endemit Indonezji: Jawa; zakres wysokości: do 2200 m n.p.m.	DC: 9,8–15,2 cm DO: 1,2–2,8 cm MC: 40–64 g	LC

Kategorie IUCN: LC – gatunek najmniejszej troski, VU – gatunek narażony; NE – gatunki niepoddane jeszcze ocenie.

Opisano również gatunek wymarły z miocenu dzisiejszej Tajlandii^[12]^[13]:

Hylomys engesseri Mein & Ginsburg, 1997

Uwagi

↑ Niepoprawna późniejsza pisowniaHylomys S. Müller, 1840.
↑ DC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała

Przypisy

1 2 S. Müller: Over de zoogdieren van den Indischen Archipel. W: C.J. Temminck: Verhandelingen over de natuurlijke geschiedenis der Nederlandsche Overzeesche Bezittingen. Leiden: in commissie bij S. en J. Luchtmans en C.C. van der Hoek, 1840, s. 50. (niem.).
↑ A.N. Pomel. Etudes sur les carnassiers insectivores (Extrait). Seconde partie.—Classification des insectivores. „Archives des sciences physiques et naturelles”. 9, s. 251, 1848. (fr.).
1 2 3 Nazwy zwyczajowe za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 62. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
1 2 3 4 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 2: Eulipotyphla to Carnivora. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 22. ISBN 978-84-16728-35-0. (ang.).
1 2 3 4 5 T. Best: Family Erinaceidae (Hedgehogs and Gymnures). W: R.A. Mittermeier & D.E. Wilson (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 8: Insectivores, Sloths and Colugos. Barcelona: Lynx Edicions, 2018, s. 328. ISBN 978-84-16728-08-4. (ang.).
↑ D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Hylomys. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-12-30].
1 2 3 4 5 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 406. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).
↑ T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 338, 1904. (ang.).
↑ N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.2) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-08-31]. (ang.).
1 2 3 4 A. Hinckley, M. Camacho-Sanchez, M.A.H. Chua, M. Ruedi, D. Lunde, J.E. Maldonado, H. Omar, J.A. Leonard & M.T.R. Hawkins. An integrative taxonomic revision of lesser gymnures (Eulipotyphla: Hylomys) reveals five new species and emerging patterns of local endemism in Tropical East Asia. „Zoological Journal of the Linnean Society”. 202 (2), s. zlad177, 2023. DOI: 10.1093/zoolinnean/zlad177. (ang.).
↑ Taxonomy: Hylomys – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2025-08-31]. (ang.).
↑ J.S.J.S. Zijlstra J.S.J.S., Hylomys Müller, 1840, Hesperomys project (Version 25.3.0), DOI: 10.5281/zenodo.7654755 [dostęp 2025-08-31] (ang.).
↑ P. Mein & L. Ginsburg. Les mammifères du gisement miocène inférieur de Li Mae Long, Thaïlande: systématique, biostratigraphie et paléoenvironnement. „Geodiversitas”. 19 (4), s. 787, 1997. (ang.).

[2] Niepoprawna późniejsza pisowniaHylomys S. Müller, 1840.

[12] DC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała

[Müller-1] 1 2 S. Müller: Over de zoogdieren van den Indischen Archipel. W: C.J. Temminck: Verhandelingen over de natuurlijke geschiedenis der Nederlandsche Overzeesche Bezittingen. Leiden: in commissie bij S. en J. Luchtmans en C.C. van der Hoek, 1840, s. 50. (niem.).

[pom-3] A.N. Pomel. Etudes sur les carnassiers insectivores (Extrait). Seconde partie.—Classification des insectivores. „Archives des sciences physiques et naturelles”. 9, s. 251, 1848. (fr.).

[Cichocki&inni-4] 1 2 3 Nazwy zwyczajowe za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 62. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).

[Burgin&inni-5] 1 2 3 4 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 2: Eulipotyphla to Carnivora. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 22. ISBN 978-84-16728-35-0. (ang.).

[Best-6] 1 2 3 4 5 T. Best: Family Erinaceidae (Hedgehogs and Gymnures). W: R.A. Mittermeier & D.E. Wilson (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 8: Insectivores, Sloths and Colugos. Barcelona: Lynx Edicions, 2018, s. 328. ISBN 978-84-16728-08-4. (ang.).

[Wilson&Reeder-7] D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Hylomys. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-12-30].

[amw-8] 1 2 3 4 5 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 406. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).

[Palmer-9] T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 338, 1904. (ang.).

[mdd-10] N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.2) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-08-31]. (ang.).

[hin&inni-11] 1 2 3 4 A. Hinckley, M. Camacho-Sanchez, M.A.H. Chua, M. Ruedi, D. Lunde, J.E. Maldonado, H. Omar, J.A. Leonard & M.T.R. Hawkins. An integrative taxonomic revision of lesser gymnures (Eulipotyphla: Hylomys) reveals five new species and emerging patterns of local endemism in Tropical East Asia. „Zoological Journal of the Linnean Society”. 202 (2), s. zlad177, 2023. DOI: 10.1093/zoolinnean/zlad177. (ang.).

[13] Taxonomy: Hylomys – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2025-08-31]. (ang.).

[zij-14] J.S.J.S. Zijlstra J.S.J.S., Hylomys Müller, 1840, Hesperomys project (Version 25.3.0), DOI: 10.5281/zenodo.7654755 [dostęp 2025-08-31] (ang.).

[mein&gin-15] P. Mein & L. Ginsburg. Les mammifères du gisement miocène inférieur de Li Mae Long, Thaïlande: systématique, biostratigraphie et paléoenvironnement. „Geodiversitas”. 19 (4), s. 787, 1997. (ang.).

[1]

[a]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[b]

[11]

[12]

[13]