Bi-Ba-Bo

Bi-Ba-Bo – kabaret działający w Łodzi w latach 1914–1916 z siedzibą w Hotelu Savoy przy ul. Romualda Traugutta 6 (dawn. ul. Krótka).

Malarze, literaci, humoryści oraz artyści sceniczni i estradowi skoncentrowani wokół łódzkiego, satyrycznego tygodnika „Śmiech”^[1] oraz „Gazety Łódzkiej” – czasopism wydawanych przez Jana Grodka^[2] w 1914 podjęli się organizacji wieczorów literacko-artystycznych w hotelu Savoy w Łodzi. 24 stycznia 1914 zorganizowali „Redutę Śmiechu”, podczas której zilustrowano trzeci numer czasopisma. Idea przedstawiania treści tygodnika zakończyła się powodzeniem, zaś artyści uznali, że widowisko będzie miało charakter cykliczny, przekształcając się w kabaret^[1], który od 1 marca 1914^[3] działał pod nazwą „Bi-Ba-Bo” i regularnie występował na scenie hotelu^[1].

Teksty dla kabaretu pisali m.in.: Konrad Tom, Edward From, Henryk Frenkiel, Julian Tuwim^[2], Andrzej Włast^[4], zaś występowali: Józef Urstein (debiut), Bolesław Rosiński, Leon Choromański, Józefa Borowska, Czesław Jan Kaden, Carmen de Roche^[2], Ludwik Lawiński^[4], scenografie i plakaty kabaretu tworzył Artur Szyk^[4], współpracowali z nim także Wacław Przybylski, Maks Haneman i Janusz Ihar^[5], zaś kierownikiem projektu był Stefan Bolesta-Wydźga^[3][2].

W 1914 działalność kabaretu została przerwana przez wybuch I wojny światowej, następnie, w pod koniec 1915 reaktywowano go z inicjatywy Juliana Tuwima, który przekonał Artura Szyka i Andrzeja Własta do wznowienia funkcjonowania kabaretu^[4]. Po reaktywacji kabaret nie miał formalnie zorganizowanego zespołu artystycznego, występujący w nim aktorzy na co dzień występowali w łódzkim Teatrze Polskim oraz na innych scenach dramatycznych w Łodzi^[3]. Wśród nich znaleźli się m.in.: Karol Hanusz, Franciszek Miłosz, tancerka Rode-Jasińska, Zofia Sławińska, Stefan Szosland, Aleksander Szarkowski, Maria Szoslandowa^[3], Janina Wiśniowska, Kazimierz Woźniak, Roman Wroński, kabaretowi akompaniowała orkiestra Jerzego Łazarewa, zaś pisali dla niego m.in. Edward From, Konrad Tom, Julian Tuwim i Tadeusz Boy-Żeleński. Ostatni występ kabaretu odbył się 9 kwietnia 1916^[6].

Bi-Ba-Bo wystawiało wystawiało skecze, piosenki, monologi^[4], czy też satyryczne rewie o lokalnej tematyce, często kpiące ze specyfiki Łodzi, naigrywające się z lokalnych zwyczajów czy przywar lodzermenscha^[7], jego przebiegłości, nieufności, czy też skąpstwa kamieniczników^[4]. Do wystawianych rewii należały np.: Geniusz Łodzi, Na falach Łódki, Łodzianie w Berlinie^[2]. Do słynnych przedstawień należały także monologi telefoniczne zmodernizowanego Żyda, prezentowane przez Józefa Ursteina^[4].

W okresie od 18 marca 1916 do 15 lipca 1916 funkcjonował w Warszawie kabaret „Bi-Ba-Bo” w dawnej siedzibie kabaretu „Momus”, założony przez dawnego kierownika łódzkiego „Bi-Ba-Bo” – Stefana Bolestę, jednakże nie miał on nic wspólnego z łódzkim, a aktorzy zatrudniani przez Bolestę, nie występowali w oryginalnym „Bi-Ba-Bo”

W 1972 powstał w Łodzi kabaret „Bi-Ba-Bo”, założony przez Wiesława Szczotkowskiego, w latach 1999–2013 prowadzony przez Tadeusza Pliszkiewicza, współtworzony głównie przez seniorów. Działalność kabaretu jest inspirowana przez przedwojenne „Bi-Ba-Bo”, a twórcy czują się jego spadkobiercami^[8].