Biatora

Wyprószek
Ilustracja
Wyprószek wiosenny (Biatora vernalis)
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

grzyby

Typ

workowce

Klasa

miseczniaki

Rząd

misecznicowce

Rodzina

odnożycowate

Rodzaj

wyprószek

Nazwa systematyczna
Biatora Fr.
Lichenum Dianome Nova: 7 (1817)
Typ nomenklatoryczny

Biatora vernalis (L.) Fr. 1822

Biatora Fr. (wyprószek) – rodzaj grzybów z rodziny odnożycowatych (Ramalinaceae)[1]. Ze względu na współżycie z glonami zaliczany jest do grupy porostów[2].

Systematyka i nazewnictwo

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Ramalinaceae, Lecanorales, Lecanoromycetidae, Lecanoromycetes, Pezizomycotina, Ascomycota, Fungi[1].

Takson utworzył Elias Fries w 1822 r. Gatunkiem typowym jest Biatora vernalis[1]. Synonim: Ivanpisutia S.Y. Kondr., Lőkös & Hur 2015[3]. Nazwa polska według W. Fałtynowicza[2].

Gatunki występujące w Polsce:

  • Biatora ocelliformis (Nyl.) Arnold 1871 (Nyl.) S.Y. Kondr. 2019 – wyprószek oczkowaty (krążniczka czarnozielona)[4]
  • Biatora chrysantha (Zahlbr.) Printzen 1994 – wyprószek złocisty (krążniczka złocista)
  • Biatora efflorescens (Hedl.) Räsänen 1935 – wyprószek rozkwitający (krążniczka rozkwitająca)
  • Biatora ementiens (Nyl.) Printzen 2014 – wyprószek fałszywy
  • Biatora epixanthoides (Nyl.) Diederich 1989 – wyprószek przypłoszek[2]
  • Biatora fallax Hepp 1860[5] – wyprószek blady (krążniczka blada)
  • Biatora globulosa (Flörke) Rabenh. 1845 – wyprószek główkowaty (miseczniczka główkowata, krużyk główkowaty, k. kulisty)
  • Biatora hemipolia (Nyl.) S. Ekman & Printzen 2014 – wyprószek marmurkowy
  • Biatora mendax Anzi 1826[5] – wyprószek zgniły (krążniczka żółtawa)[2]
  • Biatora meiocarpa (Nyl.) Arnold 1887 – tzw. krążniczka mniejsza[6]
  • Biatora pontica Printzen & Tønsberg 2003 – wyprószek pontyjski
  • Biatora subduplex (Nyl.) Picq. 1904 – wyprósdzek halny
  • Biatora vernalis (L.) Fr. 1822 – wyprószek wiosenny (krążniczka wiosenna)
  • Biatora veteranorum Coppins & Sérus. 2010 – wyprószek biały (krużyk biały)

Nazwy naukowe na podstawie Index Fungorum[1]. Wykaz gatunków i nazwy polskie według Lichenes of Poland. A fifth annotated checklist[7] oraz W. Fałtynowicza[2].

Przypisy

  1. 1 2 3 4 Index Fungorum [online] [dostęp 2014-09-02] (ang.).
  2. 1 2 3 4 5 Wiesław Fałtynowicz, Krytyczna lista porostów i grzybów naporostowych Polski, Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera PAN, 2003, s. 42–43, ISBN 83-89648-06-7.
  3. ↑ Species Fungorum [online] [dostęp 2025-12-08] (ang.).
  4. ↑ W pracy Lichenes of Poland. A fifth annotated checklist gatunek ten opisany jest jako Biatora ocelliformis (Nyl.) Arnold, Index Fungorum podaje, że nazwa ta jest synonimem Ivanpisutia ocelliformis.
  5. 1 2 Według Index Fungorum takson wątpliwy.
  6. ↑ Opisany pod nazwą Lecidea meiocarpa Nyl.
  7. ↑ Wiesław Fałtynowicz i inni, Lichenes of Poland. A fifth annotated checklist, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2024, s. 67–73, ISBN 978-83-62975-47-1 (ang.).