Bitwa pod Blair Mountain
![]() Okładka gazety „The Washington Times” z nagłówkiem informującym o wysłaniu United States Army Air Service do Wirginii Zachodniej. | |||
| Czas |
25 sierpnia – 2 września 1921 | ||
|---|---|---|---|
| Miejsce | |||
| Terytorium |
Stany Zjednoczone | ||
| Przyczyna |
| ||
| Wynik |
kapitulacja górników | ||
| Strony konfliktu | |||
| |||
| Dowódcy | |||
| |||
| Siły | |||
| |||
| Straty | |||
| |||
Położenie na mapie Wirginii Zachodniej ![]() | |||
Położenie na mapie Stanów Zjednoczonych ![]() | |||
Bitwa pod Blair Mountain – zbrojne starcie, które miało miejsce w sierpniu i na początku września 1921 w południowej Wirginii Zachodniej w Stanach Zjednoczonych. Uznawane jest za największy wewnętrzny konflikt zbrojny w historii Stanów Zjednoczonych od czasów wojny secesyjnej[4][5][6]. W wydarzeniu tym tysiące górników wyruszyło zbrojnie przeciwko siłom lokalnych władz oraz prywatnym najemnikom zatrudnionym przez właścicieli kopalń węgla, domagając się prawa do zrzeszania się w związkach zawodowych.
Tło konfliktu
W południowej Wirginii Zachodniej górnicy żyli i pracowali w warunkach niemal całkowitej zależności od właścicieli kopalń. Przedsiębiorstwa kontrolowały nie tylko miejsca pracy, ale także mieszkania, sklepy i służby porządkowe. W takich warunkach działalność związkowa była ryzykowna i często spotykała się z brutalną reakcją[7].
Od początku XX wieku właściciele kopalń korzystali z usług agencji Baldwin-Felts Detective Agency – prywatnej siły quasi-policyjnej specjalizującej się w łamaniu strajków, eksmisjach i zastraszaniu działaczy. Agenci tej agencji wyrzucali górników z domów, prowadzili brutalne akcje zbrojne i często korzystali z broni maszynowej podczas operacji eksmisyjnych[8].
Represje były tak nasilone, że Związek Górników Amerykańskich (UMWA), związek zawodowy reprezentujący interesy górników, mimo kampanii agitacyjnych nie był w stanie trwale zakorzenić się w regionie. Działacze byli aresztowani, bici, a niekiedy zabijani, jak w przypadku wydarzeń w Matewan w 1920[8].
Masakra w Matewan
W maju 1920 w górniczym miasteczku Matewan doszło do wydarzenia, które miało stać się bezpośrednim impulsem do eskalacji konfliktu. Po tym, jak agenci Baldwin-Felts dokonali brutalnych eksmisji rodzin górników wspierających związek, zostali oni skonfrontowani przez miejscowego burmistrza Cabella Testermana oraz szeryfa Sidneya Hatfielda, popierających UMWA. W wyniku strzelaniny zginęło siedmiu agentów oraz burmistrz – wydarzenie to przeszło do historii jako „Matewan Massacre”[9]. Wzbudziło ono ogromne emocje i umocniło przekonanie górników o konieczności zbrojnej samoobrony[10].
Po strzelaninie w Matewan Sidney Hatfield, 27-letni szef lokalnej policji, szybko stał się bohaterem w oczach górników. W przeciwieństwie do większości funkcjonariuszy w regionie, Hatfield otwarcie sprzeciwił się przemysłowi węglowemu i wspierającej go agencji Baldwin-Felts. Uważał ich działania za bezprawne i odmówił wykonania ich poleceń, co doprowadziło do bezpośredniej konfrontacji. Po strzelaninie w maju 1920 Hatfield zyskał reputację odważnego obrońcy interesów górników. Po uniewinnieniu przez sąd, jego popularność jeszcze wzrosła. W regionie uważano go za symbol odwagi i sprawiedliwości, a jego postawa miała ogromne znaczenie dla morale i radykalizacji środowisk robotniczych przed bitwą pod Blair Mountain[10].
Przebieg bitwy
Marsz górników
Latem 1921 sytuacja w regionie osiągnęła punkt krytyczny. Władze hrabstwa Mingo zaczęły aresztować działaczy UMWA i stosować represje wobec sympatyków związku, górnicy zaczęli mobilizować się do zbrojnej interwencji. Zbiórkę rozpoczęto w Charleston, stolicy stanu. Górnicy planowali przemarsz przez góry w kierunku hrabstwa Logan – regionu kontrolowanego przez antyzwiązkowego szeryfa Dona Chafina[11].
1 sierpnia 1921 Sid Hatfield, były szef policji w Matewan, został zastrzelony przed sądem hrabstwa McDowell w Welch. Jego śmierć była impulsem do rozpoczęcia zbrojnego marszu górników, który rozpoczął się 25 sierpnia. Około 10 000 uczestników wyruszyło z Marmet w kierunku hrabstwa Mingo, domagając się m.in. zniesienia stanu wojennego i możliwości organizowania się w związki zawodowe. W trakcie marszu unikali ujawniania przywództwa, a kierownictwo miało charakter rozproszony[5], chociaż jako nieformalnego lidera wskazuje się postać Billa Blizzarda[12][13].
Starcie


Siłami przeciwnymi górnikom dowodził szeryf Don Chafin, wspierany przez właścicieli kopalń oraz lokalnych polityków. Zmobilizował on około 2–3 tysięcy osób, w tym strażników kopalnianych, pomocników szeryfa, deputowanych hrabstwa i cywilnych ochotników. Oddziały te, uzbrojone i wyposażone dzięki funduszom przemysłu węglowego[14], obsadziły pozycje na grzbietach Blair Mountain, strategicznego pasma w hrabstwie Logan, z którego mogły kontrolować dostęp do regionu. 27 sierpnia w miejscowości Sharples doszło do pierwszej poważnej wymiany ognia między siłami porządkowymi a górnikami, w wyniku której zginęło co najmniej dwóch związkowców. Przez kolejne dni walki toczyły się w trudnym, górzystym terenie i miały charakter pozycyjny. W trakcie starć wykorzystywano również wsparcie z powietrza – z wynajętych samolotów zrzucano granaty oraz improwizowane bomby rurowe na pozycje zajmowane przez górników[5].
30 sierpnia 1921 gubernator Wirginii Zachodniej, Ephraim Morgan, mianował pułkownika Williama Eubanksa z Gwardii Narodowej dowódcą sił ochotniczych, które miały stawić czoła maszerującym górnikom[15]. W kolejnych dniach doszło do serii sporadycznych potyczek, podczas których górnicy zbliżyli się do miasta Logan i nienależących do związków hrabstw Logan i Mingo. Obie strony używały broni maszynowej, w tym karabiny maszynowe Browning M1917. Siły wierne szeryfowi Donowi Chafinowi składały się m.in. z 90 osób z Bluefield, 40 z Huntington oraz około 120 funkcjonariuszy stanowej policji. W trakcie walk zginęło trzech członków tych sił (dwóch ochotników i jeden zastępca szeryfa)[16][17][18][19], a jeden z górników poniósł śmierć[20].
W związku z eskalacją walk i obawami przed rozprzestrzenieniem się konfliktu na inne części stanu, prezydent Warren Harding – po konsultacjach z gubernatorem Wirginii Zachodniej – podjął decyzję o interwencji federalnej. Na teren hrabstwa Logan skierowano oddziały regularnej armii Stanów Zjednoczonych[21]
Wojska federalne dotarły do rejonu Blair Mountain 2 września i rozpoczęły rozładunek zaopatrzenia. Wielu górników, będących weteranami I wojny światowej, odmówiło walki przeciwko armii[22][23]. Następnego dnia przywódca marszu Bill Blizzard przekazał rozkaz odwrotu. Obawiając się zatrzymania i konfiskaty uzbrojenia, część uczestników ukryła broń w lasach. Znaleziska w postaci porzuconych karabinów i amunicji pozwoliły późniejszym badaczom zrekonstruować przebieg bitwy[24].
Po zakończeniu walk 985 górników zostało oskarżonych o przestępstwa takie jak morderstwo, współudział w zabójstwie, spisek oraz zdradę stanu[25]. Większość z nich została uniewinniona przez ławy przysięgłych, lecz niektórzy zostali skazani i odbyli kary do czterech lat więzienia. Ostatni z osadzonych został zwolniony warunkowo w 1925. W trakcie procesu Billa Blizzarda jako materiał dowodowy wykorzystano niewybuchłe bomby – ostatecznie Blizzard został uniewinniony.
Skutki i dziedzictwo
Pomimo moralnego znaczenia marszu i odwagi górników, bitwa zakończyła się porażką ruchu związkowego w regionie. Po wydarzeniach 1921 UMWA niemal całkowicie utraciła wpływy w południowej Wirginii Zachodniej – stan ten pozostał nieuzwiązkowiony przez następne kilkanaście lat[26].
W okresie prezydentury Franklina Delano Roosevelta uchwalono National Industrial Recovery Act, ustawę nadającą pracownikom prawo do zrzeszania się i prowadzenia rokowań zbiorowych[27]. Przyczyniło się to do dynamicznego wzrostu liczby członków UMWA oraz innych związków zawodowych. Jednym z kluczowych liderów tego okresu był John L. Lewis, który zainicjował powstanie Congress of Industrial Organizations (CIO), mającego na celu zrzeszanie pracowników przemysłowych, pomijanych wcześniej przez Amerykańską Federację Pracy (AFL)[28][29][30].
Wydarzenia pod Blair Mountain zwiększyły społeczną świadomość trudnych i niebezpiecznych warunków pracy w rejonach górniczych, zwłaszcza w Zachodniej Wirginii[31]. Ruch związkowy zaczął w tym czasie stosować bardziej ofensywne metody walki o prawa pracownicze, co zaowocowało kolejnymi reformami w ramach polityki Nowego Ładu. UMWA odegrało kluczową rolę w organizacji wielu znaczących związków zawodowych lat 30., m.in. w przemyśle stalowym, a także przyczyniło się do rozwoju dużych centrali związkowych, takich jak AFL i CIO[32][33][34].
Przypisy
- ↑ Claudia Di Lima, The Battle of Blair Mountain [online], ReImagine Appalachia, 25 sierpnia 2024 [dostęp 2025-07-05] (ang.).
- ↑ Chris Williamson, Black Miners and the Battle of Blair Mountain [online], DOL Blog, 2024 [dostęp 2025-07-05] [zarchiwizowane z adresu 2024-02-25] (ang.).
- ↑ Clayton D. Laurie, The United States Army and the Return to Normalcy in Labor Dispute Interventions: The Case of the West Virginia Coal Mine Wars, 1920-1921 [online], archive.wvculture.org, 1991 [dostęp 2025-07-05] (ang.).
- ↑ Robert Shogan, The Battle of Blair Mountain: The Story of America's Largest Labor Uprising, Basic Books, 2004, s. XV–XVI.
- 1 2 3 Lonnie Lee Hood, What Made the Battle of Blair Mountain the Largest Labor Uprising in American History [online], Smithsonian Magazine, 2021 [dostęp 2025-07-05] (ang.).
- ↑ Chuck Kinder, Last Mountain Dancer: Hard-Earned Lessons in Love, Loss, and Honky-Tonk Outlaw Life, Da Capo Press, Incorporated, 1 sierpnia 2005, s. 149, ISBN 978-0-7867-1653-1 [dostęp 2025-07-05] (ang.).
- ↑ Shogan 2004 ↓, s. 5-10.
- 1 2 Shogan 2004 ↓, s. 11-14.
- ↑ Shogan 2004 ↓, s. 22-40.
- 1 2 Shogan 2004 ↓, s. 40-43.
- ↑ Shogan 2004 ↓, s. 91-95.
- ↑ Paul J. Nyden, Historical marker honoring Bill Blizzard [online], blizzard.zmm.com, 2008 [dostęp 2025-07-05] [zarchiwizowane z adresu 2008-08-24] (ang.).
- ↑ C. Belmont Keeney, Bill Blizzard [online], wvencyclopedia.org [dostęp 2025-07-05] (ang.).
- ↑ Shogan 2004 ↓, s. 106-117.
- ↑ Shogan 2004 ↓, s. 175-178.
- ↑ West Virginia Coal Fields: Hearings Before the Committee on Education and Labor U.S. Senate, 67th. Congress, First Session Pursuant to S. Res. 80, 1921, s. 995–996 [dostęp 2025-07-05] (ang.).
- ↑ Gettysburg Times [online], news.google.com [dostęp 2025-07-05] (ang.).
- ↑ Deputy Sheriff John C. Gore [online], The Officer Down Memorial Page (ODMP) [dostęp 2025-07-05] (ang.).
- ↑ Private Charles M. Kackley [online], The Officer Down Memorial Page (ODMP) [dostęp 2025-07-05] (ang.).
- ↑ Schenectady Gazette [online], news.google.com [dostęp 2025-07-05] (ang.).
- ↑ Shogan 2004 ↓, s. 145-152.
- ↑ The Battle of Blair Mountain Is Still Being Waged [online], tclf.org, 2018 [dostęp 2025-07-05] (ang.).
- ↑ Abby Lee Hood, The Battle of Blair Mountain Was the Largest Labor Uprising in U.S. History [online], Teen Vogue, 26 listopada 2020 [dostęp 2025-07-05] (ang.).
- ↑ Samir S. Patel, Mountaintop Rescue [online], Archaeology Magazine, 2012 [dostęp 2025-07-05] (ang.).
- ↑ Blair Mountain [online], coalheritage.org [dostęp 2025-07-05] (ang.).
- ↑ Shogan 2004 ↓, s. 172-174.
- ↑ Rogene A. Buchholz, National Industrial Recovery Act [online], britannica.com [dostęp 2025-07-05] (ang.).
- ↑ Kenneth R. Bailey, John L. Lewis [online], wvencyclopedia.org [dostęp 2025-07-05] (ang.).
- ↑ John L. Lewis [online], britannica.com, 7 czerwca 2025 [dostęp 2025-07-05] (ang.).
- ↑ Julian Guerrero, The Flint Militants [online], jacobin.com, 2017 [dostęp 2025-07-05] (ang.).
- ↑ Women and Children Refugees Tell of Mine Army Gathering, chroniclingamerica.loc.gov, 3 września 1921, s. 2, ISSN 1941-0646 [dostęp 2025-07-05] (ang.).
- ↑ Melvyn Dubofsky, Rise of the CIO, Unionization, Labor Struggles, Industrial Organization During Great Depression [online], Bill of Rights Institute [dostęp 2025-07-05] (ang.).
- ↑ George Q. Flynn, Marilyn Elizabeth Perry, Congress of Industrial Organizations Is Founded [online], ebsco.com, 2023 [dostęp 2025-07-05] (ang.).
- ↑ THE GREAT FLINT SIT-DOWN STRIKE AGAINST GM 1936-37 [online], marxists.org, 1999 (ang.).
Bibliografia
- Robert Shogan, The Battle of Blair Mountain: The Story of America's Largest Labor Uprising, New York: Basic Books, 2004, ISBN 9780813343333.


