Bitwa pod Karaklis
| I wojna światowa, kampania kaukaska | |||
 Ofensywa armii osmańskiej 1918 | |||
| Czas |
25–28 maja 1918 | ||
|---|---|---|---|
| Miejsce |
Karaklis (dziś Wanadzor) | ||
| Terytorium | |||
| Wynik | |||
| Strony konfliktu | |||
| |||
| Dowódcy | |||
| |||
| Siły | |||
| |||
| Straty | |||
| |||
Położenie na mapie Armenii  | |||
| 40°48′00″N 44°29′00″E/40,800000 44,483333 | |||
Bitwa pod Karaklis (orm. Ղարաքիլիսայի ճակատամարտ, tur. Karakilise Muharebesi lub Karakilise Muharebeleri) – starcie zbrojne stoczone podczas kampanii kaukaskiej I wojny światowej w okolicach miasta Karakilis (obecnie Wanadzor), w dniach 25–28 maja 1918 roku.
Tło
Po wycofaniu się Rosji z I wojny światowej Ormianie znaleźli się w bardzo trudnej sytuacji. Wszystkie rosyjskie podboje z XIX wieku, takie jak miasta Erzurum, Erzincan, Muş, Bitlis i Trabzon powróciły w ręce Turków, a w maju 1918 roku armia osmańska zdobyła Aleksandropol, gdzie natychmiast wymordowano ok. 6000 Ormian[3], co poczytywano jako kontynuację ludobójstwa z 1915 roku na ziemiach ormiańskich należących wcześniej do Imperium Rosyjskiego. W obliczu egzystencjalnego zagrożenia wojska ormiańskie przyjęły taktykę „ani kroku w tył”, wybierając raczej śmierć na polu walki niż oddanie Turkom reszty ziem zamieszkanych przez Ormian[4].
Bitwa
Wiosną 1918 roku jedna z nacierających formacji tureckich ruszyła w kierunku Erywania, druga w kierunku Karakilis. Ta druga liczyła ok. 10 000 żołnierzy, 80 dział i 50 karabinów maszynowych. Ormianie opuszczali swoje domy, kierując się do Erywania i Sjunika. Garegin Nyżdeh ze swoimi oddziałami dotarł do Karakilis i zdołał zmotywować lokalną ludność do walki. Siły ormiańskie osiągnęły liczebność 6000 żołnierzy. W czterodniowej, zaciętej bitwie, która miała miejsce 25–28 maja, obie strony poniosły poważne straty. Chociaż armii osmańskiej udało się zająć Karakilis i wymordować 4000 mieszkańców, to nie miała już sił, by wkroczyć głębiej na terytoria ormiańskie[5][6].
Następstwa
Pomimo zwycięstwa Turcy napotkali trudności, a ich wojska zostały wykrwawione przez zaciekły opór Ormian i spowolnione taktyką spalonej ziemi. Turcy meldowali w kwaterze głównej:
Nie mamy sił, by pokonać Ormian. Trzydniowa bitwa pod Karakilis pokazuje, że dopóki ich istnienie będzie zagrożone, będą woleli zginąć w walce. Nie możemy stoczyć bitwy z siłą, jaką może wystawić 1 200 000 Ormian. Jeśli Gruzini przyłączą się do działań wojennych, dalszy postęp będzie niemożliwy […] Krótko mówiąc, musimy dojść do porozumienia z Ormianami i Gruzinami
Przypisy
- ↑ Gilbert 2023 ↓, s. 568.
- ↑ Allen 1953 ↓, s. 476.
- ↑ Gilbert 2023 ↓, s. 567.
- 1 2 Reynolds 2011 ↓, s. 211.
- ↑ Hohanissian 1997 ↓, s. 299.
- ↑ Walker 1980 ↓, s. 254.
Bibliografia
- Martin Gilbert: The First World War: A complete History. Moscow: Квадрига, 2023. ISBN 978-5-389-08465-0. (ang.).
- Christopher Walker: Armenia: the Survival of nation. New York: St. Martin's Press, 1980. ISBN 0-7099-0210-7. (ang.).
- Richard Hohanissian: The Armenian People from Ancient to Modern Times. New York: St. Martin's Press, 1997. (ang.).
- Michel Reynolds: Shattering empires : the clash and collapse of the Ottoman and Russian empires, 1908-1918. Cambridge university press, 2011. ISBN 978-0-521-19553-9. (ang.).
- William Allen: Caucasian Battlefields: A History of the Wars on the Turco-Caucasian Border. 1828—1921. Cambridge university press, 1953. ISBN 978-1-108-01335-2. (ang.).