Bitwa pod Wopławkami
| Krucjaty północne | |||
 Znajdujący się na miejscu bitwy głaz, na którym wyrzeźbione są dwa skrzyżowane mecze | |||
| Czas |
7 kwietnia 1311 | ||
|---|---|---|---|
| Miejsce | |||
| Terytorium | |||
| Wynik |
Zwycięstwo Krzyżaków | ||
| Strony konfliktu | |||
| |||
| Dowódcy | |||
| |||
| Siły | |||
| |||
| Straty | |||
| |||
Położenie na mapie Polski  | |||
 54°05′21″N 21°24′48″E/54,089167 21,413333 | |||
Bitwa pod Wopławkami – starcie pomiędzy siłami Wielkiego Księstwa Litewskiego pod wodzą Witenesa a wojskami zakonu krzyżackiego na czele z komturem Heinrichem von Plötzkau. Bitwa miała miejsca 7 kwietnia 1311 roku w znajdujących się w Barcji Wopławkach (współcześnie gmina Kętrzyn) i zakończyła się zwycięstwem Krzyżaków.
Geneza
Po zwycięstwie nad Trejderą (Turajdą) nad inflancką gałęzią zakonu krzyżackiego Wielkie Księstwo Litewskie zapewniło sobie bezpieczeństwo od północy. Państwo znajdowało się w sojuszu z Rygą, którą od roku 1298 do 1313 ochraniał pogański garnizon litewski zainstalowany w pobliżu miasta. Sojusz z Rygą zapewnił Litwinom zwiększone dostawy broni oraz zmniejszył liczbę rycerzy przybywających z zachodu jako wsparcie dla zakonu krzyżackiego[1].
W tym okresie wojska litewskie pod wodzą Witenesa nawet jedenastokrotnie dokonywały wypraw łupieżczych na tereny krzyżackie[1].
Historia
3 kwietnia 1311 roku Litwini (liczący wg Piotra z Dusburga cztery tysięcy rycerzy) pod wodzą Witenesa wyruszyli z wyprawą łupieżczą w kierunku biskupstwa warmińskiego. Ich armia doszczętnie splądrowała tamten region, niszcząc i paląc większość obiektów spotkanych po drodze i biorąc według tego kronikarza tysiąc czterystu chrześcijańskich jeńców[2].
Zgodnie z przekazami niemieckiej kroniki wielki książę Witenes miał drwić z porwanych chrześcijan słowami „Gdzie jest wasz bóg, dlaczego wam nie pomaga, tak jak nam pomagali i pomagają nasi bogowie?”[1]. Wojska litewskie rozbiły obóz w okolicy Wopławek, gdzie zostały zaatakowane przez krzyżacki oddział pod wodzą komtura Heinricha von Plötzkau. Według Piotra z Dusburga siły krzyżackie liczyły 150 braci zakonnych oraz wielki oddział ludzi[2], zaś według Nikolausa von Jeroschin 80 braci zakonnych oraz wielu biegłych i doświadczonych wojowników[3].
Bitwa miała miejsce 7 kwietnia 1311 roku w pobliżu Wopławek, w miejscu zwanym Krwawą Górą. Litwini odparli pierwszy szturm krzyżaków, atakując ich z obozu strzałami i oszczepami – w czasie tej fazy bitwy wg Piotra z Dusburga zginęło sześćdziesięciu chrześcijan, zaś wg Nikolausa von Jeroschin czterdziestu[3]. W drugiej fazie bitwy Krzyżakom udało się przełamać litewską obronę; Litwini zostali rozbici, z pola bitwy uciekł książę Witenes z garstką rycerzy[2], a niedobitki zostały zepchnięte w stronę terenów otaczających jezioro Mój. Według legendy w jeziorze miały zostać utopione naczynia liturgiczne ze zrabowanych kościołów[4].
Było to pierwsze tak istotne zwycięstwo Krzyżaków nad Litwinami w XIV wieku[5].
Upamiętnienie
- Na pamiątkę zwycięstwa Karol z Trewiru ufundował w Toruniu klasztor benedyktynek[2].
- W muzeum w Kętrzynie znajdują się topory i groty strzał znalezione na miejscu bitwy[1].
- Na miejscu potyczki znajduje się kamień ustawiony w 1936 roku i tablica pamiątkowa[4].
- Od 2011 roku w okolicy Wopławek organizowane są inscenizacje bitwy[5].
Przypisy
- 1 2 3 4 Tomas Venclova, Litwa, ojczyzna moja, wyd. 1, 2024, s. 115.
- 1 2 3 4 Piotr z Dusburga, Kronika Piotra z Dusburga [online], s. 212–213.
- 1 2 Dr Mary Fischer, The Chronicle of Prussia by Nicolaus von Jeroschin: A History of the Teutonic Knights in Prussia, 1190–1331, Ashgate Publishing, Ltd., 28 lipca 2013, ISBN 978-1-4094-8194-2 [dostęp 2025-10-29] (ang.).
- 1 2 Bitwa pod Wopławkami – Magna Masuria [online] [dostęp 2025-10-29].
- 1 2 Inscenizacja „bitwy stulecia” wygranej przez Krzyżaków [online], dzieje.pl [dostęp 2025-10-29].