Bog of Allen

Bog of Allen

Móin Alúine

Bog of Allen, w oddali Croghan Hill, Offaly
Państwo	Irlandia
Powierzchnia	950 km²
Rodzaj obiektu	torfowisko wysokie
Położenie na mapie Irlandii Bog of Allen
53°16,8′N 6°57,6′W/53,280000 -6,960000

Bog of Allen (irl. Móin Alúine) – kompleks torfowisk wysokich w prowincji Leinster w Irlandii, obejmujący obszar około 950 km². Rozciąga się na terenach 9 hrabstw, m.in. Kildare, Offaly, Laois, Westmeath i Meath oraz jest źródłem rzeki Boyne^[1].

Torfowisko powstało w zagłębieniach terenu ukształtowanych podczas ostatniego zlodowacenia^[2]. Roślinność torfowiska stanowią głównie torfowce, wrzosy, wełnianki czy rosiczki. Obszar ten stanowi siedlisko dla wielu gatunków zwierząt (m.in. lisy, wiewiórki), ptaków wodno-błotnych (m.in. pustułki, rudziki) oraz owadów (m.in. przeplatki, ważki)^[1][3][4]. Ze względu na stopień degradacji gatunkowej i ekologicznej, przetrwałe, nienaruszone fragmenty torfowiska są obecnie objęte ochroną w ramach europejskiej sieci ekologicznej Natura 2000 jako specjalne obszary ochrony siedlisk (SAC)^[5].

Torfowiska w Irlandii przez wieki uważano za nieużytki, w XVIII i XIX wieku starano się je osuszać na potrzeby rolnictwa, ale ostatecznie torf stał się głównym źródłem opału dla lokalnej ludności. W XX wieku eksploatacja przybrała charakter przemysłowy za sprawą założonej w 1946 roku państwowej spółki Bord na Móna^[1][6].

W drugiej połowie XX wieku torf wydobywano na skalę masową głównie do produkcji energii elektrycznej w elektrowniach cieplnych, produkcji brykietu opałowego i celów ogrodniczych^[6]. Wskutek drenażu oraz wydobycia przemysłowego w ciągu ostatnich 400 lat zniszczeniu uległo ponad 90% pierwotnego ekosystemu torfowiska^[1].

Wraz ze wzrostem świadomości ekologicznej oraz polityką klimatyczną Unii Europejskiej, pod koniec drugiej dekady XXI wieku rozpoczęto wycofywanie się z przemysłowego wydobycia torfu. W 2020 roku spółka Bord na Móna zakończyła pozyskiwanie torfu do celów energetycznych, a w styczniu 2021 roku ogłosiła całkowite i formalne zakończenie wszelkiej działalności wydobywczej^[7][8].

Od początku lat 20. XXI wieku na terenie Bog of Allen zaczęto realizować wielkoskalowe projekty nawadniania (ang. re-wetting) i renaturyzacji torfowisk, mające na celu przywrócenie zdolności do magazynowania dwutlenku węgla, odbudowę lokalnej bioróżnorodności i tworzenie parków ekologicznych i tras turystycznych^[9][10].