Bomba latająca

Bomba latająca (ang. flying bomb) to załogowy lub bezzałogowy statek powietrzny albo samolot przenoszący dużą wybuchową głowicę bojową, będący poprzednikiem współczesnych pocisków manewrujących^[1][2]. W odróżnieniu od samolotu bombowego, przeznaczonego do przenoszenia i zrzucania bomb, bomba latająca sama stanowi środek rażenia i po naprowadzeniu na cel ulega zniszczeniu podczas ataku^[3][4][5].

Określenie „bomba latająca” najczęściej kojarzone jest z dwiema konkretnymi broniami z okresu II wojny światowej: niemiecką V-1 i japońską Ohką^[6][2]. Pierwsza była bezzałogowa, jako pierwszy znany pocisk manewrujący użyty bojowo; druga przenosiła pilota podczas misji kamikaze^[7][2]. Od zwykłych samolotów używanych w atakach kamikaze Ohkę odróżniało to, że była konstrukcją zaprojektowaną od początku jako pilotowany środek samobójczego ataku, a nie standardowym samolotem użytym w tej roli^[8][9].

W numerze czasopisma The Sphere z 13 marca 1915 opublikowano materiał pt. „The Possibilities of an Aerial Torpedo Controlled by Wireless”, dotyczący koncepcji zdalnie sterowanej „torpedy powietrznej”^[10][11].

Pierwszą próbę zbudowania bomby latającej (alternatywnie nazywanej w marynarce „aerial torpedo”) podjął Elmer Sperry dla United States Navy w 1916; konstrukcja ta nosiła nazwę Hewitt-Sperry Automatic Airplane i była oparta na wodnosamolocie Curtiss N-9^[12]. Doprowadziło to do powstania przeznaczonej do tego celu konstrukcji Curtissa, Curtiss-Sperry Flying Bomb, która okazała się niemal całkowicie nieudana^[1][12]. United States Army także próbowały opracować bombę latającą w czasie I wojny światowej – Kettering Bug – ale wojna zakończyła się, zanim program mógł dojrzeć^[13]. W okresie międzywojennym pokrewną koncepcję rozwijano w Wielkiej Brytanii w postaci RAE Larynx, bezzałogowego samolotu projektowanego jako kierowana broń przeciw okrętom i traktowanego jako poprzednik późniejszych pocisków manewrujących^[14].

Działająca, lecz nieudana niemiecka bomba latająca Mistel była w istocie ogromnym ładunkiem kumulacyjnym zamontowanym na przebudowanym płatowcu dwusilnikowego bombowca średniego (najczęściej Junkers Ju 88) w miejscu kabiny, naprowadzanym przez myśliwiec umieszczony na górze. Myśliwiec najpierw obierał kurs na cel, a następnie uwalniał Mistela, który kontynuował lot do celu^[15][16].

Podczas II wojny światowej również Stany Zjednoczone rozwijały podobne środki bojowe, określane w dokumentach amerykańskich jako assault drones^[17]. Do ograniczonego użycia bojowego wszedł m.in. Interstate TDR-1; według Naval History and Heritage Command w ciągu dwóch miesięcy wykonano 50 lotów bojowych tych maszyn, uzyskując 31 trafień^[18]. W operacjach Aphrodite i Anvil próbowano także wykorzystywać bombowce wypełnione materiałami wybuchowymi, sterowane radiowo po opuszczeniu ich przez załogę, jednak programy te nie odniosły większego sukcesu^[19][20]. Najbardziej znanym przykładem bomby latającej jest niemiecka V-1, z których wiele atakowało Londyn w 1944 podczas II wojny światowej^[6][21][22]. Później V-1 używano także przeciw Antwerpii; łącznie Niemcy wystrzelili ponad 20 tys. takich pocisków, głównie przeciw Londynowi i Antwerpii^[23][24].

Powstała także załogowa odmiana V-1 w ramach projektu Reichenberg, testowana jako pilotowana wersja tej broni^[7].

Bomby latające mogą być napędzane lub beznapędowe, załogowe lub bezzałogowe, choć beznapędowe bomby latające, takie jak Bat United States Navy oraz niemieckie Hagelkorn („gradzina”) i Fritz X projektowane podczas II wojny światowej, są zwykle określane jako bomby szybujące^[25][26][27]. Bomby latające są analogiczne do współczesnych pocisków manewrujących, takich jak napędzany silnikiem odrzutowym Tomahawk i napędzany rakietowo Exocet, w tym sensie, że są wyposażone w skrzydła zapewniające siłę nośną na dużym dystansie i zazwyczaj mają silniki pracujące aż do momentu uderzenia^[28][29]. Znacząco różni się to od pocisków balistycznych, które są wystrzeliwane po trajektorii balistycznej i nie wykorzystują siły nośnej, aby dotrzeć do celu^[30].

• Bomba szybująca
• UMPK
• Amunicja krążąca