Boulton Paul Aircraft
| Państwo | |
|---|---|
| Siedziba | |
| Data powstania |
1915 |
| Data likwidacji |
1961 |
| Prezes |
John Dudley Northll |
Boulton Paul Aircraft – brytyjska wytwórnia lotnicza działająca w latach 1915–1961, wywodząca się z przedsiębiorstwa Boulton & Paul Ltd. z Norwich[1]. Firma odegrała istotną rolę w brytyjskim przemyśle lotniczym okresu obu wojen światowych, zarówno jako producent licencyjny samolotów wojskowych, jak i jako konstruktor własnych projektów. Najbardziej znanymi konstrukcjami przedsiębiorstwa były myśliwiec Defiant oraz samolot szkolny Balliol.
Historia
Przedsiębiorstwo zostało założone w 1797 roku jako Boulton and Paul Ltd. i specjalizowało się w konstrukcjach stalowych, prefabrykacji budynków oraz wyrobach stolarskich[2]. Dopiero wybuch I wojny światowej oraz gwałtowny wzrost zapotrzebowania na samoloty wojskowe doprowadziły do włączenia firmy w produkcję lotniczą w 1915 roku. Początkowo działalność ta miała charakter podwykonawczy, a pierwszymi samolotami budowanymi w zakładach w Norwich były konstrukcje licencyjne, w tym Royal Aircraft Factory F.E.2b[3].

W latach 1916–1918 Boulton & Paul stał się jednym z największych brytyjskich producentów samolotów, wytwarzając na dużą skalę m.in. Sopwith Camel oraz Sopwith Snipe[4]. Równolegle przedsiębiorstwo rozwinęło własne zaplecze badawczo-konstrukcyjne w Mousehold, obejmujące tunel aerodynamiczny, laboratoria materiałowe oraz biura obliczeniowe. Pozwoliło to na podjęcie prób projektowania własnych samolotów, z których pierwszym był prototypowy myśliwiec Boulton Paul Bobolink[5].
Po zakończeniu wojny firma znalazła się w trudnej sytuacji spowodowanej masowymi anulowaniami zamówień wojskowych, jednak zdecydowała się utrzymać dział lotniczy i kontynuować działalność projektową[6]. W okresie międzywojennym Boulton Paul rozwijał zarówno konstrukcje doświadczalne, jak i samoloty szkolne oraz bombowe, stopniowo specjalizując się w maszynach wyposażonych w wieżyczki strzeleckie własnej konstrukcji. Do najważniejszych projektów tego okresu należały bombowiec Bourges oraz samoloty szkolne Bugle[7]. W 1934 roku firma przyjęła nazwę Boulton Paul Aircraft Ltd[8].
Największe znaczenie w historii przedsiębiorstwa przypadło na okres II wojny światowej. Głównym produktem firmy stał się myśliwiec Boulton Paul Defiant, zaprojektowany jako samolot przechwytujący uzbrojony w obrotową wieżyczkę strzelecką[9]. Równolegle Boulton Paul produkował wieżyczki strzeleckie dla bombowców RAF oraz realizował szeroką produkcję podwykonawczą[10].
Po 1945 roku przedsiębiorstwo podjęło próbę dostosowania się do realiów lotnictwa odrzutowego. Najważniejszym powojennym projektem był zaawansowany samolot szkolny Balliol, opracowany z myślą o potrzebach Royal Air Force[11]. Zmiany w doktrynie szkolenia pilotów oraz ograniczenia budżetowe doprowadziły jednak do zakończenia programu. W latach 50. XX w. firma stopniowo wycofywała się z produkcji samolotów, kończąc działalność lotniczą w 1961 roku[12]. W 1969 r. stała się częścią Dowty Group[13].
Opracowane samoloty

Konstrukcje własne
- Boulton Paul Bobolink – prototypowy jednomiejscowy myśliwiec[5]
- Boulton Paul Bourges – średni bombowiec dwusilnikowy[14]
- Boulton Paul Bugle (P.25 / P.25A) – samolot szkolny i doświadczalny[15]
- Boulton Paul Overstrand – zmodernizowana wersja bombowca Handley Page Heyford[16]
- Boulton Paul Defiant – myśliwiec[17]
- Boulton Paul Balliol – samolot szkolny[11]

Produkcja licencyjna i podwykonawcza
- Royal Aircraft Factory F.E.2b
- Sopwith Camel
- Sopwith Snipe
- Hawker Demon
- Blackburn Roc[18]
Przypisy
- ↑ Brew 1993 ↓, s. 1–3.
- ↑ Brew 1993 ↓, s. 1–6.
- ↑ Gunston 1993 ↓, s. 55.
- ↑ Brew 1993 ↓, s. 13–19.
- 1 2 Brew 1993 ↓, s. 15–19.
- ↑ Brew 1993 ↓, s. 35–40.
- ↑ Brew 1993 ↓, s. 41–78.
- ↑ Jankiewicz 1994 ↓, s. 101.
- ↑ Brew 1993 ↓, s. 101–118.
- ↑ Brew 1993 ↓, s. 126–132.
- 1 2 Brew 1993 ↓, s. 170–184.
- ↑ Brew 1993 ↓, s. 185–190.
- ↑ Gunston 1993 ↓, s. 56.
- ↑ Brew 1993 ↓, s. 41–48.
- ↑ Brew 1993 ↓, s. 60–67.
- ↑ Brew 1993 ↓, s. 82–88.
- ↑ Brew 1993 ↓, s. 101–125.
- ↑ Brew 1993 ↓, s. 7–14, 92–100.
Bibliografia
- Alec Brew: Boulton Paul aircraft since 1915. London: Putnam Aeronautical Books, 1993. ISBN 0-85177-860-7. OCLC 30110470.
- Bill Gunston: World encyclopaedia of aircraft manufacturers : from the pioneers to the present day. Annapolis: Naval Institute Press, 1993. ISBN 978-1-55750-939-0. OCLC 30591915.
- Zbigniew Jankiewicz: Samoloty i śmigłowce wojskowe - B. Warszawa: Bellona, 1994. tom 4. ISBN 83-11-08241-3. OCLC 1412086801.