Brachyarthrum limitatum
| Brachyarthrum limitatum | |||
| Fieber, 1858 | |||
 Imago | |||
| Systematyka | |||
| Domena | |||
|---|---|---|---|
| Królestwo | |||
| Typ | |||
| Gromada | |||
| Rząd | |||
| Podrząd | |||
| Infrarząd |
Cimicomorpha | ||
| Nadrodzina | |||
| Rodzina | |||
| Podrodzina | |||
| Plemię |
Phylini | ||
| Rodzaj |
Brachyarthrum | ||
| Gatunek |
Brachyarthrum limitatum | ||
| Synonimy | |||
| |||
Brachyarthrum limitatum – gatunek pluskwiaka z podrzędu różnoskrzydłych, rodziny tasznikowatych i podrodziny Phylinae, jedyny z monotypowego rodzaju Brachyarthrum. Zamieszkuje Europę i północną część Azji. Jest drapieżnikiem bytującym na osikach.
Taksonomia
Gatunek ten opisany został po raz pierwszy w 1852 roku przez Carla Henrika Bohemana na podstawie okazu z Gusum w Szwecji pod nazwą Phytocoris nigriceps[1][2]. Okazała się ona jednak młodszym homonimem nazwy wprowadzonej w 1829 roku przez Carla Fredrika Falléna[2]. W związku z tym za ważny uznaje się epitet wprowadzony wraz z rodzajem w 1858 roku przez Franza X. Fiebera. Lokalizacja typowa leży w tym przypadku w Bohemii[3][2].
Morfologia
Pluskwiak o ciele długości od 4,3 do 4,8 mm[4], w zarysie podługowato-owalnym u samic i bardziej wydłużonym u samców[4][5], z wierzchu porośniętym cienkimi, jasnymi włoskami. Kłujka sięga ku tyłowi poza środkową parę bioder. Ciemię samca jest nieco węższe, a samicy nieco szersze niż średnica oka[5]. Dymorfizm płciowy zaznacza się także w ubarwieniu. Samce są z wierzchu brązowe do brązowoczarnych z czarną głową, jasnym przednim płatem przedplecza oraz żółto lub czerwonożółto rozjaśnioną przednią częścią klinika półpokryw. Samice są jasnobrązowe do czerwonawobrązowych z rozjaśnieniem pośrodku wierzchu czarnej głowy oraz jednobarwnymi przedpleczem, tarczką i półpokrywami[4]. Obie płcie cechują się czarnymi lub ciemnoczerwonymi czułkami[4][6], czarnymi spodem tułowia i odwłokiem[4] oraz żółtawymi do pomarańczowych odnóżami[4][6] z brunatnymi kolcami na goleniach. Długość drugiego członu czułków jest półtorakrotnie większa niż tylnego brzegu przedplecza[4]. Stopy tylnej pary mają człon trzeci dłuższy od drugiego[5].
Ekologia i występowanie
Owad ten bytuje na osikach[4][7], gdzie przypuszczalnie poluje na mszyce i larwy stonkowatych. Owady dorosłe obserwuje się od początku czerwca do początku sierpnia. Na świat przychodzi jedno pokolenie rocznie. Jaja są stadium zimującym[7].
Gatunek palearktyczny. W Europie znany jest z Wielkiej Brytanii, Francji, Holandii, Luksemburga, Niemiec, Szwajcarii, Austrii, Danii, Szwecji, Norwegii, Finlandii, Estonii, Polski, Czech, Węgier, Białorusi, Ukrainy, Mołdawii, Słowenii oraz północy europejskiej części Rosji, w Azji zaś z syberyjskiej i dalekowschodniej części Rosji oraz Mongolii[8].
W Polsce owad skrajnie rzadki. Odnajdywano go na południu kraju przed drugą wojną światową[4][9]. Potem nie widziany był przez ponad pół wieku[9]. Ponownie odnaleziony został dopiero w 2020 roku w Krakowie[10]. W Niemczech spotykany jest sporadycznie, częściej na północy niż na południu. W Austrii znany jest wyłącznie z doniesień historycznych[7]. W Szwajcarii wykazany został z pojedynczego stanowiska w Lugano[5]. W Wielkiej Brytanii jest dość szeroko rozpowszechniony na terenie południowej i środkowej Anglii[6].
Przypisy
- ↑ C.H. Boheman. Nya svenska Hemiptera. „Öfversigt af Kongl. Vetenskaps-Akademiens Förhandlingar”. 9, s. 65-80, 1852.
- 1 2 3 Berend Aukema (red.): Brachyarthrum limitatum Fieber, 1858 – Taxonomy and synonyms. [w:] Catalogue of Palearctic Heteroptera [on-line]. Naturalis Biodiversity Center. [dostęp 2025-12-17].
- ↑ F.X. Fieber. Criterien zur generischen Theilung der Phytocoriden (Capsini aut.). „Wiener Entomologische Monatschrift”. 2, s. 335, 1858.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Jacek Gorczyca, Aleksander Herczek: Klucze do oznaczania owadów Polski cz. XVIII, zeszyt 6b: Tasznikowate, Phylinae. Toruń: Polskie Towarzystwo Entomologiczne, 2004, s. 72-74.
- 1 2 3 4 Paride Dioli. Brachyarthrum limitatum Fieber (Hemiptera: Heteroptera: Miridae) new to Southern Europe. „Bollettino della Società Ticinese di Scienze Naturali”. 102, s. 121-122, 2014. ISSN 0379-1254.
- 1 2 3 Brachyarthrum limitatum. [w:] British Bugs. An online identification guide to UK Hemiptera [on-line]. [dostęp 2025-12-18].
- 1 2 3 Ekkehard Wachmann, Albert Melber, Jürgen Deckert: Wanzen (= Die Tierwelt Deutschlands und der angrenzenden Meeresteile nach ihren Merkmalen und nach ihrer Lebensweise. 75. Teil). Band 2: Cimicomorpha: Microphysidae (Flechtenwanzen), Miridae (Weichwanzen). Keltern: Goecke & Evers, 2006, s. 216. ISBN 3-931374-57-2.
- ↑ Berend Aukema (red.): Brachyarthrum limitatum Fieber, 1858 – Distribution. [w:] Catalogue of Palearctic Heteroptera [on-line]. Naturalis Biodiversity Center. [dostęp 2025-12-17].
- 1 2 Grzegorz Gierlasiński, Artur Taszakowski: Brachyarthrum limitatum. [w:] Pluskwiaki różnoskrzydłe (Hemiptera: Heteroptera) Polski [on-line]. [dostęp 2025-12-18].
- ↑ Gierlasiński G.; Kolago G.; Pacuk B.; Taszakowski A.; Syratt M.; Regner J.; Żóralski R.; Rutkowski T.; Kania J.; Kucza W.; Miłkowski M.; Masłowski A.. Przyczynek do rozmieszczenia pluskwiaków różnoskrzydłych (Hemiptera: Heteroptera) w Polsce – III. „Heteroptera Poloniae - Acta Faunistica”. 15, s. 31–68, 2021.