Broncia Koller-Pinell

Broncia Koller-Pinell
Bronisława Pineles
	; Broncia Koller-Pinell (ok. 1900)
Data i miejsce urodzenia	25 lutego 1863 ; Sanok
Data i miejsce śmierci	26 kwietnia 1934 ; Wiedeń
Dziedzina sztuki	malarstwo

Broncia Koller-Pinell, właśc. Bronisława Pineles (ur. 25 lutego 1863 w Sanoku, zm. 26 kwietnia 1934 w Wiedniu) – austriacka malarka żydowskiego pochodzenia, przedstawicielka wiedeńskiego secesjonizmu.

Życiorys

Urodziła się jako Bronisława Pineles 25 lutego 1863 w Sanoku^[1]^[2]. Była córką przedsiębiorcy budowlanego i fabrykanta Saula Pinelesa (1834–1903) i Clary (Chaja) z domu Herzig (1834–1910)^[1]. Jej rodzeństwem byli: Markus (wzgl. Mordechaj, 1853–1931), Stanislaus Pineles (właśc. Stanisław, 1857–1921, doktor prawa rzymskiego na Uniwersytecie Wiedeńskim), Etka (1859–1936, żona prof. dr. Josefa Herziga), Friedrich (1868–1936, lekarz doktor)^[2].

W 1870 razem ze swoimi rodzicami przeniosła się z Sanoka do Wiednia, gdzie następnie otrzymywała prywatne wykształcenie malarskie w pracowniach Roberta Raaba i Aloisa Deluga. W roku 1885 ukazały się po raz pierwszy publicznie jej prace. W latach 1885–1887 studiowała na prowadzonej przez Monachijskie Zrzeszenie Artystek Akademii dla Kobiet u Ludwiga von Hertericha. W tym czasie monachijska Akademia Sztuk Pięknych była niedostępna dla kobiet. Broncia Pinell wystawiała w tym czasie m.in. w wiedeńskiej galerii Wiener Künstlerhaus, następnie w Monachium oraz Lipsku. W tym okresie twórczości oraz studiów poznała m.in. kompozytora i muzyka Hugo Wolfa.

Uchwałą z 1890 została uznana przynależną do gminy Sanok^[1]. W 1896 wyszła za mąż za austriackiego lekarza Hugo Kollera^[3] (katolika), z którym miała dwoje dzieci, które wychowywali w wierze katolickiej^[4]. Razem z mężem wyjechała i mieszkała następnie do 1902 w Norymberdze^[3], jednak po sześciu latach powróciła do Wiednia. Po powrocie związała się z grupą malarzy secesjonistów skupionych wokół Gustava Klimta^[4].

W 1904 odziedziczyła dom w podgórskiej miejscowości Oberwaltersdorf urządzony i wyposażony przez Josefa Hoffmanna i Kolo Mosera. W tym domu malarka gościła wielu znanych artystów i naukowców m.in. Egona Schiele czy Sigmunda Freuda^[5]. Po zakończeniu I wojny światowej nawiązała kontakty z Antonem Faistauerem, Albertem Paris Güterslohem i Franzem von Zülow.

Zmarła 26 kwietnia 1934 w Wiedniu. Została pochowana na cmentarzu Döblinger Friedhof w Wiedniu.

W 1961 r. pośmiertnie poświęcono jej dużą wystawę w Wiedniu, zainicjowaną przez jej córkę Silvię, która pragnęła przypomnieć twórczość matki^[5].

Twórczość

Broncia Koller-Pinell uznawana jest obok Olgi Wisinger-Florian, Tiny Blau i Marie Egner za jedną z najwybitniejszych artystek malarstwa austriackiego, reprezentującego ówczesne prądy malarskie od impresjonizmu, art nouveau do ekspresjonizmu oraz Neue Sachlichkeit.

Tematami ich prac były głównie akty, autoportrety i portrety oraz „spokój życia”. Sztuka jej oraz pozostałych napotkała się w okresie ich spełnionej twórczości z licznymi omówieniami oraz twardą krytyką recenzentów.

Wybrane prace

Orangenhain an der französischen Riviera (Gaj oliwny na francuskiej Riwierze) (Wiedeń, Österreichische Galerie Belvedere), 1903
Die Mutter der Künstlerin (Matka artystki) (Wiedeń, Österreichische Galerie Belvedere, 1907)
Sitzende – Marietta (Siedząca – Marietta) (Sammlung Eisenberger), 1907
Die Ernte (Żniwa) (Wiedeń, Österreichische Galerie Belvedere), 1908
Stilleben mit Früchten und Papagei (Martwa natura z owocami i papugą) (St. Pölten, Niederösterreichisches Landesmuseum), 1910,
Töpfermarkt (Rynek garncarski) (St. Pölten, Niederösterreichisches Landesmuseum), 1910,
Bildnis Anna Mahler (Portret Anny Mahler) (Sammlung Eisenberger), 1921
Bäumchen im Schnee (Drzewka w śniegu) (Wiedeń, Leopold Museum),