Bronisław Berman

Bronisław Berman
Jankowski, Wiktor Stasiak, Bronek Muranowski
	; Zdjęcie po aresztowaniu w Polsce
Data i miejsce urodzenia	14 marca 1903 ; Warszawa, Królestwo Polskie
Data i miejsce śmierci	16 lutego 1943 ; Solikamsk, RFSRR, ZSRR
Partia	KPZU

Bronisław Berman ps. Jankowski, Wiktor Stasiak, Bronek Muranowski, Manswet, Robert, Stasiek, Wiktor (ur. 14 marca 1903 w Warszawie, zm. 16 lutego 1943 w Solikamsku^[1]) – działacz komunistyczny, sekretarz Komitetu Centralnego Związku Młodzieży Komunistycznej (KC ZMK) i Sekretariatu Krajowego Komitetu Centralnego Komunistycznej Partii Zachodniej Ukrainy (KC KPZU), przedstawiciel Komunistycznej Partii Zachodniej Ukrainy w sekcji polskiej Komitetu Wykonawczego Kominternu (IKKI).

Życiorys

Urodzony w rodzinie żydowskiej, syn Eliasza. Skończył 7 klas gimnazjum. Od 1919 działacz KPRP na Muranowie i organizacji młodzieży komunistycznej „Młoda Komuna”. Współorganizator (1920) i czołowy działacz Komunistycznego Związku Młodzieży Robotniczej. Działał w Klubie Młodzieży Robotniczej na Powiślu, uczestniczył w demonstracjach i strajkach organizowanych przez KPRP. W 1920 był sekretarzem Związku Zawodowego Elektromonterów. Członek Centralnego Wydziału Młodzieży przy KC KPRP, współorganizował zjazd kół młodzieży komunistycznej, na których utworzono Związek Młodzieży Komunistycznej. Na I Zjeździe ZMK 17 marca 1922 w Warszawie został wybrany do Komitetu Centralnego. Był również współautorem deklaracji programowej przyjętej na tym Zjeździe.

W 1922 został sekretarzem KC, jednak w tym samym roku został aresztowany i do 1926 był więziony, po czym ponownie był sekretarzem KC ZMK. Od września 1928 przedstawiciel KC ZMK w Komitecie Wykonawczym Komunistycznej Międzynarodówki Młodzieży. Od czerwca 1929 kierował Centralną Redakcją Komunistycznej Partii Polski i był przedstawicielem Sekretariatu KC partii w Komitecie Centralnym ZMK. W 1930 był sekretarzem Obwodu Węglowego KPP. Od marca 1932 członek Sekretariatu Krajowego KC KPZU. Brał udział w IV Zjeździe KPP (latem 1927 pod Moskwą), VI Kongresie Kominternu (latem 1928 w Moskwie) i równocześnie w V Kongresie Komunistycznej Międzynarodówki Młodzieży (został wówczas wybrany do jej Komitetu Wykonawczego), VI Plenum KC KPP (w czerwcu 1929 w Berlinie), VI Plenum KC KPZU, VI Zjeździe KPP (jesienią 1932 koło Mohylewa), II Plenum KC KPP (24 listopada 1933), XIII Plenum Komitetu Wykonawczego Kominternu (IKKI) (w listopadzie-grudniu 1933) i IV Zjeździe KPZU (jesienią 1934 koło Kijowa), II Zjeździe KPZB i VII Kongresie Kominternu (latem 1935 w Moskwie).

U progu wielkiej czystki 19 września 1935 aresztowany przez NKWD w Kijowie w związku z tzw. sprawą POW. W chwili aresztowania pełnił funkcję przedstawiciela Komunistycznej Partii Zachodniej Ukrainy w sekcji polskiej Komitetu Wykonawczego Kominternu (IKKI). Na posiedzeniu Trybunału Wojskowego Kijowskiego Okręgu Wojskowego w dniach 19–23 czerwca 1936 skazany za rzekomą przynależność do Polskiej Organizacji Wojskowej na dziesięć lat łagru^[1]. Zmarł 16 lutego 1943 roku podczas odbywania kary w Usolskim Poprawczym Obozie Pracy w Solikamsku w obwodzie permskim RFSRR^[1]. Został zrehabilitowany pośmiertnie 14 marca 1956 roku^[1].

Brat Wiktora Borowskiego (Arona Bermana), stryj Marka Borowskiego.

Przypisy

1 2 3 4 OłeksandrO. Rublow OłeksandrO., WołodymyrW. Repryncew WołodymyrW., Репресії проти поляків в Україні у 1930-ті роки, „З архівів ВУЧК–ГПУ–НКВД–КГБ”, 1/2, 1995, s. 46 [dostęp 2025-10-20] (ukr.).

Bibliografia

Słownik biograficzny działaczy polskiego ruchu robotniczego t. 1, Warszawa 1978.

[:0-1] 1 2 3 4 OłeksandrO. Rublow OłeksandrO., WołodymyrW. Repryncew WołodymyrW., Репресії проти поляків в Україні у 1930-ті роки, „З архівів ВУЧК–ГПУ–НКВД–КГБ”, 1/2, 1995, s. 46 [dostęp 2025-10-20] (ukr.).

[1]