Bronisław Szmidt
 Zdjęcie z akt śledztwa | |
| Imię i nazwisko |
Bazyli Szmidt |
|---|---|
| Data i miejsce urodzenia |
1894 |
| Data i miejsce śmierci |
4 grudnia 1937 |
| Przyczyna śmierci | |
| Zawód, zajęcie | |
| Narodowość |
polska |
| Partia | |
Bronisław Szmidt właśc. Bazyli (Wasyl) Szmidt[1][2], ros. Василий Павлович Шмидт[3] (ur. w maju 1894[4] w Irkucku[3], zm. 4 grudnia 1937 w Butowie[3]) – polski działacz komunistyczny, członek SPD[3], KPP[5] i WKP(b)[3], historyk ruchu robotniczego, wydawca źródeł, pracownik Instytutu Marksa – Engelsa – Lenina (IMEL) w Moskwie. Obok Józefa Krasnego i Henryka Bitnera jeden z czołowych polskich historyków ruchu robotniczego w ZSRR.
Życiorys
Urodził się w rodzinie polskich zesłańców na Syberii, syn Pawła[2]. Absolwent historii na Uniwersytecie Lwowskim. Następnie pracował jako nauczyciel w Kielcach i Równem. Członek SPD w latach 1912–1914, KPRP od 1918 do 1919, od 1919 należał do WKP(b)[3]. W latach 1921–1922 więziony, następnie na emigracji w Związku Radzieckim. Tam od 1924 wykładał historię w polskich technikach pedagogicznych w Leningradzie i w Kijowie. Od 1924 zastępca dyrektora polskiego technikum w Leningradzie, a od 1930 dyrektor Polskiego Technikum Pedagogicznego w Kijowie[1]. W latach 1932–1936 pracownik IMEL w Moskwie. Był również zastępcą kierownika działu w redakcji Izwiestii[3].
Aresztowany 21 września 1937 pod zarzutem nacjonalistycznej agitacji kontrrewolucyjnej i powiązań ze szpiegiem polskiego wywiadu, a 28 listopada 1937 skazany na karę śmierci[3]. 4 grudnia 1937 rozstrzelany w miejscu egzekucji Butowo. Zrehabilitowany przez Kolegium Wojskowe Sądu Najwyższego ZSRR 12 listopada 1955[3].
Wybrane publikacje
- Socjaldemokracja Królestwa Polskiego i Litwy: materiały i dokumenty. 1, 1893-1904, oprac. B. Szmidt; Instytut Marksa-Engelsa-Lenina przy CK WKP(b), Moskwa: Towarzystwo Wydawnicze Robotników Zagranicznych w ZSRR 1934.
- Socjaldemokracja Królestwa Polskiego i Litwy: materiały i dokumenty. 2, 1914-1918, oprac. B. Szmidt, pod red. S. Krzyżanowskiego, Moskwa: Towarzystwo Wydawnicze Robotników Zagranicznych w ZSRR 1936.
Przypisy
- 1 2 Adam Rafał Kaczyński, Sprawa fikcyjnej Polskiej Organizacji Wojskowej 1933−1934 w świetle dokumentów GPU/NKWD (Organizacje „Kijowska” i „Podolska”), „Kwartalnik Kresowy”, 1, 2022, s. 41 [dostęp 2025-10-21].
- 1 2 Dokumenty udostępnione [online], Południowo-Wschodni Instytut Naukowy w Przemyślu, s. 17–18 [dostęp 2025-10-21].
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Шмидт Василий Павлович (1894) [online], Открытый список [dostęp 2025-10-21] (ros.).
- ↑ Alicja Pacholczyk, SZMIDT Bronisław, [w:] Maria Prosińska-Jackl (red.), Słownik historyków polskich, Warszawa: Wiedza Powszechna, 1994, s. 509, ISBN 978-83-214-1051-7 [dostęp 2025-10-21].
- ↑ Feliks Tych (red.), Socjaldemokracja Królestwa Polskiego i Litwy: materiały i dokumenty. T. 1, 1893-1903, t. cz. 1. 1893-1897, Warszawa: Książka i Wiedza, 1957, s. 497.
Bibliografia
- Alicja Pacholczyk, Szmidt Bronisław [w:] Słownik historyków polskich, red. Maria Prosińska-Jackl, Warszawa: Wiedza Powszechna 1994, s. 509.