Brookesia

	Brookesia
	J.E. Gray, 1865
	; Brookesia vadoni
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	zauropsydy
Rząd	łuskonośne
Nadrodzina	Iguania
Rodzina	kameleonowate
Rodzaj	Brookesia
	Typ nomenklatoryczny
	Chamaeleo superciliaris Kuhl, 1820
Synonimy
	Leandria Angel, 1933; Evoluticauda Angel, 1942;
	Leandria Angel, 1933; Evoluticauda Angel, 1942;
Gatunki
	32 gatunki – zobacz opis w tekście
	32 gatunki – zobacz opis w tekście

Brookesia – rodzaj jaszczurek z rodziny kameleonowatych (Chamaeleonidae).

Zasięg występowania

Rodzaj obejmuje gatunki występujące endemicznie na Madagaskarze (włącznie z Nosy Be)^[5]^[6].

Charakterystyka

Gatunki z tego rodzaju charakteryzują się najmniejszymi rozmiarami spośród całej rodziny. Prowadzą naziemny tryb życia.

Systematyka

Etymologia

Brookesia: Joshua Brookes (1761–1833), brytyjski anatom i przyrodnik^[7].
Leandria: Jacques Désiré Leandri (1903–1982), francuski botanik i mykolog^[3]. Gatunek typowy: Leandria perarmata Angel, 1933.
Evoluticauda: łac. evolutio „rozwinięcie”, od evolvo „rozwijać”^[8]; cauda „ogon”^[9]. Gatunek typowy: Brookesia tuberculata Mocquard, 1894.

Podział systematyczny

Do rodzaju należą następujące gatunki^[5]:

Brookesia antakarana Raxworthy & Nussbaum, 1995
Brookesia bekolosy Raxworthy & Nussbaum, 1995
Brookesia betschi Brygoo, Blanc & Domergue, 1974
Brookesia bonsi Ramanantsoa, 1980
Brookesia brunoi Crottini, Miralles, Glaw, Harris, Lima & Vences, 2012
Brookesia brygooi Raxworthy & Nussbaum, 1995
Brookesia confidens Glaw, Köhler, Townsend & Vences, 2012
Brookesia decaryi Angel, 1939
Brookesia dentata Mocquard, 1900
Brookesia desperata Glaw, Köhler, Townsend & Vences, 2012
Brookesia ebenaui (Boettger, 1880)
Brookesia exarmata Schimmenti & Jesu, 1996
Brookesia griveaudi Brygoo, Blanc & Domergue, 1974
Brookesia karchei Brygoo, Blanc & Domergue, 1970
Brookesia lambertoni Brygoo, Blanc & Domergue, 1970
Brookesia lineata Raxworthy & Nussbaum, 1995
Brookesia micra Glaw, Köhler, Townsend & Vences, 2012
Brookesia minima Boettger, 1893 – kameleon karłowaty^[10]
Brookesia nana Glaw, Köhler, Hawlitschek, Ratsoavina, Rakotoarison, Scherz & Vences, 2021
Brookesia nofy Rakotoarison, Hasiniaina, Glaw & Vences, 2024
Brookesia perarmata (Angel, 1933)
Brookesia peyrierasi Brygoo & Domergue, 1974
Brookesia ramanantsoai Brygoo & Domergue, 1975
Brookesia stumpffi Boettger, 1894
Brookesia superciliaris (Kuhl, 1820) – liścioleon rogaty^[11]
Brookesia tedi Scherz, Köhler, Rakotoarison, Glaw & Vences, 2019
Brookesia therezieni Brygoo & Domergue, 1970
Brookesia thieli Brygoo & Domergue, 1969
Brookesia tristis Glaw, Köhler, Townsend & Vences, 2012
Brookesia tuberculata Mocquard, 1894
Brookesia vadoni Brygoo & Domergue, 1968
Brookesia valerieae Raxworthy, 1991

Ochrona

Wszystkie gatunki z tego rodzaju zostały objęte konwencją waszyngtońską CITES (załącznik II, a Brookesia perarmata - załącznik I)^[12].

Przypisy

↑ Brookesia, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
↑ J.E. Gray. Revision of the genera and species of Chamaeleonidae, with the description of some new species. „Proceedings of the Zoological Society of London”. 32, s. 467, 476, 1865. (ang.).
1 2 F. Angel. Sur un genre malgache nouveau de la famille des Chamæleontidés. „Bulletin du Muséum national d’histoire naturelle”. 2^e série. 5 (6), s. 443, 1933. (fr.).
↑ F. Angel. Les lézards de Madagascar. „Mémoires de l’Académie Malgache”. 36, s. 177, 1942. (fr.).
1 2 P. Uetz & J. Hallermann: Genus: Brookesia. The Reptile Database. [dostęp 2024-01-21]. (ang.).
↑ R. Midtgaard: Brookesia. RepFocus. [dostęp 2023-04-07]. (ang.).
↑ P. Uetz & J. Hallermann: Brookesia superciliaris (Kuhl, 1820). The Reptile Database. [dostęp 2018-10-15]. (ang.).
↑ Jaeger 1944 ↓, s. 87.
↑ Jaeger 1944 ↓, s. 43.
↑ W. Juszczyk: Gady i płazy. Wyd. 2. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1986, s. 74, seria: Mały słownik zoologiczny. ISBN 83-214-0043-4.
↑ Praca zbiorowa: Zwierzęta: encyklopedia ilustrowana. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005, s. 379. ISBN 83-01-14344-4.
↑ Appendices I, II and III of CITES. cites.org, 12 czerwca 2013. [dostęp 2013-06-28]. (ang.).

Bibliografia

Edmund C.E.C. Jaeger Edmund C.E.C., Source-book of biological names and terms, wyd. 1, Springfield: Charles C. Thomas, 1944, s. 1–256, OCLC 637083062 (ang.).

[itis-1] Brookesia, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).

[Gray-2] J.E. Gray. Revision of the genera and species of Chamaeleonidae, with the description of some new species. „Proceedings of the Zoological Society of London”. 32, s. 467, 476, 1865. (ang.).

[ang33-3] 1 2 F. Angel. Sur un genre malgache nouveau de la famille des Chamæleontidés. „Bulletin du Muséum national d’histoire naturelle”. 2^e série. 5 (6), s. 443, 1933. (fr.).

[ang42-4] F. Angel. Les lézards de Madagascar. „Mémoires de l’Académie Malgache”. 36, s. 177, 1942. (fr.).

[Uetz&Hallermann-5] 1 2 P. Uetz & J. Hallermann: Genus: Brookesia. The Reptile Database. [dostęp 2024-01-21]. (ang.).

[repfocus-6] R. Midtgaard: Brookesia. RepFocus. [dostęp 2023-04-07]. (ang.).

[Uetz&Hallermann2-7] P. Uetz & J. Hallermann: Brookesia superciliaris (Kuhl, 1820). The Reptile Database. [dostęp 2018-10-15]. (ang.).

[CITEREFJaeger1944[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015072139499;view=1up;seq=117_87]-8] Jaeger 1944 ↓, s. 87.

[CITEREFJaeger1944[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015072139499;view=1up;seq=73_43]-9] Jaeger 1944 ↓, s. 43.

[Juszczyk-10] W. Juszczyk: Gady i płazy. Wyd. 2. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1986, s. 74, seria: Mały słownik zoologiczny. ISBN 83-214-0043-4.

[pwn-11] Praca zbiorowa: Zwierzęta: encyklopedia ilustrowana. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005, s. 379. ISBN 83-01-14344-4.

[CITES-12] Appendices I, II and III of CITES. cites.org, 12 czerwca 2013. [dostęp 2013-06-28]. (ang.).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]