Bruchiowate

Bruchiowate
	; Bruzdoząb pospolity
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	mchy
Klasa	prątniki
Podklasa	Dicranidae
Rząd	widłozębowce
Rodzina	bruchiowate
	Nazwa systematyczna
	Bruchiaceae Schimp.; Coroll. Bryol. Eur. 6. 1856
	Typ nomenklatoryczny
	Bruchia Schwägr.

Bruchiowate^[4] (Bruchiaceae Schimp.) – rodzina mchów (prątników) z rzędu widłozębowców. Obejmuje cztery rodzaje^[2]^[5] z ok. 140 gatunkami spotykanymi na całym świecie, przy czym najbardziej zróżnicowanymi w strefach umiarkowanych^[5]. Do polskiej flory należy jeden gatunek z tej rodziny – bruzdoząb pospolity Trematodon ambiguus^[4]. Mchy te rosną zwykle na powierzchni gleby, często jako rośliny pionierskie^[5].

Morfologia

Gametofit: Rośliny niewielkie, rosnące w kępkach lub gęstych darniach. Łodyżki są przeważnie wzniesione, nierozgałęzione lub rozgałęzione^[5]. Listki wyrastają skrętolegle^[6] w kilku rzędach^[5]. Są lancetowate lub szydlaste, proste lub wygięte, w dolnej części podługowate do jajowatych. Listki są płaskie, całobrzegie lub drobno piłkowane w części wierzchołkowej, z pojedynczym, wyraźnym żeberkiem^[5]. Komórki u nasady listków są szersze, wyżej węższe^[5], prostokątne na przekroju^[6]. Komórki na brzegach nasady listków nie różnią się od pozostałych^[6]. Liście perychecjalne, wspierające rodnie, zwykle wyróżniają się większą długością i nieco pochwiastą nasadą^[5].

Sporofit: Seta krótka lub długa, zwykle żółta lub brązowa. Zarodnia jajowata lub walcowata, prosta lub wygięta, u nasady z wyraźną rozdętą lub wydłużoną szyją. Perystom czasem obecny i wówczas pojedynczy, składający się z 16 pojedynczych lub rozwidlonych ząbków. Czasem obecne wieczko. Czepek kapturkowaty lub infułowaty^[5].

Zarodniki: Zwykle stosunkowo duże, kulistawe do jajowatych, rzadko nerkowate, zwykle wyraźnie urzeźbione na powierzchni^[5].

Systematyka

Rodzina z rzędu widłozębowców Dicranales z podklasy Dicranidae Doweld, klasy prątniki Bryopsida Rothm., podgromady Bryophytina Engler, gromady mchy Bryophyta Schimp.^[2] Do rodziny w ujęciu Goffineta i in. należą cztery rodzaje^[2].

Podział na rodzaje^[2]^[3]^[4]

Bruchia Schwägr.
Eobruchia W. R. Buck
Pringleella Cardot
Trematodon Michx. – bruzdoząb

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2025-12-12] (ang.).
1 2 3 4 5 6 B.B. Goffinet B.B., W.R.W.R. Buck W.R.W.R., Classification of the Bryophyta, University of Connecticut, 2008– [dostęp 2025-12-12] (ang.).
1 2 Bruchiaceae Schimp., [w:] The World Flora Online [online], worldfloraonline.org [dostęp 2025-12-12] .
1 2 3 Ryszard Ochyra, Jan Żarnowiec, Halina Bednarek-Ochyra: Census Catalogue of Polish Mosses. Kraków: Polish Academy of Sciences, Institute of Botany, 2003, s. 21. ISBN 83-85444-84-X.
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Richard H. Zander: Bruchiaceae Schimper. [w:] Flora of North America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2025-12-12].
1 2 3 A.J.E. Smith: The Moss Flora of Britain and Ireland. Cambridge i in.: Cambridge University Press, 2004, s. 166. ISBN 978-0-521-54672-0.

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2025-12-12] (ang.).

[goffinet-2] 1 2 3 4 5 6 B.B. Goffinet B.B., W.R.W.R. Buck W.R.W.R., Classification of the Bryophyta, University of Connecticut, 2008– [dostęp 2025-12-12] (ang.).

[wfo-3] 1 2 Bruchiaceae Schimp., [w:] The World Flora Online [online], worldfloraonline.org [dostęp 2025-12-12] .

[ochyra-4] 1 2 3 Ryszard Ochyra, Jan Żarnowiec, Halina Bednarek-Ochyra: Census Catalogue of Polish Mosses. Kraków: Polish Academy of Sciences, Institute of Botany, 2003, s. 21. ISBN 83-85444-84-X.

[america-5] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Richard H. Zander: Bruchiaceae Schimper. [w:] Flora of North America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2025-12-12].

[smith-6] 1 2 3 A.J.E. Smith: The Moss Flora of Britain and Ireland. Cambridge i in.: Cambridge University Press, 2004, s. 166. ISBN 978-0-521-54672-0.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]