Burzyk szary

Burzyk szary
Ardenna grisea[1]
(J.F. Gmelin, 1789)
Ilustracja
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

ptaki

Podgromada

Neornithes

Infragromada

ptaki neognatyczne

Rząd

rurkonose

Rodzina

burzykowate

Rodzaj

Ardenna

Gatunek

burzyk szary

Synonimy
  • Procellaria grisea J.F. Gmelin, 1789[2]
  • Puffinus griseus (J.F. Gmelin, 1789)[1]
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]

Zasięg występowania
Mapa występowania

     zimowiska

     lęgowiska

Burzyk szary[4] (Ardenna grisea) – gatunek dużego wędrownego ptaka oceanicznego z rodziny burzykowatych (Procellariidae). Bliski zagrożenia wyginięciem. Nie wyróżnia się podgatunków[5][6][7].

Zasięg występowania

Burzyk szary gnieździ się na wyspach półkuli południowej, położonych w pobliżu Nowej Zelandii, Australii i Chile (w tym na Ziemi Ognistej i wyspie Guafo), na Falklandach[3] oraz wyspach archipelagu Tristan da Cunha[6]. Zimę (na półkuli północnej panuje wówczas lato) spędza na północnym Atlantyku i Pacyfiku. Do Polski zalatuje sporadycznie – do końca 2023 roku odnotowano 22 stwierdzenia[8][9].

Morfologia

Burzyk szary sfotografowany u wybrzeży Nowej Zelandii
Wygląd
Obie płcie są do siebie podobne[6]. Wierzch ciała brązowoczarny, spód nieco bledszy. Na dolnej powierzchni skrzydeł słabo widoczne, białawe plamy. Dziób i nogi ciemne.
Wymiary średnie
  • długość ciała 40–51 cm[6]
  • rozpiętość skrzydeł 94–109 cm[6]
Masa ciała
650–978 g[6]

Ekologia

Biotop
Gnieździ się na morskich wybrzeżach, poza sezonem lęgowym przebywa na pełnym morzu.
Gniazdo
Nora o długości do 1 m wygrzebana w ziemi przez obydwoje rodziców, rzadziej w szczelinie skalnej. Na dnie nory lub szczeliny gniazdo wysłane trawą i mchem. Tworzy wielkie kolonie.
Jaja
W ciągu roku wyprowadza jeden lęg, składając w listopadzie–grudniu jedno jajo.
Wysiadywanie
Jajo wysiadywane jest przez okres 7–8 tygodni przez obydwoje rodziców.
Pisklęta
Karmieniem piskląt zajmują się oboje rodzice[6]. Młode usamodzielniają się po 14 tygodniach.
Pożywienie
Głównie drobne ryby. Ponadto skorupiaki i głowonogi[3].

Status zagrożenia i ochrona

Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) od 2004 roku uznaje burzyka szarego za gatunek bliski zagrożenia (NT – Near Threatened); wcześniej, od 1988 roku klasyfikowano go jako gatunek najmniejszej troski (LC – Least Concern). Liczebność światowej populacji szacuje się na 4,4 miliona par lęgowych. Globalny trend liczebności populacji uznawany jest za spadkowy[3]. Wpływ na spadek liczebności tego gatunku ma rybołówstwo (np. zaplątywanie się w rybackie sieci), masowy odłów i zabijanie piskląt i młodocianych osobników przez Maorysów w Nowej Zelandii (uregulowane prawnie, dozwolone od 1 kwietnia do 31 maja na kilkudziesięciu wysepkach wokół Wyspy Stewart[10]), być może także zmiany klimatu[3].

W Polsce burzyk szary podlega ścisłej ochronie gatunkowej[11].

Zobacz też

Przypisy

  1. 1 2 Ardenna grisea, [w:] Integrated Taxonomic Information System [dostęp 2026-07-04] (ang.).
  2. ↑ Sooty Shearwater (Puffinus griseus). IBC: The Internet Bird Collection. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-04-04)]. (ang.).
  3. 1 2 3 4 5 BirdLife International, Ardenna grisea, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2019, wersja 2025-2 [dostęp 2026-07-04] (ang.).
  4. ↑ Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Procellariidae Leach, 1819 – burzykowate - Petrels & shearwaters (wersja: 2024-09-18). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-07-04].
  5. ↑ F. Gill, D. Donsker, P. Rasmussen (red.), IOC World Bird List (v15.1) [online], 20 lutego 2025 [dostęp 2026-07-04] (ang.).
  6. 1 2 3 4 5 6 7 C. Carboneras, F. Jutglar, G.M. Kirwan, Sooty Shearwater (Ardenna grisea), version 1.1, [w:] Birds of the World (red. J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D.A. Christie & E. de Juana), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA, 2024, DOI: 10.2173/bow.sooshe.01.1 [dostęp 2026-07-04] (ang.).
  7. ↑ AviList Core Team, AviList: The Global Avian Checklist, v2025b, 2026, DOI: 10.2173/avilist.v2025b (ang.).
  8. ↑ Komisja Faunistyczna Sekcji Ornitologicznej Polskiego Towarzystwa Zoologicznego, Raport nr 40. Rzadkie ptaki obserwowane w Polsce w roku 2023, „Ornis Polonica”, 65, 2024, s. 127–152.
  9. ↑ wynik wyszukiwania: Ardenna grisea, [w:] Tarsiger.com [online] [dostęp 2026-07-04] (ang.).
  10. ↑ Tītī − muttonbirding. [w:] Te Ara – The Encyclopedia of New Zealand [on-line]. [dostęp 2020-06-21]. (ang.).
  11. ↑ Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz. U. z 2016 r. poz. 2183 (ISAP)).

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.